RETHINKING TRANSLATIONAL ACTIVISM IN AN ECOFEMINIST LENS

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 4, 1617 - 1631, 31.12.2025

İrem Ceren Doğan

https://doi.org/10.37999/udekad.1723158

Öz

Ecofeminism, as an intersectional and global paradigm, elucidates how women's experiences and behaviours are influenced by various social and cultural circumstances determined by geographical location. It is a broad concept encompassing topics such as women's rights, ecological concerns, environmental issues, and the relationship between women and nature. This study aims to analyze the Turkish translation of ecofeminist elements in Jean Rhys's novel Wide Sargasso Sea. The translation of the ecofeminist dynamics highlights activism as a manifestation of agency. This prominent work has been translated by Pınar Kür, who does not deem either the book or herself “feminist” or “activist”. As activism in translation is mainly associated with explicit self-description or the translator's intervention, the concept of “engagement” as a form of activism is used to explain the translator's situation, offering a new understanding of source-oriented translation strategy. The study concludes that translational activism need not take the form of active opposition and that maintaining ecofeminist and postcolonial aspects in translation requires a deliberate choice of activism that engages the translator.

Anahtar Kelimeler

Ecofeminism , Activism , Engagement , Jean Rhys , Wide Sargasso Sea.

ÇEVİRİ AKTİVİZMİNİ EKOFEMİNİST BAĞLAMDA YENİDEN DÜŞÜNMEK

Öz

Ekofeminizm, kesişimsel ve küresel bir paradigma olarak, kadınların deneyimlerinin ve davranışlarının coğrafi konumlara bağlı olarak çeşitli sosyal ve kültürel koşullar tarafından nasıl etkilendiğini açıklar. Bu kavram, kadın hakları, ekolojik sorunlar, çevresel sorunlar ve kadın ile doğa arasındaki ilişki gibi çeşitli konuları kapsar. Bu çalışma, Jean Rhys'in Wide Sargasso Sea adlı romanındaki ekofeminist unsurların Türkçe çevirisini analiz etmeyi amaçlar. Esere ait tüm bu dinamikler, çeviride eylemliliğin bir türü olarak aktivizme işaret eder. Ancak bu eseri Türkçeye çeviren Pınar Kür, kendisini de eseri de “feminist” ya da “aktivist” olarak tanımlamamaktadır. Bu çalışmanın savlarından biri, çeviride aktivizmin aktif bir ajanda ya da açık bir tanımlama olmadan da var olabileceğidir. Çeviride aktivizm çoğunlukla çevirmenin açık tanımlamaları ya da müdahalesiyle ilişkilendirildiğinden, bu çalışmada aktivizm, çeviride sadakat kavramına yeni bir bakış açısı da sunan “etkileşim” kavramı üzerinden incelenir. Çalışmanın sonuç kısmında çeviri aktivizminin aktif bir karşıtlık biçiminde olmak zorunda olmadığı, eserdeki ekofeminist ve postkolonyal unsurların çeviride aktarımının bilinçli bir aktivist duruş ile sağlandığı ve bu duruşun çevirmenin etkileşimiyle sağlandığı ileri sürülür.

Anahtar Kelimeler

Ekofeminizm , Aktivizm , Etkileşim , Jean Rhys , Wide Sargasso Sea.

Kaynakça

• Aka, E. (2011). A Critical Study on Pınar Kür As Author-Translator: Authorial and Translatorial Styles in Interaction. [Unpublished Master's Thesis]. Boğaziçi University.
• Akgün, E. (2024). Activist Translation in Turkish Digitosphere: Transforming Translation Process(es) and Translator Role(s). [Unpublished PhD Dissertation]. Boğaziçi University.
• Baker, M. (2010). ‘Translation and Activism: Emerging Patterns of Narrative Community’. Massachusetts Review 47 (3): 462–484.
• Bandia, P. (2020). Afterword: Postcolonialism, Activism, and Translation. In R. Tahmasebian (Ed.), The Routledge Handbook of Translation and Activism. (pp. 515–521). Routledge.
• Bourdieu, P. (1996). Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste. Routledge.
• Castro, O., & Ergun, E. (2017). Feminist Translation Studies: Local and Transnational Perspectives. Routledge.
• Collins, P. H. (2017). On Translation and Intellectual Activism. E. Olga Castro (Ed.), In Feminist Translation Studies. (pp. xi-1). Routledge.
• Çin, N. (2010). Pınar Kür Romanlarında ve Öykülerinde Kadın Problemleri. [Unpublished Master's Thesis]. Selçuk University.
• Ergun, E. (2013). Reconfiguring translation as intellectual activism: The Turkish feminist remaking of Virgin: The untouched history. Trans-Scripts, 3 (1), 264–289.
• Ergun, E., & Castro, O. (2017). Feminist Translation Studies: Local and Transnational Perspectives. Routledge.
• Federici, E. (2022). Why Ecofeminism Matters: Narrating/Translating Ecofeminisms All Around the World. Iperstoria, (20)1, 66–77. https://doi.org/10.13136/2281-4582/2022.i20.1256 Gould, R., & Tahmasebian, K. (2020). Introduction: Translation and Activism in the Time of the Now. In R. Tahmasebian (Ed.), The Routledge Handbook of Translation and Activism. (pp. 1–11). Routledge.
• Kür, P. (1982). Çevirenin Önsözü. J. Rhys. In Geniş, Geniş Bir Deniz. (pp. 5–10). Can.
• Kinsella, J. (2021). Beyond Ambiguity: Tracing Literary Sites of Activism. Manchester University Press.
• Marais, K. (2020). Okyeame Poma: Exploring the Multimodality of Translation in Precolonial African Contexts. R. R. Gold, & K. Tahmasebian (Ed.). The Routledge Handbook of Translation and Activism. (pp. 95–112). Routledge.
• Mendoza, B. (2002). Transnational Feminisms in Question. Feminist Theory, 3(3). 295–314. https://doi.org/10.1177/14647000276249201.
• Pratt, M. L. (1991). Arts of the Contact Zone. Profession, 33–40.
• Reimóndez, M. (2017). We Need to Talk . . . to Each Other: On Polyphony, Postcolonial Feminism and Translation. O. Castro& E.Ergun (Ed.). In Feminist Translation Studies. (pp. 42–56). Routledge.
• Rhys, J. (1982). Geniş Geniş Bir Deniz. Can. Tr.: Pınar Kür.
• Rhys, J. (1999). Wide Sargasso Sea. Norton& Company.
• Rochefort, F. (2020). Feminizmler Tarihi. Sel.
• Söğüt, M. (2016). Aşkın Sonu Cinayettir: Pınar Kür'le Hayat ve Edebiyat. Can.
• Sanap, V., & Bhatane, M. (2017). A Critique on Ecofeminism. Literary Endeavour, 8(4). 143–147.
• Simon, S. (1996). Gender in Translation. Routledge.
• Smith, A. (1997). General Notes. J. Rhys. In Wide Sargasso Sea, (pp. 131–137). Penguin.
• Todd, L. (1990). Pidgins and Creoles. Routledge.
• Tymoczko, M. (2010). Translation, Resistance, Activism. University of Massachusetts Press.
• Tymoczko, M., & Gentzler, E. (2002). Ideology and the Position of the Translator. E. Gentzler, & M. Tymoczko (Ed.). In Translation and Power, (pp. 181-201). St. Jerome.
• Washbourne, K. (2024). Some Coordinates for Mapping a Literary Translation Activism. Forum: Revue Internationale d'Interprétation et de Traduction, 280–299. https://doi.org/10.1075/forum.23022.was