Okul Öncesi Eğitimde Çocuğun Katılım Düzeyi ve Bu Düzeyi Belirleyen Faktörlerin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada amaç, okul öncesi eğitim sınıfında çocuğun katılım durumunun ve kullanmasını etkileyen etkenleri incelemektir. Çalışma nitel araştırma olup çalışma grubu kritik durum örneklemesi yöntemiyle belirlenmiş, 36-72 aylık 39 çocuk ve 13 öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Veriler gözlem, yarı yapılandırılmış görüşme ve doküman inceleme yöntemleriyle elde edilmiştir. Analizin ilk aşamasında katılım ihlal ve desteklerini belirleyebilmek amacıyla 23+23 maddeden oluşan bir form hazırlanmış ve toplanan tüm verilere uygulanmıştır. Böylece 13 sınıfta katılımın desteklediği ve ihlal edildiği durumlar belirlenmiştir. Analizin ikinci aşaması içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak 13 sınıfın 9’unda katılım hakkının ihlal edildiği, 3 sınıfta katılım desteklendiği belirlenmiştir. Katılımı destekleyen öğretmenlerin en fazla çocukların fikirlerine saygı gösterme davranışını gösterirken, katılımı ihlal eden öğretmenlerin en fazla çocukların görüşlerine başvurmadıkları belirlenmiştir. Katılım hakkının desteklendiği sınıflarda çocukların en fazla fikir belirtme özelliğini gösterdikleri görülürken, katılımın ihlal edildiği sınıflarda en fazla kuralları ihlal etme davranışı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• katılım hakkı
• çocuk hakları
• okul öncesi eğitim
• çocuk gelişimi

An Examination of the Level of Children’s Participation in Preschool Education and the Factors Affecting This Level

Öz

The aim of this study was to examine the status of children’s participation in preschool classrooms and to identify the factors influencing the exercise of this right. The study employed a qualitative research design, and the study group was determined using the critical case sampling method. The participants consisted of 39 children aged 36–72 months and 13 preschool teachers. Data were collected through observations, semi-structured interviews, and document analysis. In the first phase of the analysis, a 46-item instrument was developed to identify participation-related practices. This instrument was applied to all collected data, allowing the researcher to determine participation-supportive and participation-violating situations in 13 classrooms. In the second phase, the data were analyzed using content analysis to obtain in-depth insights. The findings revealed that in nine of the thirteen classrooms, children’s right to participation was violated, whereas in three classrooms, participation was effectively supported. Teachers in participatory classrooms respected children’s views, whereas those in non-participatory settings rarely consulted them.

Anahtar Kelimeler

• Right to participation
• child rights
• preschool education
• child development

Kaynakça

1. Akyol, T. (2024). Promoting young children’s right to participate in the classroom through picture books. Child Ind Res, 17, 1217-1237. https://doi.org/10.1007/s12187-024-10117-6
2. Abebe, T. (2019). Reconceptualising children’s agency as continuum and ınterdependence. Social Science, 8, 81. https://doi.org/10.3390/socsci8030081
3. Akar-Gencer, A. (2019). Çocukların araştırma süreçlerine katılım deneyimlerinin geliştirilmesi: Çocuklarla birlikte araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
4. Askari, G., Golpour-Hamedani, S., Jafari-Nasab, S., & Vajdi, M. (2024). Ethical guidelines for human research on children and adolescents: A narrative review study. Journal of Research in Medical Sciences, 29(1). https://doi.org/10.4103/jrms.jrms_610_23
5. Avcı, N. & Pekince, P. (2018). Çocukların çocukluğa bakış açıları. Eğitim ve Bilim, 43(196), 1-25. https://doi.org/10.15390/EB.2018.7586