Yükseköğretim Kurumları İçin Bir İş Süreçleri Olgunluk Modelinin Geliştirilmesi

Öz

Bu kavramsal çalışma, yükseköğretim kurumlarına özgü bir İş Süreçleri Olgunluk Modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Üniversitelerde kalite yönetimi, akreditasyon, dijital dönüşüm ve süreç yönetimi uygulamaları giderek yaygınlaşmasına rağmen, bu yaklaşımları bütüncül biçimde değerlendiren yükseköğretime özgü bir süreç olgunluk modeli bulunmamaktadır. Bu çalışmada İş Süreçleri Yönetimi, olgunluk modeli yaklaşımı, kalite yönetimi ve yükseköğretim yönetişimi literatürü bütünleştirilerek Higher Education Business Process Maturity Model (HEI-BPMM) önerilmektedir. Model beş olgunluk düzeyi ve sekiz değerlendirme boyutundan oluşmaktadır. HEI-BPMM'nin üniversitelerin mevcut süreç yetkinliklerini değerlendirmelerine, gelişim alanlarını belirlemelerine ve sürekli iyileştirme çalışmalarını sistematik biçimde yönetmelerine katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İş Süreçleri Yönetimi
• Süreç Olgunluğu
• Yükseköğretim
• Üniversite Yönetimi
• Kalite Yönetimi

Development of a Business Process Maturity Model for Higher Education Institutions

Öz

This conceptual study proposes a Business Process Maturity Model specifically designed for Higher Education Institutions (HEIs). Although universities increasingly adopt quality management, accreditation, digital transformation, and process management practices, there is still no comprehensive maturity model integrating these dimensions into a unified framework. Drawing upon Business Process Management, capability maturity concepts, quality management, and higher education governance, the proposed Higher Education Business Process Maturity Model (HEI-BPMM) defines five progressive maturity levels and eight assessment dimensions. The model is intended to support universities in evaluating current process capabilities, identifying improvement priorities, and guiding continuous institutional development. The study contributes to the literature by introducing a theoretically grounded conceptual framework that may serve as a foundation for future empirical validation.

Anahtar Kelimeler

• Business Process Management
• Business Process Maturity
• Higher Education
• University Management
• Quality Management

Kaynakça

1. Becker, J., Knackstedt, R., & Pöppelbuß, J. (2009). Developing maturity models for IT management. Business & Information Systems Engineering, 1(3), 213-222.
2. CMMI Institute. (2018). CMMI for Development (Version 2.0).
3. Çebi, A., Aydın, M., Yıldız, A., Atasoy, M., & Aşıcı, B. (2025). Yükseköğretimde kurumsal iç değerlendirme süreçlerinin dijital dönüşümü: Hızlı prototipleme ile kalite yönetimi [Digital transformation of institutional internal evaluation processes in higher education: Quality management through rapid prototyping]. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 8(3), 438-450. https://doi.org/10.32329/uad.1700914
4. Dumas, M., La Rosa, M., Mendling, J., & Reijers, H. A. (2018). Fundamentals of Business Process Management (2nd ed.). Springer.
5. Durmuş Şenyapar, H. N., & Bayındır, R. (2025). Sürdürülebilir kalite güvencesi için sistematik bir sürekli iyileştirme aracı: Gazi Üniversitesi Kalite İyileştirme Planı [A systematic continuous improvement tool for sustainable quality assurance: Gazi University Quality Improvement Plan]. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 8(2), 253-270. https://doi.org/10.32329/uad.1649556
6. European Association for Quality Assurance in Higher Education (ENQA). (2015). Standards and Guidelines for Quality Assurance in the European Higher Education Area (ESG).
7. Hammer, M. (2007). The process audit. Harvard Business Review, 85(4), 111-123.
8. Jaakkola, E. (2020). Designing conceptual articles: Four approaches. AMS Review, 10(1-2), 18-26.

9. Kerpedzhiev, G. D., König, U. M., Röglinger, M., & Rosemann, M. (2021). An exploration into future business process management capabilities in view of digitalization. Business & Information Systems Engineering, 63, 83-96.
10. Lindsay, A., Downs, D., & Lunn, K. (2003). Business processes—attempts to find a definition. Information and Software Technology, 45(15), 1015-1019.
11. Mujahidin, A., Zuhad, Z., & Irawanto, B. (2026). Digital transformation model for higher education governance: An integration of business processes, human resources, and technology. Priviet Social Sciences Journal, 6(4), 151-163. https://doi.org/10.55942/pssj.v6i4.1129
12. Röglinger, M., Pöppelbuß, J., & Becker, J. (2012). Maturity models in business process management. Business Process Management Journal, 18(2), 328-346.
13. Rosemann, M. (2024). Business process management in the age of AI—Three essential drifts. Information Systems and e-Business Management.
14. Rosemann, M., & vom Brocke, J. (2015). The six core elements of business process management. In J. vom Brocke & M. Rosemann (Eds.), Handbook on Business Process Management 1 (2nd ed., pp. 105-122). Springer.
15. Siciński, J. M., Sliż, P., Antonowicz, P., & Delińska, L. (2026). Implementation of BPM at a public university in Poland: The significance of custom IT tools. Public Organization Review. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s11115-026-01028-x
16. Szydło, J., Sakowicz, A., & di Pietro, F. (2025). University maturity model - a bibliometric analysis. Economics and Environment, 91(4). https://doi.org/10.34659/eis.2024.91.4.938
17. Tarhan, A., Turetken, O., & Reijers, H. A. (2016). Business process maturity models: A systematic literature review. Information and Software Technology, 75, 122-134.
18. van Looy, A. (2014). Business Process Maturity: A Comparative Study on a Sample of Business Process Maturity Models. Springer.
19. Yeşilbaş Özenç, Y. (2024). Yükseköğretimde kalite [Quality in higher education]. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 7(4), 498-509. https://doi.org/10.32329/uad.1538784