Ortaokul Öğrencilerinin Gözüyle Kültür: Sanat Temelli Sosyal Bilgiler Derslerinde Yaratıcı Yazmadan Yararlanma

Öz

Sosyal Bilgiler dersi öğrencilerde yaratıcı yazma becerilerini geliştirmeye uygun bir derstir. Yaratıcı yazma çalışmaları öğrencilerin sınıf tartışmalarına odaklanmasını ve içeriği zenginleştirmelerini sağlar. Yaratıcı yazma çalışmalarında bir film, bir roman, bir tablo, bir şarkı başlangıç noktasını oluşturabilir. Yaratıcı yazmanın bu özelliğinden hareketle; yaratıcı yazma basamakları ile bütünleştirilmiş sanat temelli sosyal bilgiler ders planları geliştirilmiş; uygulama süreci bu ders planları kullanılarak yürütülmüştür. Sanatsal eser olarak da tablo minyatür, heykel, mimari eser gibi farklı türde sanat eserleri işe koşulmuş; ortaokul öğrencilerinin bu eserlerden hareketle yaratıcı yazma ürünleri geliştirmeleri sağlanmıştır. Bu araştırma temel nitel araştırma biçiminde desenlenmiş olup, araştırmanın katılımcılarını 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Afyon İl merkezinde orta sosyo-ekonomik düzeyde yer alan bir devlet okulunun 5. sınıfında öğrenim gören 25 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri öğrencilere derslerde yazdırılan yaratıcı yazma ürünleri oluşturmaktadır. Her bir yaratıcı yazma birer doküman olarak ele alınmış; elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda Kurtuluş savaşı, Türk bayrağı, Türk kahvesi, nevruz, halk oyunları, bayram, düğün ve halı/kilim dokuma temaları elde edilmiştir. Bu araştırma sonucunda ortaokul öğrencilerinin Türk kültür ve geleneklerine yönelik bilgi sahibi olduğu ve vatanseverlik, çalışkanlık, yardımseverlik, özgürlük, bağımsızlık, birlik ve beraberlik, gayret, azim ve cesaret gibi değerleri kazandıkları görülmüştür. Elde edilen sonuçlar ışığında yaratıcı yazma çalışmalarından sosyal bilgilerin farklı becerilerini kazandırma amacıyla yararlanma ya da yaratıcı yazmayı farklı yaklaşımlarla bütünleştirmeye yönelik yarı deneysel ya da eylem araştırması biçiminde desenlenmiş araştırmalar gerçekleştirilmesi önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Yaratıcı yazma
• sanat temelli sosyal bilgiler
• ortaokul öğrencileri
• sosyal bilgiler

Culture through the Eyes of Secondary School Students: Utilizing Creative Writing in Arts-Based Social Studies Lessons

Öz

Social Studies is an appropriate course to develop creative writing skills in students. Creative writing activities enable students to focus class discussions and enrich the content. A movie, a novel, a painting, a song can be the starting point for creative writing. Based on this feature of creative writing, in the current qualitative study, art-based social studies lesson plans integrated with creative writing steps were developed and the implementation process was carried out using these lesson plans. As artistic works, different types of artworks such as paintings, miniatures, sculptures, and architectural works were used; middle school students were enabled to develop creative writing products based on these works. The participants of the study consisted of 25 middle school students studying in the 5th grade of a public school located in the middle socio-economic level in Afyon Province in the spring semester of the 2023-2024 academic year. The data consisted of creative writing products written by the students in the lessons. Each creative writing product was handled as a document and the data obtained were analyzed by content analysis. As a result of this research, it was seen that middle school students gained knowledge about Turkish culture and traditions and gained values such as patriotism, industriousness, helpfulness, freedom, independence, unity and solidarity, diligence, perseverance and courage. In light of the results obtained, it can be recommended to conduct quasi-experimental or action research studies designed to utilize creative writing activities in order to gain different skills in social studies or to integrate creative writing with different approaches.

Anahtar Kelimeler

• Creative writting
• art based social studies
• secondary school students
• social studies

