Hubristic Rectorial Leadership, Populist Management, and the Banality of Evil

Öz

Universities’ research, education, and societal contribution functions are shaped not only by their institutional structures but also by the personal characteristics and management practices of their administrators. This study aims to examine the relationship between managerial hubris (an excessive self-confidence that manifests as managerial arrogance), populist management, and the banality of evil within the context of university administration. The study is structured as an interdisciplinary literature review that brings together sources from philosophy, logic, critical thinking, psychology, sociology, and management sciences. The review claims that if hubristic traits, such as excessive self-confidence, resistance to criticism, personalization of institutional decisions, and in-group favouritism, are combined with populist management practices, institutional transparency, merit, checks and balances mechanisms will be weakened. This process may pave the way for the banality of evil by normalizing practices that violate the law and the public good. The study proposes strengthening checks and balances mechanisms in universities, increasing transparency in decision-making processes, and developing administrators’ critical thinking competencies.

Anahtar Kelimeler

• Logic
• Critical Thinking
• Higher Education Management
• Managerial Hubris
• Populist Management
• The Banality of Evil

Teşekkür

We dedicate this article to the deceased Rector of Selçuk University, Prof. Dr. Erol Güngör, in memory of the “pleasant legacy” he left to the History of Higher Education.

Hubrist Rektörlük, Popülist Yönetim ve Kötülüğün Sıradanlaşması

Öz

Üniversitelerin araştırma, eğitim ve toplumsal katkı işlevleri kurumsal yapılarının yanısıra yöneticilerinin kişisel özellikleri ve yönetim pratiklerinden de etkilenmektedir. Bu çalışmanın amacı, yönetici hubrisi (ölçüsüz özgüvene dayalı yönetsel kibir), popülist yönetim ve kötülüğün sıradanlaşması olguları arasındaki ilişkiyi üniversite yönetimi bağlamında incelemektir. Çalışma felsefe, mantık, eleştirel düşünme, psikoloji, sosyoloji ve yönetim bilimlerine ait kaynakları bir araya getiren disiplinlerarası bir literatür incelemesi olarak yapılandırılmıştır. Araştırmalar aşırı öz güven, eleştiriye kapalılık, kurumsal kararları kişiselleştirme ve iç grup kayırmacılığı gibi hubrist özelliklerin popülist yönetim pratikleriyle birleşmesi durumunda kurumsal şeffaflığın, liyakatin, kontrol ve denge mekanizmalarının zayıflayabileceğini göstermektedir. Bu süreçse hukuka ve kamu yararına aykırı uygulamaların olağanlaştırılması yoluyla kötülüğün sıradanlaşmasına zemin hazırlayabilmektedir. Çalışma, üniversitelerde kontrol ve denge mekanizmalarının güçlendirilmesini, karar süreçlerinin şeffaflaştırılmasını ve yöneticilerin eleştirel düşünme yeterliliklerinin geliştirilmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mantık
• Eleştirel DÜşünme
• Yükseköğretim Yönetimi
• Yönetici Hubrisi
• Popülist Yönetim
• Kötülüğün Sıradanlaşması

Teşekkür

Bu makaleyi Yükseköğretim Tarihi’ne bıraktığı “hoş sadâ” anısına, Selçuk Üniversitesi’nin merhum rektörü Prof. Dr. Erol Güngör’e ithaf ediyoruz.

Kaynakça

1. Adam, J. (2019). Antik Yunan’ın Din Öğretmenleri (Ö. Orhan, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
2. Aksaraylı, M. F. (2023). Üniversitelerde Yönetici Belirleme Süreçleri ve Bir Model Önerisi [Doktora Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
3. Aktan, C. C. (2024). Siyasi Hubris Sendromu. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 16(1), 1-22. Anselmi, M. (2018). Populism An Introduction (L. F. Morrisey, Çev.). Routledge.
4. Arendt, H. (2009). Kötülüğün Sıradanlığı Adolf Eichmann Kudüs’te (Ö. Çelik, Çev.). Metis Yayınları. Aristoteles. (1997). Nikomakhos’a Etik (S. Babür, Çev.). Ayraç Yayınevi.
5. Aristoteles. (2003). Protreptikos ve Evren Üstüne (O. Özügül, Çev.). Pencere Yayınları.
6. Aristoteles. (2013). Atinalıların Devleti (A. Çokona, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
7. Aristoteles. (2016). Magna Moralia (Y. G. Sev, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
8. Aristoteles. (2017). Politika (Ö. Orhan, Çev.). Pinhan Yayıncılık.

