KAMU YAYINCILIĞINDAN ETKİN FAYDALANMA BAĞLAMINDA TRT YAPIMLARININ RUS DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİMİNDE KULLANILMASI

Öz

Kamu yayıncılığını üstlenen kurumlar, vatandaşların haber alma hak ve ihtiyaçlarına cevap vermenin yanı sıra toplumu bilinçlendirme işlevini yerine getirmekle yükümlüdürler. Kurulduğu günden bu yana TRT’nin, kitleleri uluslararası değerlerle tanıştırma sorumluluğu üstlendiği, bu doğrultuda köklü siyasi ve kültürel ilişkiler tesis ettiğimiz Rusya’nın tanınmasına katkılar sunduğu görülmektedir. Yürütülen kültür politikaları, günümüze dek filoloji bölümlerinin ders işleyişini olumlu yönde etkilemiş, dil-edebiyat-kültür bileşenlerinin disiplinler arası öğrenim süreçlerine zemin hazırlamış, böylelikle sınıf içi bilgi paylaşımını etkinleştirmiştir. Ancak son yıllarda bilgiye kolay erişim olanaklarındaki belirgin artış ile gençlerin Rus kültürüne dair bilgi düzeyleri arasındaki negatif korelasyon dikkat çekmekte, geleneksel medyanın yerini yeni medya araçlarına bırakmasının bu düşüşü etkilediği düşünülmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, Rus Dili ve Edebiyatı lisans programı öğrencilerinin TRT yayınları izleme alışkanlıklarının, Rus imgesinin inşasına etkilerini analiz ederek raporlandırmaktır. Araştırma materyali olarak öğrencilerin Rus dili, tarihi, kültürü, sanatı ve toplumsal yaşamına ilişkin bilgiler ve edebiyat uyarlamalarıyla karşılaşabilecekleri TRT yapımları kullanılmıştır. Nitel veri toplama yönteminin benimsendiği araştırmada, veri üçgenlemesi olarak bireysel görüşme, odak grup görüşmesi ve gözlem tekniklerine başvurulmuştur. Araştırma neticesinde öğrencilerin, dijital içeriklerin gölgesinde kalan nitelikli programlara yeniden ilgi duymaya başladıkları, yeni medya dışındaki bilgilenme ve eğlenme araçlarına karşı olumlu tutum geliştirdikleri ve bilgi düzeylerinin kazandırılmış/pekiştirilmiş kültürel alışkanlıkları doğrultusunda arttığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• TRT
• kamu yayıncılığı
• kültür politikası
• edebiyat uyarlaması
• Ahıska Sürgünü

THE USE OF TRT PRODUCTIONS IN TEACHING RUSSIAN LANGUAGE AND LITERATURE IN THE CONTEXT OF EFFECTIVE UTILIZATION OF PUBLIC BROADCASTING

Öz

Public broadcasting organizations are required not only to perform functions such as raising public awareness, but also to uphold citizens’ rights to receive news. Since its establishment, Turkish Radio and Television Corporation (TRT) has taken on the responsibility of introducing international values to the public, in this respect has significantly contributed to the recognition of Russia, with which we have strong political and cultural ties. The cultural policies implemented to this day have positively impacted the teaching practices of philology departments, laid the groundwork for interdisciplinary learning processes involving language, literature, and culture, and thereby fostered effective knowledge sharing in the classroom. However, recent years have shown a noteworthy inverse relationship between the easy access to information and young people’s knowledge of Russian culture. It is also believed that the shift from traditional media to new media tools has contributed to this decline. In this context, the study aims to analyze and report the impact of TRT broadcast viewing habits among undergraduate students on shaping the image of Russia. This research, which employs qualitative data collection methods, utilizes individual interviews, focus group discussions, and observation techniques for data triangulation. The findings indicate that students have regained interest in quality programs that have been overshadowed by digital content, developed a positive attitude toward information and entertainment sources beyond new media, and increased their knowledge as a result of their cultivated or reinforced cultural habits.

