Okul Yöneticilerinin Çok Kültürlü Kişilik, Farklılık Yaklaşımları ve Çatışma Yönetim Stratejileri Arasındaki İlişki

Yıl 2025, Cilt: 38 Sayı: 1, 25 - 53, 30.04.2025

Gizem Günçavdı Alabay , Soner Polat

https://doi.org/10.19171/uefad.1502351

Öz

Bu çalışmanın amacı, okul yöneticilerinin çok kültürlü kişilik özellikleri, farklılık yaklaşımları ve çatışma yönetimi stratejileri arasındaki ilişki hakkındaki algı ve görüşlerini incelemektir. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma desen olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemi 475 okul yöneticisinden oluşmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda, okul yöneticilerinden Çok Kültürlü Kişilik Ölçeği, Farklılık Yaklaşımları Ölçeği ve Çatışma Yönetimi Stratejileri Ölçeği kullanılarak veri toplanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise nicel boyutta elde edilen dikkat çekici bulguların nedenlerini derinlemesine anlamak amacıyla yarı yapılandırılmış bir görüşme formu oluşturulmuştur. Bu doğrultuda 13 okul yöneticisi ile görüşmeler yapılmıştır. Okul yöneticilerinin çoğunluğunun yüksek oranda çok kültürlü kişilik özelliklerine sahip olduğu, farklılık yaklaşımlarında en çok renk körlüğü yaklaşımını benimsedikleri ve çatışma yönetiminde ise kaçınma stratejisini tercih ettikleri gözlemlenmiştir. Ayrıca, okul yöneticilerinin çok kültürlü kişilik özelliklerine sahip olmalarına rağmen, çatışmalardan kaçınmayı tercih etmeleri ve tüm çatışma yönetimi stratejilerinde zaman zaman homojenliğin desteklenmesi yaklaşımını benimsemeleri önemli bir bulgu olarak ortaya çıkmıştır. Okul yöneticileri, renk körlüğü yaklaşımının tercih edilmesinin gerekçe olarak yönetici ve eğitim sistemiyle ilgili faktörleri öne çıkarmışlardır. Çatışma yönetiminde kaçınma stratejisinin tercih edilmesi ise yöneticinin çatışmalara yaklaşımındaki farklılıklar ve çatışma taraflarının özellikleriyle açıklanmıştır. Ayrıca, okul yöneticileri, çok kültürlü kişiliğe sahip yöneticilerin çatışma yönetiminde kaçınma stratejisini en yüksek düzeyde tercih etmelerinin, yönetici, eğitim sistemi, okul ve çatışmanın doğasıyla ilgili olabileceğini belirtmişlerdir. Son olarak, çok kültürlü kişiliğe sahip yöneticilerin homojenliğin desteklenmesini zaman zaman kullanamamalarının sebeplerini ise yönetici ve eğitim sistemiyle ilgili faktörlerle açıklamışlardır.

Anahtar Kelimeler

Çok kültürlü kişilik , farklılık yaklaşımları , çatışma yönetimi , okul yöneticileri

Etik Beyan

Araştırma verileri 2019-2020 eğitim-öğretim yılında toplandığından Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü’nün 03/12/2019 tarihli ve 24239 nolu yazısı ile Kocaeli İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden izin alınmış, Kocaeli İl Milli Eğitim Müdürlüğü de 27/12/2019 tarihli 99332089-605.01-E.26002826 nolu yazı ile izni onaylamıştır.

The Relationship Between School Administrators' Multicultural Personality Traits, Diversity Perspectives and Conflict Management Strategies

Öz

This study aims to examine the perceptions and views of school administrators regarding the relationship between their multicultural personality traits, diversity perspectives, and conflict management strategies. The research is designed as an explanatory sequential mixed-methods approach. The sample of the study consists of 475 school administrators. In the quantitative aspect of the research, data were collected from the school administrators using the Multicultural Personality Scale, the Diversity Perspective Scale, and the Conflict Management Strategies Scale. In the qualitative aspect of the research, a semi-structured interview form was developed to understand the reasons behind the findings obtained in the quantitative phase. In this regard, interviews were conducted with 13 school administrators. It was observed that the majority of school administrators exhibit high levels of multicultural personality traits, predominantly adopt the color-blind approach to diversity, and prefer the avoidance strategy in conflict management. Furthermore, school administrators tend to avoid conflicts and occasionally support homogeneity. School administrators explained their preference for the color-blind approach to factors related to both the administrators’ personal views and the education system. The preference for the avoidance strategy in conflict management was explained by differences in the administrator's approach to conflicts and the nature of the conflict parties. Additionally, administrators stated that the high preference for the avoidance strategy might be related to factors such as the administrator, the education system, the school environment, and the nature of the conflict.

