Türk Yükseköğretiminde Kalite Güvence Sistemi: YÖKAK Uygulamalarına Yapısal, Hukuki ve Metodolojik Yönlerden Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, 2547 sayılı Kanun’un Ek 35. maddesi uyarınca idari ve mali özerklikle kurulan Yükseköğretim Kalite Kurulu’nu (YÖKAK) yapısal, hukuki ve metodolojik boyutlarıyla eleştirel bir çerçevede incelemektedir. Çalışma, kalite güvence literatürünün sağladığı kuramsal zemine dayanmakta ve nitel doküman analizi yöntemini kullanmaktadır. YÖKAK’ın 2015’ten bu yana iç kalite güvence sistemlerini kurumsallaştırma ve Türk yükseköğretimini Avrupa Yükseköğretim Alanı’nın standartlarıyla (ESG) bütünleştirme yönündeki katkıları kabul edilmekle birlikte; sorunlar üç düzeyde çözümlenmektedir: yapısal-hukuki düzey (özerkliğin sınırları, yetki ve yaptırım), operasyonel düzey (değerlendirici seçimi, saha ziyareti) ve metodolojik-kavramsal düzey (kılavuz sorunları, 280 baraj puanı). Nihayetinde çalışmada; YÖKAK’ın işlevselliğini, şeffaflığını ve fiili özerkliğini artırmak amacıyla, kuralcı bir yaklaşımdan ziyade rehberlik edici ve geliştirici bir kalite kültürünü odağa alan öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• YÖKAK
• Yükseköğretim
• Kurumsal akreditasyon
• Kalite güvence sistemi
• Kalite kültürü

The Quality Assurance System in Turkish Higher Education: A Structural, Legal, and Methodological Evaluation of THEQC (YÖKAK) Practices

Öz

This study critically examines the Turkish Higher Education Quality Council (THEQC/YÖKAK), which was established with administrative and financial autonomy under Additional Article 35 of Law No. 2547, in its structural, legal, and methodological dimensions. Drawing on the theoretical foundation provided by the quality assurance literature, the study employs qualitative document analysis. While THEQC’s contributions since 2015 to institutionalizing internal quality assurance systems and to integrating Turkish higher education with the standards of the European Higher Education Area (ESG) are acknowledged, the problems are analyzed at three levels: the structural-legal level (the limits of autonomy, authority, and sanctions), the operational level (evaluator selection and site visits), and the methodological-conceptual level (guideline problems and the 280-point threshold). Ultimately, in order to enhance THEQC’s functionality, transparency, and de facto autonomy, the study develops recommendations that foreground a guiding and developmental quality culture rather than a prescriptive approach.

Anahtar Kelimeler

• YÖKAK
• Higher education
• Institutional accreditation
• Quality assurance system
• Quality culture.

Kaynakça

1. Aydarova, E. (2022). Neoliberal fictions for the audit theater: University educators and administrators navigating accountability regimes. Anthropology and Humanism, 47(1), 133–146.