TÜRK BİR DÜŞMAN MI YOKSA YOLDAŞ MI? BİR ARTHUR ROMANSINDA ORTAÇAĞ ANGLO-TÜRK ETKİLEŞİMLERİ: THE TURKE AND SİR GAWAİN

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1 , 14 - 34 , 31.03.2026

Filiz Barın Akman

https://doi.org/10.37999/udekad.1802688

https://izlik.org/JA46XT86LK

Öz

Bu makale, geç 15. yüzyılda Osmanlı Türklerinin yükselen gücüne karşı Ortaçağ Batısı’nda artan kaygıları yansıtan, az bilinen bir Arthur romansı olan The Turke and Sir Gawain’i (1500) incelemektedir. Yeşil Şövalye’nin yerine “Turke” adlı bir karakterin geçirilmesiyle bu anlatı, Sir Gawain’in şövalyelik yolculuğunu yeniden tasavvur eder; Turke, burada bir akıl hocası ve rehber rolünü üstlenir. Birlikte doğaüstü sınavlar ve savaşlar dahil olmak üzere pek çok zorluğu aşarlar ve nihayetinde anlatı Turke’ün Hristiyan olması ve mucizevi şekilde İngiliz şövalye Sir Gromer’e dönüşmesiyle sonuçlanır. Bu dönüşüm, Turke’ün Gawain’den kendisinin başını vurmasını istemesi üzerine gerçekleşir; bu eylem, dini fedakârlık ve yeniden doğuşun bir yansımasıdır ve dönüşümünün ardından Turke’ün Mesih’i öven bir ilahi söylemesiyle daha da pekiştirilir. Ortaçağ Avrupa’sının Osmanlı İmparatorluğu ile karşılaşmaları merceğinden bakıldığında bu hikâye, hem bir din değiştirme fantezisi hem de Hristiyan Batı ile Müslüman Doğu arasındaki kültürel ve dini gerilimler üzerine bir yorum olarak okunabilir. Anlatı, Sir Gawain ile Turke arasında ittifakların ve yoldaşlığın oluşumunu araştırır; ancak kurulan bu bağlar koşulludur; Hristiyan değerlerinin üstünlüğü ve din değiştirme önkoşulu tarafından şekillendirilmiştir. Turke’ün Hristiyanlığa geçişi yalnızca bir dayanışma kurma yolu değil, aynı zamanda Türk’ü bir düşmandan potansiyel bir Hristiyan müttefiğe dönüştürerek Osmanlı tehdidini hafifletmeye yönelik diplomatik bir hamle hâline gelir. Makalede, The Turke and Sir Gawain’in dini asimilasyon ve Ortaçağ kültürel etkileşimlerindeki güç dinamikleri tarafından koşullanan bir pratik olarak dayanışmayı nasıl yansıttığı incelenmektedir. Bu koşullu ittifak üzerinden, anlatının din değiştirme ve kültürel müzakere bağlamında dayanışmanın karmaşıklıklarını nasıl betimlediği tartışılmaktadır. Ayrıca analiz, Ortaçağ’daki dayanışma düşüncelerinin, günümüzde kültürel ve dini ayrılıkları aşmaya yönelik çabaları anlamak için nasıl bir çerçeve sunduğuna dair içgörüler sağlar. Ayrıntılı olay örgüsü özeti, metin alıntıları ve tarihsel bağlamlandırma yoluyla, bu makale pek de bilinmeyen bu Arthur romansında, din değiştirme, yoldaşlık ve kültürel asimilasyon siyaseti temalarının nasıl işlendiğini incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

Arthur romansları , Yoldaşlık , Osmanlı Türkleri , Din değiştirme , Dayanışma , The Turke and Sir Gawain

Etik Beyan

Etik Beyan: Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Destekleyen Kurum

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından 2219 – Uluslararası Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı

Teşekkür

Bu çalışma, “İngiliz-Osmanlı/Türk Karşılaşmalarının ve İlişkilerinin Birkaç Ender (Edebi) El Yazması ve Metinde İnşa Edildiği Şekliyle Tarihsel Yörüngesi” başlıklı proje kapsamında, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından 2219 – Uluslararası Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı çerçevesinde desteklenmiştir. Sağladığı mali destek için TÜBİTAK’a içten teşekkürlerimi sunarım.