Anahtar Kelimeler

• TRT
• public broadcasting
• cultural policy
• literary adaptation
• Deportation of the Meskhetian Turks

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (2007). Kültür endüstrisi kültür yönetimi. M. Tüzel, N. Ülner & E. Gen (Çev.). İletişim.
2. Anonim (1985). Povest o razorenii Ryazani Batıyem. D. S. Lihaçov (Çev.), N. V. Ponırko (Ed.), Voinskiye povesti Drevney Rusi içinde (ss. 106-115). Lenizdat.
3. Anonim (2006). Slovo o polku İgoreve. A. Yu. Çernov (Çev.), Vita Nova.
4. Beyoğlu, Ö. (2019). 1944 Ahıska sürgünü: Son tanıklar. Yurtdışı Türkler ve Avrupa Toplulukları Başkanlığı.
5. Bugay, N. F. (2015). Problemı vozvraşçeniya “planovıh pereselentsev” v rayonı prejnego projivaniya do 1940-h gg. Oriental Studies, 4, 43-53.
6. Çehov, A. P. (1986). Polnoye sobraniye soçineniy i pisem v 30 t. T. 13. Nauka.
7. Grossman, V. S. (1970). Vsyo teçyot... Posev.
8. Heziyeva, Ş. (2010). Kars âşıklık geleneği ve badeli âşık. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 44, 211-225. https://izlik.org/JA75WR48US

9. Işık, E. & Semerci, Ç. (2019). Nitel araştırmalarda veri üçgenlemesi olarak odak grup görüşmesi, bireysel görüşme ve gözlem. Turkish Journal of Educational Studies, 6 (3), 53-66. https://doi.org/10.33907/turkjes.607997
10. Koşar, A. F. & Kıran, Ö. (2025). Popüler kültür ve eğlence kültürünün dönüşümü. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi (UDEKAD), 8 (3), 1450-1468. https://doi.org/10.37999/udekad.1705618
11. Kroeber, A. L. & Kluckhohn, C. (1952). Culture: A critical review of concepts and definitions. Peabody Museum Press.
12. Leonenkova, O. G. (2023). 50 muzıkalnıh şedevrov. Populyarnaya istoriya klassiçeskoy muzıki. AST. Paneş, E. H. & Yermolov, L. B. (1990). Turki-meshetintsı (istoriko-etnografiçeskiy analiz problemı). Etnografiçeskoye obozreniye, 1, 16-24.
13. Semih İpek. (2017, 16 Kasım). “Ahıska gül idi gitti...” [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=AUlmqb__2Ek (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
14. TRT 2. (2019/2020). Film Önü / Film Arkası. https://www.trt2.com.tr/sinema/film-onu-arkasi (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
15. TRT Avaz. (2021, 1 Aralık). Ahıska Sürgünü (2. Bölüm) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=K0xhxTvjkN4 (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
16. TRT Avaz. (2021, 27 Kasım). Ahıska Sürgünü (1. Bölüm) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=xMZ5Ne1Jris (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
17. TRT Belgesel. (2022, 3 Temmuz). Tarihin Ölümsüz Savaşçıları, Cengiz Han [Video].YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=UHYmS1x1Uvc (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
18. TRT Dinle. (2024). Radyo Tiyatrosu, Martı [Podcast]. TRT Dinle. https://www.trtdinle.com/show/marti (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
19. TRT Dinle. (ty) Yeni Başlayanlar İçin Opera, Prens İgor [Podcast]. TRT Dinle. https://www.trtdinle.com/show/yeni-baslayanlar-icin-opera (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
20. TRT Haber. (2023, 1 Aralık). Martı oyunu Arkası Yarın projesi kapsamında yorumlanacak. [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=1irmWYPtPY4 (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
21. TRT Haber. (2024, 6 Mayıs). Çehov’un Martı oyunu TRT Radyo 1’de. https://www.trthaber.com/haber/kultur-sanat/cehovun-marti-oyunu-trt-radyo-1de-855074.html (Erişim Tarihi: 10.10.2024)
22. Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu. (1983, 11 Kasım). 2954 Sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2954&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 14.06.2025).