Miyase Sertbarut’un Ünsüz Youtuberın Günlüğü Serisinde Dijital Bağımlılık Temasının İncelenmesi
Öz
Bu araştırmada Miyase Sertbarut’un Ünsüz Youtuberın Günlüğü serisinde dijital bağımlılığa işaret eden davranış örüntülerinin çocuk karakterler üzerinden nasıl sunulduğu incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman incelemesine dayalı olarak yürütülmüş ve verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın ana teması “dijital bağımlılık belirtileri” olarak belirlenmiş; kontrol kaybı, aşırı kullanım ve dijital odaklılık alt temaları altında yapılandırılmıştır. Bulgular çocuk karakterlerin dijital araçlardan kopmakta zorlandıklarını, ekranı zihinsel olarak sürdürdüklerini ve çevrim içi etkileşimi gündelik yaşamın merkezine yerleştirdiklerini göstermektedir. Bu örüntüler metinlerden alınan doğrudan alıntılarla desteklenerek betimlenmiştir. Sertbarut’un eserlerinde dijital bağımlılık teması doğrudan didaktik bir anlatımla değil çocuk karakterlerin gündelik deneyimleri üzerinden sezdirici biçimde sunulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Dijital bağımlılık, çocuk edebiyatı, nitel araştırma
Destekleyen Kurum
Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından maddi olarak desteklenmemiştir.
Etik Beyan
Bu araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman incelemesine dayalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada yalnızca yayımlanmış çocuk edebiyatı eserleri analiz edilmiş, insan katılımcılardan veri toplanmamış ve herhangi bir kişisel veri kullanılmamıştır. Bu nedenle araştırma etik kurul onayı gerektirmemektedir. Araştırma sürecinde bilimsel etik ilkelere uyulmuş, kullanılan kaynaklar uygun biçimde referanslandırılmıştır.
Teşekkür
Bu çalışma, Zeynep Doğan’ın Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde hazırlanmakta olan yüksek lisans tezinden üretilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecindeki değerli görüş ve yönlendirmeleri için danışmanım Prof. Dr. Nevin Akkaya’ya teşekkür ederim.
Kaynakça
- Arslan, A., Kırık, A. M., Karaman, M., & Çetinkaya, A. (2015). Lise ve üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılık. Uluslararası Hakemli İletişim ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, (1), 1–15.
- Aytan, T., & Güngör, B. (2018, Ekim 19–20). Behiç Ak’ın çocuk kitaplarında modernite ve teknoloji eleştirisi [Konferans bildirisi]. V. Uluslararası Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu, İstanbul, Türkiye.
- Bilgin, S., & Arıcı, A. F. (2021). Çağdaş çocuk edebiyatı eserlerinde teknolojinin sunuluş biçimleri. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(2), 522–543.
- Destegüloğlu, B., & Yılmaz, O. (2025). Technology in fictional children’s books. Millî Eğitim, 54(245), 423–448. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1496591
- Gözün Kahraman, Ö. (2025). Dijital çağda çocuk olmak. In Ö. Gözün Kahraman (Ed.), Dijital çağda çocuk ve ebeveyn olmak (2. güncellenmiş bs., ss. 1–25). Nobel Yayıncılık.
- Gözün Kahraman, Ö., & Özdemir, E. S. (2025). Dijital dünyanın çocuğun gelişimine etkileri. In Ö. Gözün Kahraman (Ed.), Dijital çağda çocuk ve ebeveyn olmak (2. güncellenmiş bs., ss. 57–98). Nobel Yayıncılık.
- Griffiths, M. D. (2005). A ‘components’ model of addiction within a biopsychosocial framework. Journal of Substance Use, 10(4), 191–197. https://doi.org/10.1080/14659890500114359
- Han, Y., Qiu, J., Shi, C., Huang, S., Huang, H., Wang, X., Zhu, S., Lu, D., Lu, P., & Zeng, F. (2025). Factors associated with digital addiction: Umbrella review. JMIR Mental Health, 12, e66950. https://doi.org/10.2196/66950
- Karadeniz, E., & Özdemir, M. (2018). Behiç Ak’ın çocuk kitaplarında medya ve sosyal medya eleştirisi. Sakarya University Journal of Education, 8(4), 250–264. https://doi.org/10.19126/suje.460792
- Oğuzkan, A. F. (2006). Çocuk edebiyatı (8. baskı).Anı Yayıncılık.