A. S. PUŞKİN’İN ‘KÖYLÜ KÜÇÜK BAYAN’ ADLI UZUN ÖYKÜSÜNDE DEĞERLENDİRME ANLAMI TAŞIYAN YÜKLEMLER ÜZERİNDEN RUS KARAKTERİNİN İKİLİ DOĞASININ YANSIMASI

Öz

Bu çalışmada, Puşkin’in ‘Köylü Küçük Bayan’ adlı uzun öyküsünde Rus ulusal karakterinin çift yönlü doğasını açığa çıkarmada değerlendirme anlamı taşıyan yüklemlerin işlevi incelenmiştir. Araştırmada örneklemе yöntemiyle seçilen yüklemlerin değerlendirme anlamları, uygulanan anlam ve bağlam çözümlemeleri temel alınarak açığa çıkarılmıştır. Söz konusu yüklemleri incelemek amacıyla, Berestov ve Muromskiy adlı taşrada yaşayan iki soylu toprak sahiplerinin özelliklerine ilişkin değerlendirme ölçekleri geliştirilmiştir. Bu ölçekler arasında: geçmişleri, malikânedeki yaşamları, çocuklarına ve birbirlerine karşı tutumları gibi özellikler yer almaktadır. Öyküde yer alan ve değerlendirme bildiren tüm yüklemlerin incelenmesi, 19. yüzyılın başlarındaki Rus toplumsal yaşamının temel eğilimlerini betimleme açısından önemli bir yer tutmaktadır. Söz konusu başlıca eğilimler, Puşkin döneminde henüz şekillenme sürecinde olan Slavseverlik ve Batıcılık gibi felsefi akımlardır. Yüklemlerin anlam yorumlamasında; özellikle toplumsal normlar, kültürel göstergeler ve tarihsel bağlamlarla ilişkilendirilen kavramların ele alınması, ideolojik farklılıkların varlığını açıkça ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, Rusya’nın taşra bölgelerinde yer alan soylu toprak sahiplerinin dahi farklı yaşam tarzlarına, ahlaki değerlere ve ulusal geleceğe dair farklı bakış açılarına sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Uzun Öykü
• Anlambirimcik
• Toprak Sahibi
• Yüklem
• Değerlendirme Anlamı

REFLECTIONS OF THE DUALITY OF THE RUSSIAN CHARACTER IN PREDICATES WITH AN EVALUATIVE MEANING IN PUSHKIN'S TALE ‘THE NOBLEWOMAN-PEASANT’

Öz

The focus of this study is an examination of the role of evaluative predicates in Pushkin's tale ‘The Noblewoman Peasant’ to show the duality of the Russian national character. The semantics of the selected predicates were investigated using component and contextual analyses to examine them in definite sentences. We also developed a classification of evaluation parameters for the secondary characters, the provincial noblemen-landowners Berestov and Muromsky. These include family life, farm activities, and attitudes toward children and each other. The depiction of the semantics of evaluative predicates in the tale, encompassing all aspects of them, reflects the main trends in Russian social life at the beginning of the 19th century. The most important of these are the philosophical ideas of the Slavophiles and Westerners, which emerged during Pushkin's time. The interpretation of the semantics of predicates, particularly their evaluative aspect, reveals ideological differences by appealing to concepts of social norms, standards, and other background and cultural-historical knowledge. This creates diversity in lifestyles, values, and views on Russia's future among the local aristocracy.

Anahtar Kelimeler

• Tale
• Sema
• Landowner
• predicate
• Evaluate Meaning

ОТРАЖЕНИЕ ДВОЙСТВЕННОСТИ РУССКОГО ХАРАКТЕРА В ОЦЕНОЧНЫХ ПРЕДИКАТАХ ПОВЕСТИ «БАРЫШНЯ-КРЕСТЬЯНКА» А. С. ПУШКИНА

Öz

В статье рассматривается роль оценочных предикатов в раскрытии двойственности русского национального характера на материале повести Пушкина «Барышня-крестьянка». В исследовании оценочная семантика найденных методом сплошной выборки предикатов была изучена с применением компонентного и контекстного анализа. Для изучения предикатов в конкретных высказываниях была разработана классификация параметров оценки второстепенных героев — провинциальных дворян-помещиков Берестова и Муромского. К ним относятся прошлое, деятельность в поместье, отношение к детям и друг к другу. Описание значения предикатов в повести с помощью всех членов оценочных высказываний позволило проследить отражение в них основных тенденций российской социальной жизни начала XIX века. Самыми важными из них являются философские идеи славянофильства и западничества, которые в пушкинские времена переживают период своего становления. Интерпретация семантики предикатов, связанная с понятиями общественной нормы, стандарта и другими фоновыми и культурно-историческими знаниями, позволила раскрыть факт существования идейных разногласий. Поэтому даже в российской глубинке можно наблюдать у представителей поместного дворянства разные стили жизни, жизненные ценности, стремления и взгляды на будущее России.

