Nükleik Asitlerle İlgili Kavram Haritası Oluşturma Etkinliği

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1 , 14 - 26 , 30.04.2026

Meryem Konu Kadirhanoğulları , Esra Özay Köse

https://doi.org/10.47477/ubed.1853802

https://izlik.org/JA93WY29ND

Öz

Bu araştırmanın amacı, nükleik asitler konusu kapsamında kavram haritası temelli bir öğretim etkinliğinin, öğrencilerin kavramsal öğrenmeleri ve kavramlar arasındaki ilişkiler hakkındaki var olan durumlarını incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada 50 üniversite birinci sınıf öğrencisi 5’er kişilik 10 gruba ayrılarak etkinliğe katılmıştır. Çalışma grubunun seçiminde kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Öğrencilerden nükleik asitlerle ilgili kavram haritaları oluşturmaları istenmiş ve bu haritalar, kavram haritası değerlendirme rubriği kullanılarak değerlendirilmiştir. Her iki araştırmacı tarafından puanlamalar yapılmış ve Cohen’in Kappa katsayısı ile değerlendiriciler arası yüksek uyum (κ = 0.80) sağlanmıştır. Etkinliğin tümü 5 hafta sürmüştür. Elde edilen bulgulara göre, kavram haritaları altı farklı kriter üzerinden puanlanmış ve 4. Grup (66 puan) en yüksek başarıyı göstermiştir. 1. ve 3. gruplar da başarılı performans sergilemiş, diğer gruplar ise orta ve düşük düzeyde puan almıştır. Özellikle 1. ve 4. grupların, replikasyon ve protein sentezi süreçlerini daha net ifade ederek kavramlar arasında güçlü ilişkiler kurdukları gözlenmiştir. Bununla birlikte bazı gruplarda “transkripsiyon” ve “translasyon” süreçleri karıştırılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma kavram haritalarının öğrenmeyi kolaylaştıran, etkili bir öğretim aracı olduğunu göstermiştir ve bu nedenle daha yaygın olarak kullanılmaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Biyoloji eğitimi , Kavram haritaları , Nükleik asitler , Anket modeli , Öğretim uygulamaları

Concept Map Creation Activity on Nucleic Acids

https://izlik.org/JA93WY29ND

Öz

The purpose of this study was to examine the effects of using concept maps as an instructional activity on students’ conceptual learning and their ability to establish relationships among concepts related to nucleic acids. A descriptive survey model, employing a quantitative research approach, was used in the study. The study group consisted of 50 first-year university students, who were divided into 10 groups of five and participated in the activity. Convenience sampling was used to select the participants. Students were asked to create concept maps related to nucleic acids, and these maps were evaluated using a concept map evaluation rubric. Scoring was carried out independently by both researchers, and a high level of inter-rater agreement was achieved (Cohen’s Kappa, κ = 0.80). The implementation of the study lasted five weeks. According to the findings, concept maps were assessed based on six different criteria, with Group 4 achieving the highest score (66 points). Groups 1 and 3 also demonstrated strong performance, while the remaining groups received moderate to low scores. In particular, Groups 1 and 4 were observed to establish strong conceptual relationships by clearly representing the processes of replication and protein synthesis. However, some groups exhibited confusion between the processes of transcription and translation. In conclusion, the findings indicate that concept maps are an effective instructional tool that supports and facilitates conceptual learning therefore, the broader integration of concept maps into teaching practices is recommended.

Anahtar Kelimeler

Biology education , Concept maps , Nucleic acids , Survey model , Teaching practices

Kaynakça

• Biçer, N., & Çakmak, D. (2022). Matematik dersi çokgenler alt öğrenme alanında kavram haritaları kullanımının akademik başarıya ve kalıcılığa etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 1-12.
• Brigandt, I. (2013). Explanation in biology: Reduction, pluralism, and explanatory aims. Science & Education, 22(1), 69-91. https://doi.org/10.1007/s11191-011-9350-7
• Briggs, A. G., Morgan, S. K., Sanderson, S. K., Schulting, M. C., & Wieseman, L. J. (2016). Tracking the resolution of student misconceptions about the central dogma of molecular biology. Journal of Microbiology & Biology Education, 17(3), 339-350.
• Cofie, R., Sarfo, J. O., & Doe, P. F. (2021). Teaching and learning of genetics using concept maps: an experimental study among midwifery students in Ghana. European Journal of Contemporary Education, 10(1), 29-34.