Kaynakça

1. Ataman, M. (2006). Yaratıcı drama sürecinde yaratıcı yazma. Yaratıcı Drama Dergisi, 1, 75- 78.
2. Bulduk, S. & Süren, T. (2008). Türk Mutfak Kültüründe Kahve. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 38. ICANAS Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi Bildiri Kitabı, 1(1), 209-309. Cresswell, J. (2013). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches.
3. Creswell, J. D. (2017). Mindfulness interventions. Annual review of psychology, 68, 491-516.
4. Çelik, E. A. (2015). 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde yaratıcı düşünme etkinliklerinin kullanımı. (Yayın No. 394893) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi. Dolmaz, M., Kaya, E. (2019). The Effect of 7th Grade Students' Reading Habits and Their Academic Achievement in Social Studies and Turkish Courses on Their Creative Writing Skills. International Online Journal of Educational Sciences, 11(1), 168-183. DOI : 10.15345/iojes.2019.01.012 Dolmaz, M. & Kaya, E. (2018). 7. Sınıf öğrencilerinin yaratıcı yazma becerileri ve dilsel becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 2(1), 22-41. Dolmaz, M., & Kaya, E. (2018). The Use of Historical Novel in Social Studies Course and Its Effect on Creative Writing Skills of Students. Journal of History, Culture & Art Research/Tarih Kültür ve Sanat Arastirmalari Dergisi, 7(5). DOI:10.7596/taksad.v7i5.1789
5. Dolmaz, M. (2017). Sosyal bilgiler öğretiminde tarihsel roman kullanımının yaratıcı yazma becerilerine etkisi. (Yayın No. 486538) [Doktora, Erzincan Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr Dolmaz, M. & Kaya, E. (2017). Sosyal bilgiler dersinde bir yaratıcı yazma çalışması: Yaratıcı Yazma Becerilerinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi. Uluslararası Alan Eğitimi Dergisi, 3(2), 1-17.
6. Duban, N., Çakır, A., Butekin, Z., Samsa, Z., & Erçoban, B. (2015). Sosyal Bilgiler Dersinde 5. Sınıf Öğrencilerinin Yaratıcı Yazma Çalışmaları. Journal of International Social Research, 8(39). DOI:10.17719/jisr.20153913779 Erişti, S. D., & Belet, Ş. D. (2010). İlköğretim Öğrencilerinin Yazılı Anlatım Ve Resimlerinde Kültür Algıları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(33), 245-264.
7. Firek, H. (2006). Creative writing in the social studies classroom: Promoting literacy and content learning. Social Education, 70(4), 183.
8. Göçen, G. (2018). Öğretmenlerin yaratıcı yazma tekniklerine yönelik değerlendirmeleri: Bir eylem araştırması. OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 625-677. https://doi.org/10.26466/opus.487130 Güleryüz, H. (2006). Yaratıcı Çocuk Edebiyatı. Pegem Yayıncılık.

9. Gürel, D. (2018). Somut olmayan kültürel miras etkinliklerinin 7. Sınıf sosyal bilgiler dersinde kullanımı. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
10. Huggins, R., & Thompson, P. (2015). Culture and place-based development: A socio-economic analysis. Regional Studies, 49(1), 130-159. Kılıç, D. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültür konularına ilişkin algılarının incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek Lisans tezi]. Binali Yıldırım Üniversitesi. Listyani, L. (2019). The Use of a Visual Image to Promote Narrative Writing Ability and Creativity. Eurasian Journal of Educational Research, 80, 193-223.
11. Liu, M., Hu, X., & Schedl, M. (2018). The relation of culture, socio-economics, and friendship to music preferences: A large-scale, cross-country study. PloS one, 13(12). Lytton, H. (2012). Creativity and education. Routledge.
12. Merriam S (2002). Qualitative practice in research. Jossey-Bass.
13. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
14. Miyamoto, Y., Yoo, J., Levine, C. S., Park, J., Boylan, J. M., Sims, T., ... & Ryff, C. D. (2018). Culture and social hierarchy: Self-and other-oriented correlates of socioeconomic status across cultures. Journal of personality and social psychology, 115(3), 427.
15. Nar, M. Ş. (2014). Nevruz rituals as a social symbol in folk beliefs Halk inanışlarında toplumsal bir sembol olarak Nevruz ritüelleri. Journal of Human Sciences, 11(2), 964-979. DOI:10.14687/ijhs.v11i2.3016 Oral G. (2002). Yine yazı yazıyoruz. PagemA Yayıncılık. Öteleş, Ü. U. (2020). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının “Millî Bayram” Kavramına İlişkin Metafor Durumları. Ekev Akademi Dergisi, (82), 501-514.
16. Özdemir, T., & Çakmak, M. A. (2018). Ortaokul Öğrencilerinin Türk Kültür Tarihi Açısından Halı ve Kilim Motiflerinin Dili Hakkındaki Görüşleri-Pazırık Halısı Örneği. International Journal of Eurasian Education and Culture, 3(4), 74-98.
17. Öztürk, D. (2010). Yaratıcı düşünme becerisinin ilköğretim 6. sınıf sosyal bilgiler dersinde öğrenci başarısı üzerindeki etkililiği. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
18. Rızvanoğlu, A. H. (2016). Üniversiteler için Arapça yaratıcı yazma: Öğretim programı ve atölye tasarımları. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi. Runco, M. A. (2008). Creativity and education. New Horizons in Education, 56(1), n1.
19. Selanik Ay, T. & Güllü, S. (2020). Sosyal bilgiler dersi bağlamında geçmişten günümüze millî bayram törenleri: Etnografik bir araştırma. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 145-168.
20. Susar Kırmızı, F. & Beydemir, A. (2012). İlköğretim 5. Sınıf Türkçe Dersinde Yaratıcı Yazma Yaklaşımının Yazmaya Yönelik Tutumlara Etkisi. Ahi Evren Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 319-337.
21. Şimşek & Arslan (2021). Uygulamalı yaratıcı yazma. Grafiker Yayınları.
22. Tekeli, İ. (1998). Tarih bilinci ve gençlik, karşılaştırmalı Avrupa ve Türkiye araştırması. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
23. Temizkan, T. (2012). Türkçe eğitiminde yaratıcı yazma becerisini geliştirme ve küçürek öykü. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(19), 343-357.
24. Ünlü, İ. (2012). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin kültür algılarının incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 77-92. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.