Anahtar Kelimeler

Multicultural personality , diversity perspectives , conflict management , school administrators

Kaynakça

• Ateş, A., & Ünal, A. (2021). The relationship between diversity management, job satisfaction and organizational commitment in teachers: A mediating role of perceived organizational support. Educational Sciences: Theory & Practice, 21(1), 18-32.
• Arslan, Y., & Polat, S. (2016). Farklılık Yaklaşım Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17 (2), 95-106.
• Arslan, Y., Polat, S. (2021). Do diversity perspectives affect happiness at work? A study of teachers in Turkey. International Journal of Educational Management, 35(3), 621-639.
• Aseery, M., Mahran, S., & Felemban, O. (2023). The relationship between emotional intelligence and conflict management strategies from the nurse managers’ perspective. Cureus, 15(3).
• Bakaç, N., Okçu, V., & Erdem M. (2018). Farklılıkların yönetimine ilişkin okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşleri. AJELI-Anatolian Journal of Educational Leadership and Instruction, 7(2), 19-56.
• Bettmann, E. H., & Moore, P. (1994). Conflict resolution programs and social justice. Education Urban Society, 27 (1), 11-22.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2012). Örnekleme yöntemleri. In Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, pp. 79-100.
• Chun, E., & Evans, A. (2023). Conducting an institutional diversity audit in higher education: A practitioner's guide to systematic diversity transformation. Taylor & Francis.
• Cox, T. H., & Blake, S. (1991). Managing cultural diversity: Implications for organizational competitiveness. Academy of Management Perspectives, 5(3), 45-56.
• Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2011). Choosing a mixed method design. In Designing and conducting mixed methods research. Thousand Oaks, CA: Sage publications, 53-107.
• Çalışkan, S., Işık, İ. (2016). Are you ready for the global change? Multicultural personality and readiness for organizational change. Journal of Organizational Change Management, 29(3), 404 – 423.
• Dana, D. (2001). Conflict resolution: Mediation tools for everyday worklife. NewYork: McGraw-Hill.
• De Dreu, C. K. W., Evers, A., Beersma, B., Kluwer, E. S., & Nauta, A. (2001). A theory-based measure of conflict management strategies in the work place, Journal of Organizational Behavior, 22, 645-668.
• De Dreu, C. K., & Weingart, L. R. (2003). Task versus relationship conflict, team performance, and team member satisfaction: A meta-analysis. Journal of applied Psychology, 88(4), 741-749.
• Denzin, N.K. (1978). Sociological methods. New York: McGraw-Hill.
• Desivilya, H. S., & Yagil, D. (2005). The role of emotions in conflict management: The case of work teams. International Journal of conflict management, 16(1), 55-69.
• Düzyol, S., & Ada, Ş. (2021). Öğretmenlerin politik becerileri ile çatışma yönetimi stratejilerini kullanımları arasındaki ilişki. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28, 452-469.
• Dwyer, C., & Buckle, J. L. (2009). The space between: On being an insider-outsider in qualitative research. International Journal of Qualitative Methods, 8(1), 54-63.
• Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. SAGE Publications, Inc. Garson, G. D. (2015). Missing value analysis and data imputation. Ashebora: Statistical
• Hall, J. (1996). Conflict management survey: A self-assessment of vour management of the dynamics of conflict. The Woodlands, TX: Telometrics International
• Hubbard, E. (2004). The manager's pocket guide to diversity management. Massachusetts: Human Resource Development Press, Inc.
• Jangsiriwattana, T., & Duangkumnerd, V. (2023). Enhancing knowledge sharing in organizations through the proactive personality of employees. Polish Journal of Management Studies, 28.
• Jannesari, M., Stoermer, S., & Selmer, J. (2024). Self-initiated expatriates in China: multicultural personality traits, frequency of interaction and host country nationals’ satisfaction with SIE performance. The International Journal of Human Resource Management, 35(18), 3053-3080.
• Jansen, W. S., Vos, M. W., Otten, S., Podsiadlowski, A., & van der Zee, K. I. (2016). Colorblind or colorful? How diversity approaches affect cultural majority and minority employees. Journal of Applied Social Psychology, 46(2), 81-93.
• Khan, K., & Javaid, Z. K. (2023). Analyzing Employee Performance through Workforce Diversity Management: Role of Workforce Diversity Characteristics. Foundation University Journal of Business & Economics, 8(2), 85-101.
• Kirchmeyer, C., & Cohen, A. (1992). Multicultural groups: Their performance and reactions with constructive conflict. Group Organization Management, 17(2), 153-170.
• Koçak, S., & Başkan, G. A. (2013). Okul müdürleri tarafından kullanılan çatışma yönetim yöntemlerinin etkililik düzeyleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(44), 212-224.