9. Aristoteles. (2019). Retorik (A. Çokona, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
10. Başoğlu, T. (2022). Türkiye’de Üniversite ve Yüksek Öğretime Dair Telif Eserler (1980’den Günümüze). İslam Araştırmaları Dergisi, (48), 183-260.
11. Başok Diş, S. (2024). Grek Mitolojisinde Adaletten Sapma, Ölçüsüzlük ve Kibir Olarak Hybris ve Grek Felsefesine Yansımaları. Akademik-Us, 15-16, 82-106. https://doi.org/10.70971/akademikus.1576745
12. Bike Esen, Ü. (2020). Liderlikte Kibir ve Aşırı Pozitiflik: Bir Literatür İncelemesi. İş ve İnsan Dergisi, 7(2), 295-309. https://doi.org/10.18394/iid.648961
13. Cicero. (2012). Tanrıların Doğası (Ç. Menzilcioğlu, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
14. Cicero. (2020). Dostluk Üzerine (C. C. Çevik, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
15. Cicero. (2022). Brütüs ile Mektuplaşmalar (C. C. Çevik, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
16. Ebü’l-Hasen el-Maverdi. (2014). Bilge Yöneticinin Elkitabı (İ. Barca, Çev.). Klasik Yayınları.
17. Erdem, R., & Yılmaz, N. (2021). Yönetimde Attan Düşme Sendromu. İçinde R. Erdem & M. Yelsiz (Ed.), Yönetim Hastalıkları (ss. 507-528). Siyasal Kitabevi.
18. Gümüş, H. G. (2024). Modern Organizasyonların Karanlık Tarafı: Hubris Sendromu Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (45), 11-28. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1436956
19. Günal, E. (2013). 50 Soruda Üniversite. 7 Renk Basım Yayım.
20. Günay, D., & Kılıç, M. (2011). Cumhuriyet Dönemi Türk Yükseköğretiminde Rektör Seçimi ve Atamalar. Yükseköğretim Dergisi, 34-44. https://doi.org/10.2399/yod.11.034
21. Gürsu, O. (2024). Kötülüğün Sıradanlaştırılması: Gazze Soykırımı Bağlamında Psikolojik Bir Analiz. Burdur İlahiyat Dergisi, (8), 130-149. https://doi.org/10.59932/burdurilahiyat.1476096
22. Hirschman, A. O. (1994). Gericiliğin Retoriği (Y. Alogan, Çev.). İletişim Yayınları.
23. İbn Haldun. (2014a). Mukaddime (S. Belli, Çev.; C. 1). Onur Yayınları.
24. İbn Haldun. (2014b). Mukaddime (S. Belli, Çev.; C. 2). Onur Yayınları.
25. Ilgaroğlu, M. C. (2019). Ahlak Felsefesi Açısından Duygu-Değer İlişkisi. Hiperyayın.
26. İnam, A. (2009). Yaşamla Yoğrulmuş Bilgi. Say Yayınları.
27. Jagers, J., & Walgrave, S. (2007). Populism as political communication style: An empirical study of political parties’ discourse in Belgium. European Journal of Political Research, 46(3), 319-345. https://doi.org/10.1111/j.1475-6765.2006.00690.x
28. Kavili Arap, S. (2011). Türkiye’de Rektör Belirleme Süreci ve ‘Mütevelli Heyeti’ Tartışmaları. Memleket Siyaset Yönetim, 6(16), 1-32.
29. Laclau, E. (2005). On populist reason. Verso.
30. Mabrouk, M., & Staerklé, C. (2025). Contrasting Representations of ‘The Elite’ in Swiss Populism A Comparative Study of Left-Wing and Right-Wing Populism. İçinde I. Sakki (Ed.), Qualitative Approaches to the Social Psychology of Populism: Unmasking Populist Appeal (ss. 134-146). Routledge.
31. Marcus Aurelius. (2016). Kendime Düşünceler (Y. E. Ceren, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
32. Millon, T., Grossman, S., Meagher, S., & Ramnath, R. (2021). Modern Yaşamda Kişilik Bozuklukları (E. Okan Gezmiş, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
33. Mudde, C. (2004). The populist zeitgeist. Government and Opposition, 39(4), 541-563. Mutlu, L. (2009). Devlet ve Vakıf Üniversiteleri Rektör Seçiminin Önemi. Yalın Yayıncılık.
34. Orhan Şimşek, N., & Coşar, B. (2023). A Scale Development Study on Hubristic Leadership: A Multi-Faceted Perspective. Pamukkale Social Sciences Institute Journal, 55, 1-20. https://doi.org/10.30794/pausbed.1129122
