İlk Yatı Mektepleri Talimatnamesinin (1927) Değerler ve Karakter Eğitimi Açısından İncelenmesi

Öz

Bir kurumun işleyiş sürecinin açıklandığı talimatnameler, özellikle geçmiş dönemlerin aydınlatılmasında önemli başvuru kaynaklarıdır. Bu çalışmada incelenen İlk Yatı Mektepleri talimatnamesi 1927 yılında dönemin Eğitim Bakanlığı tarafından yayınlanmıştır. Bu talimatname 1926 yılında çıkartılan kanunla yeniden düzenlenen yatılı okullarla ilgili ilk talimatname olması nedeniyle önem taşımaktadır. Talimatname metni incelendiğinde ilkokul düzeyindeki yatılı okulların sisteminin açıklanmasının yanında değerler ve karakter eğitimine yönelik beklentileri içerdiği de anlaşılmıştır. Bu çalışma İlk Yatı Mektepleri talimatnamesinin değerler, karakter güçleri ve erdemler açısından incelendiği, olgu bilim deseni ile gerçekleştirilmiş nitel bir çalışmadır. Çalışmanın verileri doküman incelemesi yöntemi ile elde edilmiştir. Veri seti üzerinde değerler, karakter güçleri ve erdemler çerçevesinde içerik analizi yapılmıştır. Bulgular kısmında verilen analiz sonuçlarına göre talimatnamenin farklı bölümlerinde sorumluluk, öz-kontrol, itaatkarlık, sosyal onay, öz saygı gibi değerlerin ve bilgelik, ölçülülük, aşkınlık gibi erdemlerin vurgulandığı anlaşılmaktadır. Çalışma sonucunda hem dönemin yatılı okullarının işleyişi hem de o dönemde değer ve karakter eğitimine ilişkin beklentiler ortaya konulmuştur.Yeni rejimin yetiştirmek istediği insan tipi ve yurttaşlarında bulunmasını beklediği değerlerin ve karakter güçlerinin anlaşılmasını sağyalan somut bir örnek olarak alana katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İlk Yatı Mektepleri,
• Değer Eğitimi,
• Karakter Eğitimi,
• Erdem,

Examination of the Primary Boarding Schools Regulations (1927) in Terms of Values and Character Education

Öz

Regulations explaining the operating process of an institution are important reference sources, especially in shedding light on past periods. The Primary Boarding Schools regulations examined in this study were published in 1927 by the Ministry of Education of the period. These regulations are important because they are the first regulations regarding boarding schools, which was reorganized by the law enacted in 1926. When the text of the regulations was examined, it was understood that in addition to explaining the system of boarding schools at the primary school level, it also included expectations for values and character education. This study is a qualitative study carried out with a phenomenology design, in which the regulations for the Primary Boarding Schools are examined in terms of values, character strengths and virtues. The data of the study was obtained by document review method. Content analysis was conducted on the data set within the framework of values, character strengths and virtues. According to the analysis results given in the findings section, it is understood that values such as responsibility, self-control, obedience, social approval, self-respect and virtues such as wisdom, temperance and transcendence are emphasized in different parts of the regulations. As a result of the study, both the functioning of the boarding schools of the period and the expectations regarding value and character education at that time were revealed. Findings of the study are expected to contribute to the field as a concrete example that provides an understanding of the type of citizens the new regime wanted to raise and the values and character strengths it expects from its citizens.

Anahtar Kelimeler

• First Boarding School,
• Values Education,
• Character Education,
• Virtues,

Kaynakça

1. Acun, F. (2006). Cumhuriyetin ilk yıllarında eğitimin hedefi. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, 27-32.
2. Akyüz, Y. (2018). Türk Eğitim Tarihi MÖ. 1000- MS. 2018, Pegem.
3. Binbaşıoğlu, C. (2014). Başlangıçtan Günümüze Türk Eğitim Tarihi. Anı.
4. Coşkun Keskin, S. (2021). Değerler eğitimine tarihsel süreçte genel bir bakış: Türk devletlerinde değerler eğitiminin dünü ve bugünü. Ş. Koca ve P. Erten (Ed.), Eğitim Bilimlerinde Araştırmalar ve Değerlendirmeler - 1, (ss. 131-160). Gece Kitaplığı.
5. Çiftçioğlu, İ. (2007). Atatürk’ün Türk eğitimi hakkındaki görüş ve uygulamaları. Akademik Bakış, 13, 1-26.
6. Dönmez, C. (2006). Atatürk’ün eğitim anlayışı ile ilgili görüş ve uygulamalarına toplu bir bakış. Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 91-109. Güven, İ. (2014). Türk Eğitim Tarihi. Pegem.
7. Hesapçıoğlu, M. (2009). Türkiye’de Cumhuriyet döneminde eğitim politikası ve felsefesi. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 29, 121-138.
8. Karababa, A. (2014). Kuramsal temelde değer. B. Dilmaç ve H. H. Bircan (Ed.), Değerler ve Değerler Psikolojisi, (ss.1-20). Pegem.

9. Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun, Resmi Gazete, 3 Mart 1926, S.338.
10. Merriam, S. B. (2013). Nitel Araştırma. Desen ve Uygulama için bir Rehber. Nobel.
11. Miles, M. B. ve Huberman, A.M. (2020). Nitel Veri Analizi. Pegem.
12. Örs, E. ve Şimşek, A. (2022). Cumhuriyet dönemi ilkokul Hayat Bilgisi ders kitaplarında insan hak ve sorumluluklarının gelişimi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 47, 1-28. https://doi.org/10.21497/sefad.1128255.
13. TDK, Güncel Türkçe Sözlük, https://sozluk.gov.tr/ Erişim tarihi: 22.01.2024.
14. Tuğluoğlu, F. ve Tunç, T. (2010). 1926 İlkmektep müfredatı ve Cumhuriyet Tuncay TUNÇ dönemi eğitiminin ekonomik hedefleri. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 26(76), 55-98.
15. Yıldıran, G. (2016). Cumhuriyet döneminde eğitim ve eğitim kurumları. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 29(2), 1-26.
16. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin.
17. Yücel, M. S. (2023) Cumhuriyetin ilk yıllarında köy yatı mektepleri. History Studies 15, Cumhuriyetin 100. Yılı Özel Sayısı (Ekim 2023), 293-313. https://doi.org/10.9737/historystudies.1358682.