TURK AS A FOE OR A COMRADE? MEDIEVAL ANGLO-TURKISH INTERPLAYS IN AN ARTHURIAN ROMANCE: THE TURKE AND SIR GAWAIN

https://izlik.org/JA46XT86LK

Öz

This article examines The Turke and Sir Gawain (c.1500), a lesser-known Arthurian romance that reflects the medieval West’s growing anxiety over the rising power of the Ottoman Turks in the late fifteenth century. By replacing the Green Knight with a character named Turke, this narrative reimagines Sir Gawain’s chivalric journey, with the Turke acting as a mentor and guide. Together, they face numerous trials, including supernatural challenges and battles, ultimately culminating in the Turke’s conversion to Christianity and miraculous transformation into Sir Gromer. This transformation occurs after the Turke requests to be beheaded by Gawain, an act that mirrors religious sacrifice and rebirth, which is further underscored by the Turk’s singing of a hymn in praise of Christ following his conversion. Through the lens of medieval European encounters with the Ottoman Empire, this story can be interpreted as both a conversion fantasy and a commentary on the cultural and religious tensions between the Christian West and the Muslim East. The narrative explores the formation of alliances and camaraderie between Sir Gawain and the Turke, but these bonds are conditional, shaped by the dominance of Christian values and the demand for religious conversion. The conversion of the Turke becomes not only a means of establishing solidarity but also a diplomatic gesture to mitigate the Ottoman threat by reimagining the Turk from a foe into a potential Christian ally. The article investigates how The Turke and Sir Gawain illustrates solidarity as a practice conditioned by religious assimilation and the power dynamics inherent in medieval cultural exchanges. By examining this conditional alliance, the article explores how the narrative portrays the complexities of solidarity in the context of conversion and cultural negotiation. Furthermore, the analysis provides insights into how medieval reflections on solidarity offer a framework for understanding contemporary efforts to bridge cultural and religious divides. Through a detailed plot summary, textual excerpts, and historical contextualization, this article highlights the ways in which this underappreciated Arthurian tale engages with themes of conversion, camaraderie, and the politics of cultural assimilation

Anahtar Kelimeler

Arthurian romance , Camaraderie , Ottoman Turks , Religious conversion , Solidarity , The Turke and Sir Gawain

Etik Beyan

Ethical Statement: It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited.

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK (The Scientific and Technological Research Council of Türkiye) 2219 Postdoctoral Research Fellowship Program

Teşekkür

Acknowledgment: This study was supported by the Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK) under the 2219 – International Postdoctoral Research Fellowship Programme. The research was conducted at Illinois State University (USA) within the scope of the project entitled “The Historical Trajectory of English–Ottoman/Turkish Encounters and Relations as Constructed in a Few Rare (Literary) Manuscripts and Texts.” I would like to express my sincere gratitude to TÜBİTAK for the financial support provided.

Kaynakça

• Akman, B. & Barın Akman, F. (2024). Literatürk: Batı kanonu & Türkler I-II. Kopernik Kitap.
• Ambrisco, A. S. (2015). Teaching The Turke and Sir Gawain in the Undergraduate British Literature Survey Course. This Rough Magic. http://www.thisroughmagic.org/ambrisco%20article%202.html
• Babinger, F. (1978). Mehmed the Conqueror and his time (R. Manheim, Trans.). Princeton University Press.
• Barın Akman, F. & Akman, B. H. (2023). Introduction. In F. B. Akman & B. H. Akman (Eds.), The Emiriad/Amyris: The life and deeds of Mehmet, emperor of the Turks (pp. 27–356), Kopernik Kitap.
• Barron, W. R. J. (1987). English medieval romance. Longman.
• Belenli, A. (2021). “The Turke And Sir Gawain”: Is The Turke as Alien as the Green Knight? Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 61(1), 541–556. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2021.61.1.22
• Bisaha, N. (2002). Pope Pius II’s letter to Sultan Mehmed II: A reexamination. Crusades, 1(1), 183–200. https://doi.org/10.1080/28327861.2002.12220538
• Borroff, M. (Trans.), & Borroff, M., & Howes, L. L. (Eds.). (2010). Sir Gawain and the Green Knight. W. W. Norton.
• Erasmus, D. (1981). The handbook of a Christian knight (C. Fantazzi, Trans.). University of Toronto Press. https://oll.libertyfund.org/titles/erasmus-the-manual-of-a-christian-knight
• Hahn, T. (Ed.). (1995). The Turke and Sir Gawain (Trans. by B. Gastle). In Sir Gawain: Eleven romances and tales. University of Rochester: TEAMS Middle English Texts. http://d.lib.rochester.edu/teams/text/hahn-sir-gawain-turke-and-sir-gawain; https://metseditions.org/read/7993N0xQCD5PVUN51hRWwxtdPvxLb9K9
• Johnson, R. (1596). The famous history of the seven champions of Christendom. Cambridge University Press. https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A46926.0001.001?view=toc
• London, British Library. (n.d.). MS Additional 27879 (Percy Folio) [Manuscript]. https://www.middleenglishromance.org.uk/mer/78
• Mandeville, J. (1983). The travels of Sir John Mandeville (C. W. R. D. Moseley, Ed.). Penguin Classics. https://www.gutenberg.org/files/782/782-h/782-h.htm
• Neilson, W. A. (Trans.). (1999). Sir Gawain and the Green Knight. In Parentheses Publications, Middle English Series. https://www.yorku.ca/inpar/sggk_neilson.pdf