• Kurtulmuş, M. (2016). The effect of diversity management on teachers' organizational commitment and organizational citizenship behavior. Pegem Journal of Education and Instruction, 6(3), 277-302.
• Lincoln, Y., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. California: SAGE, Publications.
• Marczyk, G., DeMatteo, D., & Festinger, D. (2005). Essentials of research design and methodology. New York: John Wiley Sons Inc.
• Miles, M.B., & Huberman, M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2. ed.). London
• Mor, K., Gündemir, S., & van der Toorn, J. (2024). Celebrating the “invisible”: The role of organizational diversity approaches on attracting and retaining LGBTQ+ talent. Journal of Business and Psychology, 1-25.
• Özkara, E., & Tunç, B. (2020). Okul yöneticilerinin çatışma yönetim stratejileri ile okul kültürü arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Journal of Faculty of Educational Sciences, 53(3), 1023-1050.
• Özmen, F., & Aküzüm, C. (2010). Okulların kültürel yapısı içinde çatışmalara bakış açısı ve çatışma çözümünde okul yöneticilerinin liderlik davranışları. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 2(2), 65-75.
• Patton, MQ. (1999). Enhancing the quality and credibility of qualitative analysis. HSR: Health Services Research. 34 (5) Part II, 1189-1208.
• Podsiadlowski, A., Gröschke, D., Kogler, M., Springer, C., & van der Zee, K. (2013). Managing a culturally diverse workforce: Diversity Perspectives in Organizations. International Journal of Intercultural Research, 37(2), 159–175.
• Polat, S. (2009). Öğretmen adaylarının çok kültürlü eğitime yönelik kişilik özellikleri. International Journal of Educational Sciences, 1 (1), 154-164.
• Polat, S., & Metin, M. A. (2012). The relationship between the teachers’ intercultural competence levels and the strategy of solving conflicts. Procedia- Social and Behavioral Sciences, 46, 1961-1968.
• Popescu, A. D., Borca, C., & Baesu, V. (2014). A study on multicultural personality. Cross-Cultural Management Journal, 16(1), 147-156.
• Poquiz, M. R., Hassan, R., & Ahmed, S. (2023). Gender diversity management practices in the hotel industry: An analysis of the Philippine hotel industry. International Journal of Management, 1(1).
• Rahim, M. A. (1983). A measure of styles of handling interpersonal conflict. Academy of Management Journal, 26(2), 368-376.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (Vol. 5). Boston, MA: Pearson.
• Tekin, Ö. A., Turan, S. N., Özmen, M., Turhan, A. A., & Kökçü, A. (2012). Beş faktör kişilik özellikleri ve örgütsel çatışma yönetimi arasındaki ilişkiler: Ankara’daki beş yıldızlı otel işletmeleri üzerine bir uygulama. Journal of Yasar University, 27(7), 4611-4641.
• Toma, C., & Martin, A. (2024). Diversity management approaches for organizational justice: Insights from Belgian hospitals. Working Papers CEB, 24.
• Tozkoparan, G. (2013). Beş faktör kişilik özelliklerinin çatışma yönetim tarzlarına etkisi: Yöneticiler üzerinde bir araştırma. AİBÜ-İİBF Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9 (2), 189-231.
• Tracey, J. B., Le, V., Brannon, D. W., Crystal-Mansour, S., Golubovskaya, M., & Robinson, R. N. (2023). The influence of diversity management initiatives on firm-level diversity: evidence from the restaurant and foodservice industry. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 35(11), 4010-4030.
• Türnüklü, A. (2007). Liselerde öğrenci çatışmaları, nedenleri, çözüm stratejileri ve taktikleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 49(49), 129-166.
• Vallone, F., Dell’Aquila, E., Dolce, P., Marocco, D., & Zurlo, M. C. (2022). Teachers’ multicultural personality traits as predictors of intercultural conflict management styles: Evidence from five European countries. International Journal of Intercultural Relations, 87, 51-64.
• Van Der Zee, K. I., & Van Oudenhoven, J. P. (2000). The Multicultural Personality Questionnaire: A multidimensional instrument of multicultural effectiveness. European journal of personality, 14(4), 291-309.
• Van Oudenhoven, J. P., & Van der Zee, K. I. (2002). Predicting multicultural effectiveness of international students: The Multicultural Personality Questionnaire. International Journal of Intercultural Relations, 26, 679-694.
• Vestal, B. D. (2011). An investigation of preferred conflict-management behaviors in small-school principal. Unpublished Doctoral Dissertation, Texas A and M University.
• Yakunina, E. S., Weigold, I. K., Weigold, A., Hercegovac, S., & Elsayed, N. (2012). The multicultural personality: Does it predict international students’ openness to diversity and adjustment?. International Journal of Intercultural Relations, 36(4), 533-540.
• Yıldızoğlu, H. (2013). Okul yöneticilerinin beş faktör kişilik özellikleriyle çatışma yönetimi stili tercihleri arasındaki ilişki. Unpubished master thesis, Hacettepe University Institute of Social Sciences, Ankara.