KÜRESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMİ İÇİN AKADEMİK BAŞARI ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 3, 153 - 171, 31.12.2025

Merve Altunoluk , Gamze Kırılmazkaya

https://doi.org/10.47714/uebt.1716496

Öz

Bu çalışmada, öğrencilere yönelik küresel iklim değişikliği konusunu kapsayan geçerli ve güvenilir bir çoktan seçmeli başarı testi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu Türkiye’nin güneydoğusundaki bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan 120 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Test maddelerinin oluşturulmasında, “Çevre ve İklim Değişikliği” dersi kazanımları dikkate alınmış ve alanyazın taraması doğrultusunda araştırmacı tarafından 40 soruluk bir madde havuzu hazırlanmıştır. Oluşturulan madde havuzu alan uzmanlarının görüşlerine sunulmuş; uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmış ve madde havuzundan soru çıkartılmasına gerek görülmemiştir. Test maddeleri dil ve anlaşılabilirlik açısından da gözden geçirilerek uygulamaya hazır hale getirilmiştir. Hazırlanan testin pilot uygulaması yapıldıktan sonra 120 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen öğrenci yanıtları analiz edilmiş; yapılan madde analizi sonucunda ölçütleri karşılayamadığı belirlenen 15 soru testten çıkartılmıştır. Geriye kalan 25 maddeye ait ortalama güçlük değeri 0.51 ve ortalama ayırt edicilik değeri ise 0,67 olarak hesaplanmıştır. Başarı testine ait KR-20 iç tutarlık katsayısı 0.92 olarak hesaplanırken Cronbach Alpha iç tutarlık kat sayısı ise 0.95 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak, araştırma kapsamında geliştirilen küresel iklim değişikliği başarı testi geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Geliştirilen testin, benzer konularda çalışma yapacak araştırmacılar tarafından kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

ortaokul öğrencileri , Başarı testi , fen eğitimi , küresel iklim değişikliği , çevre ve iklim değişikliği dersi

DEVELOPMENT OF AN ACADEMIC ACHIEVEMENT SCALE FOR GLOBAL CLIMATE CHANGE EDUCATION

Öz

This study aimed to develop a valid and reliable multiple-choice achievement test covering the topic of global climate change for students. The study employed the survey method, a quantitative research method. The study group consisted of 120 eighth-grade students attending a public school in southeastern Turkey. In developing the test items, the objectives of the "Environment and Climate Change" course were taken into consideration, and based on a literature review, the researcher prepared a 40-question item pool. The created item pool was presented to field experts for their opinions; necessary adjustments were made based on these experts' opinions, and no questions were removed from the item pool. The test items were also reviewed for language and understandability before being made ready for implementation. After a pilot study, the prepared test was administered to 120 students. The student responses were analyzed, and 15 items that were determined not to meet the criteria were removed from the test. The average difficulty value for the remaining 25 items was calculated as 0.51, and the average discrimination value was calculated as 0.67. The KR-20 internal consistency coefficient for the achievement test was calculated as 0.92, while the Cronbach's Alpha internal consistency coefficient was calculated as 0.95. In conclusion, the global climate change achievement test developed for this research is a valid and reliable measurement tool. It is recommended that researchers conducting studies on similar topics use this test.

Anahtar Kelimeler

Achievement test , science education , climate change , middle school students , environment and climate change course

Kaynakça

• Adalı, A., Koşar, K., & Şakacı, T. (2019). Deney ve yaşam temelli fen bilimleri soru bankası (8. sınıf). Mozaik Yayınları
• Arslan, K., & Arı, A. G. (2023). Ortaokulda öğrencilerin yönelik iklimi ve iklim değişikliği başarı testinin geliştirilmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 8(2), 361–379.
• Ataklı, G., & Kuran, H. (2022). İklim değişikliği farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi. Biological Diversity and Conservation, 15(2), 150–161.
• Ay, F., & Erik, N. Y. (2020). Üniversite öğrencilerinin küresel ısınma ve iklim değişikliğine yönelik bilgi ve algı düzeyleri. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 44(2), 1–18.
• Büyüköztürk, Ş. (2023). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (29. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
• Can, C., & Akgün, F. (2025). “Işığın madde ile etkileşimi” ünitesi başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (74), 112–136.
• Chomsky, N., & Pollin, R. (2021). İklim krizi ve küresel yeşil yeni düzen: Gezegeni kurtarmanın politik ekonomisi. Ankara: Ütopya Yayınları.
• Doğanoğlu, K., Akyüz, F., Başoğlu, U., Kara, M., & Göksu, H. (2024). Fen bilimleri defterim (8. sınıf). Arı Yayınları.
• Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. (1993). How to design and evaluate research in education (10th ed.). McGraw-Hill Education.
• Güneş Koç, R. S., Zonuz, N., & Yıldız, N. (2023). Çevre eğitimi ve iklim değişikliği: Ortaokul ve imam hatip ortaokulu 6-7-8. sınıf ders kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. Gür, H. (2016). İklim değişikliği nedir, biyolojik sistemleri nasıl etkiler. Bilim ve Gelecek, 78- 83. Hasançebi, B., Terzi, Y., & Küçük, Z. (2020). Madde güçlük indeksi ve madde ayırt edicilik indeksine dayalı çeldirici analizi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(1), 224–240.
• Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. New York: Routledge.
• Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575.
• MEB. (2022) Çevre ve İklim Değişikliği Ortaöğretim Programı (Ortaokul 6, 7 ve 8. sınıflar) https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1143 adresinden erişim sağlanmıştır. (Erişim tarihi:15.01.2025)
• Nacaroğlu, O., & Bektaş, O. (2019). Fen bilimleri dersindeki madde ve değişim ünitesine yönelik geçerli ve güvenilir başarı testi geliştirme: BİLSEM örneği. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 67–88.
• Ölmez, T. (2023). 2. dönem fen bilimleri infografik destekli soru bankası (8. sınıf). Okyanus Yayınları.
• Polat, K., & Dellal, İ. (2016). Göksu Deltasında çeltik yetiştiriciliği yapan üreticilerin iklim değişikliği algısı ve iyi tarım uygulamaları yapmalarında etkili faktörlerin belirlenmesi. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 46–54.
• Saraç, H. (2018). Fen bilimleri dersi ‘maddenin değişimi’ ünitesi ile ilgili başarı testi geliştirme: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 416–445.
• Sönmez, V. (1999). Hayat bilgisi öğretimi ve öğretmen kılavuzu. İstanbul: MEB Yayınevi.
• Taber, K. S. (2018). The use of Cronbach’s alpha when developing and reporting research instruments in science education. Research in Science Education, 48, 1273–1296.
• United Nations. (2024). US iklim eylemi/İklim değişikliği nedir? https://www.un.org/en/climatechange/what-is-climate-change (Erişim Tarihi:11.02.2025)
• Yavuz, M., Kıyıcı, F. B., & Yiğit, E. A. (2014). İlköğretim II. kademe öğrencileri için çevre okuryazarlığı ölçeği: Ölçek geliştirme ve güvenirlik çalışması. Sakarya University Journal of Education, 4(3), 39–52.
• Yurdugül, H. (2005). Ölçme aracı geliştirme sürecinde kapsam geçerliği için kapsam geçerlik indekslerinin kullanılması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 1(1), 27–40.