Anahtar Kelimeler

• Повесть
• Сема
• Помещик
• Предикат
• Оценочная Семантика

Kaynakça

1. Akcan, G. (2023). Rus dil bilimi çerçevesindeki metin algısında N. V. Gogol’ün “Fayton” adlı eserinin tarih ve zaman olgusu üzerine. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi (UDEKAD), 6 (2), 224-239. https://doi.org/10.37999/udekad.1317636
2. Arutyunova, N. D. (1988). Tipı yazıkovıh znaçeniy: Otsenka, sobıtiye, fakt. G. V. Stepanov (Ed.). Nauka.
3. Baskina, М. E., & Drozdov, N. А. (2022). Angliyskaya literatura v russkih perevodah. İstoriya russkoy perevodnoy hudojestvennoy literaturı 1800–1825 gg.: oçerki (ss. 375-545). V. Ye. Bagno, Ye. Ye. Dmitriyeva, M. Yu. Koreneva (Ed.). Nestor-İstoriya.
4. Betlinskiy, V. G. (1948). Soçineniya Aleksandra Puşkina. Sobraniye soçineniy v tryoh tomah. Tom 3 (ss. 172 - 640). V. I. Kuleşov (Ed.). ОGİZ.
5. Bernşteyn, S. İ., Grigoryeva, А. D., İvanova, N. N., İlyinskaya, İ. S., Kovtunova, İ. İ., Levin, V. D., Ojegov, S. İ., Ossovetskiy, İ. А., Petrişeva, Ye. F., Plotnikov, V. А., Pçyolkina, V. V., Sidorov, V. N., & Hodakova, Ye. P. (2000). Slovar’ yazıka Puşkina ( 2 nd ed.). V. V. Vinogradov (Ed.). Аzbukovnik.
6. Bleher, L. İ., & Lyubarskiy, G. Yu. (2003). Glavnıy russkiy spor: ot zapadnikov i slavyanofilov do globalizma i Novogo Srednevekovya. Аkademiçeskiy Proekt.
7. Dmitriyeva, Ye. Ye., & Kuptsov, О. N. (2008). Jizn’ usadebnogo mifa: utraçennıy i obretyonnıy ray ( 2 nd ed.). ОGİ.
8. Fedosyuk, Yu. А. (2006). Çto neponyatno u klassikov, ili Entsiklopediya russkogo bıta XIX века (9 th ed.). Flinta.

9. Gvozdev, А. V. (2012). Geopolitiçeskiye aspektı filosofii kul’turı slavyanofilov (2 nd ed.). T. F. Kuznetsova, O. O. Kozarezova (Ed.). Prometey.
10. Gippius, V. V. (1966). Ot Puşkina do Bloka. G. M. Fridlender (Ed.). Nauka.
11. İzmaylov, N. V. (1978). 'Меdnıy vsadnik’ А. S. Puşkina: İstoriya zamısla i sozdaniya, publikatsii i izuçeniya. Puşkin, А. S. Меdnıy vsadnik (ss.147-265). Nauka.
12. Klyuçevskiy, V. О. (1989). Kurs russkoy istorii. Тоm 5. V. L. Yanin (Ed.). Мısl.
13. Puşkin, А. S. (1978). Polnoye sobraniye soçineniy v 10 tomah. Т. 6. Hudojestvennaya proza (4 th ed.). B. V. Tomaşevskiy (Ed.). Nauka. Leningradskoye Otdeleniye.
14. Pçyolov, Ye. (2012). Medvedi v starinnoy russkoy geral’dike: semantika obrazov. «Russkiy medved’»: İstoriya, semiotika, politika (ss. 28-60). O. V. Ryabov, A. de Lazari (Ed.). Novoye Literaturnoye Obozreniye.
15. Rostopçin, F. V. (2014). Soha i plug. Мısli vsluh nа krasnom krıltse (ss. 98-116). O.A. Platonov (Ed.). İnstitut Russkoy Tsivilizatsii.
16. Uspenskiy, V. (2012). Тipologiya izobrajeniy «russkih medvedey» v yevropeyskoy karikature XVII pervoy treti XIX veka. «Russkiy medved’»: İstoriya, semiotika, politika (ss. 85-102). O. V. Ryabov, A. de Lazari (Ed.). Novoye Literaturnoye Obozreniye.