35. Owen, D., & Davidson, J. (2009). Hubris syndrome: An acquired personality disorder? A study of US Presidents and UK Prime Ministers over the last 100 years. Brain A Journal of Neurology, (132), 1396-1406. https://doi.org/10.1093/brain/awp008
36. Örücü, E., Hasırcı, I., & Arslan, A. (2024). Hubris Liderlik Algısının Kararlara Katılım Davranışı Üzerindeki Etkisinde Örgütsel Bağlılığın Düzenleyici Rolü: Otel İşletmeleri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (42), 1-18. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1232745
37. Petit, V., & Bollaert, H. (2012). Flying Too Close to the Sun? Hubris Among CEOs and How to Prevent It. Journal of Business Ethics, (108), 265-283. https://doi.org/10.1007/s10551-011-1097-1
38. Pseudo-Aristoteles. (2016). Oikonomika Antik Dönemde Ekonomi Kavramı Üzerine (B. Takmer, Çev.). Kabalcı Yayıncılık.
39. Rooduijn, M. (2019). State of the field: How to study populism and adjacent topics? A plea for both more and less focus. European Journal of Political Research, 58(1), 362-372. https://doi.org/10.1111/1475-6765.12314
40. Sakki, I. (2025). Preface. İçinde I. Sakki (Ed.), Qualitative Approaches to the Social Psychology of Populism: Unmasking Populist Appeal. Routledge.
41. Sakki, I., & Hakoköngäs, E. (2025). Populism as Political Imagination Theoretical Approaches. İçinde I. Sakki (Ed.), Qualitative Approaches to the Social Psychology of Populism: Unmasking Populist Appeal (ss. 1-23). Routledge.
42. Schopenhauer, A. (2000). Yaşam Bilgeliği Üzerine Aforizmalar (M. Tüzel, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
43. Songar, A. (1998). Erol Güngör’ü Uğurlarken. İçinde A. Sevgi (Ed.), Prof. Dr. Erol Güngör’ün Anısına Armağan (ss. 261-264). Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
44. Sophokles. (2018). Aias (A. Çokona, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
45. Sophokles. (2019). Antigone (A. Çokona, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
46. Uçkun, S., Yüksel, A., & Uçkun, C. G. (2022). Hubristik Liderlik ve Hubris Sendromu İlişkisi. International Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(52), 709-714.
47. Urlu Ünaldı, N. (2025). Kötülüğün Sıradanlığından Kötülüğün Arsızlığına. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12(1), 1-26. https://doi.org/10.33460/beuifd.1539594
48. Uysal, A., Çelik, R., & Üngüren, E. (2025). Hubristik Liderlik Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 16(45), 194-210. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1268400
49. Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı Devletinin İlmiye Teşkilatı. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
50. Waters, L. (2007). Akademinin Düşmanları (M. Özbek, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
51. Yeşil, M. (2024). Eleştirel Düşünme ve Akıl Yürütme. NEU Press.
52. Yeşil, M., & Akbay, Y. E. (2025). Bir Eleştirel Düşünme Engeli Olarak İç-Grup ve Dış-Grup Önyargıları. Mütefekkir Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 12(24), 513-526. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1783045
53. Yılmaz, F., Yıldız, E., & Koçyiğit, N. (2024). Hubris Sendromu: Akademisyenler Üzerine Bir Uygulama. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 170-192. https://doi.org/10.56400/tarsusiibfdergisi.1567272
54. Yurtsever, B. B. (2023). Güç ve Hubris Sendromu. İçinde Y. Gülbahar (Ed.), Örgütsel Davranış Güncel Konular (ss. 1-23). Özgür Yayınları.
55. Yusuf Has Hacip. (2018). Kutadgu Bilig (A. Çakan, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.