Teachers’ Professional Image: Views of Teachers, Parents, Students, and School Administrators

Öz

This study aimed to comparatively examine the views of teachers, parents, students and school administrators on the teachers’ professional image. The causal-comparative design was used in the study. The sample consisted of 56 school administrators, 298 teachers, 530 students and 317 parents of students from high schools in Izmit district of Kocaeli province. The data were collected through the Professional Image Scale developed by Ünsal (2015). Descriptive statistics and one-way analysis of variance were used to determine the differences between groups, and Scheffe test was used to determine the direction of the differences. The results of the study show that parents have the highest perception of the teaching profession’s image. After the parent group, the student and school administrator groups follow, respectively. The lowest perception of the teaching profession’s image is held by the teacher group. When the differences between the groups regarding the image of the teaching profession and its sub-dimensions were examined, significant differences were found between the groups’ perceptions of the teaching profession and its sub-dimensions. Based on the findings of the study, strategic suggestions for strengthening teachers' professional image and recommendations for researchers were presented.

Anahtar Kelimeler

• Teacher
• Image
• Teacher image
• Professional image

Öğretmen, Veli, Öğrenci ve Yönetici Değerlendirmelerine Göre Öğretmenlik Mesleği İmajı

Öz

Bu araştırmada, öğretmenlik mesleği imajına yönelik öğretmen, veli, öğrenci ve yönetici görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Nedensel karşılaştırma modelinde desenlenen araştırmanın örneklemini, Kocaeli ili İzmit ilçesindeki orta öğretim kurumlarından 56 yönetici, 298 öğretmen, 530 öğrenci ve 317 öğrenci velisi oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Ünsal (2015) tarafından geliştirilen Öğretmenlik Mesleği İmaj Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra, gruplar arasındaki farkların belirlenmesi amacıyla tek yönlü varyans analizi, farkların yönünü belirlemek içinse Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, öğretmenlik mesleğine yönelik en yüksek imaj algısına velilerin sahip olduğunu göstermektedir. Veli grubundan sonra sırasıyla, öğrenci ve yönetici grupları gelmektedir. Öğretmenlik mesleğine yönelik en düşük imaj algısına ise öğretmen grubu sahiptir. Öğretmenlik mesleği imajı ve alt boyutlarına yönelik gruplar arası farklar incelendiğinde, grupların öğretmenlik mesleğine yönelik imaj algıları ve öğretmenlik mesleği imajının alt boyutlarına yönelik algıları arasında anlamlı farklılıkların olduğu bulunmuştur. Araştırma bulgularına dayalı olarak, öğretmenlerin mesleki imajlarını güçlendirmeye yönelik stratejik önerilerle birlikte araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Öğretmen
• İmaj
• Öğretmen imajı
• Meslekî imaj

Kaynakça

1. Abayeva, G. (2018). Modern teacher role for increasing the students’ competence in pedagogical specialty. Opción, 34(85-2), 415-440.
2. Akcan, E., & Polat, S. (2016). Eğitim konulu Türk filmlerinde öğretmen imajı: Öğretmen imajına tarihi bakış. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 22(3), 293-320. https://doi.org/10.14527/kuey.2016.012
3. Atmaca, T. (2020). Öğretmenlerin toplumsal saygınlık ve imajlarına olumsuz etki eden faktörlerin incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 34(1), 152-167. https://doi.org/10.33308/26674874.2020341165
4. Australian Council of Deans of Education (2019). Submission to the inquiry into the status of the teaching profession. House of Representatives Standing Committee on Employment, Education and Training, Australian Council of Deans of Education, Melbourne, Australia.
5. Bağçeci, B., Çetin, B., & Ünsal, S. (2013). Öğretmenlerin mesleki imaj ölçeği. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(1), 34-48.
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2024). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (35. baskı). Pegem Akademi.
7. Cansız, H. O. (2019). Öğretmenlerin mesleki imajlarının iş doyumlarına etkisi (Yayın No. 598720) [Yüksek lisans tezi, Sabahattin Zaim Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
8. Demirel-Yazıcı, S., & Cemaloğlu, N. (2022). Türkiye’nin öğretmen profilinin OECD ülkeleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (3), 15-40.

9. Doğan, Ö. (2018). Öğretmenlerin görüşlerine göre öğretmenlik mesleğinin imajı (Yayın No. 523806) [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
10. Dolton, P., Marcenaro, O., Vries, R. D., & She, P. W. (2018). Global Teacher Status Index: 2018. Varkey Foundation. https://www.varkeyfoundation.org/what-we-do/research/global-teacher-status-index-2018/
11. Erarslan, R. (2022). Öğretmen değerlendirmelerine göre öğretmenlik mesleği imajı (Yayın No. 715642) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
12. Erden, A., Aytaç, T., & Altunçekiç, A. (2014). The evaluation of teacher-student relationships in secondary education level: TRNC case. Kastamonu Education Journal, 22(2), 761-782.
13. Erzen, Z., & Epçaçan, C. (2018). Öğretmen görüşlerine göre öğretmenlerin toplumdaki saygınlığının incelenmesi. Journal of Institute of Economic Development and Social Researches, 4(9), 331-345. https://doi.org/10.31623/iksad.60
14. Field, A. (2024). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (6th ed.). Sage Publications.
15. Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. (2023). How to design and evaluate research in education (11th ed.). McGraw-Hill.
16. Frenzel, A. C., Goetz, T., Lüdtke, O., Pekrun, R., & Sutton, R. E. (2009). Emotional transmission in the classroom: Exploring the relationship between teacher and student enjoyment. Journal of Educational Psychology, 101(3), 705-716. https://doi.org/10.1037/a0014695
17. Gök, A. A., & Derin, N. (2014). Pazarlama bölümü öğrencilerinin meslek imajı algıları ve meslek imajını oluşturan faktörlerin belirlenmesine dair bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(2), 133-156. https://doi.org/10.16951/iibd.90340
18. Göker, S. D., & Gündüz, Y. (2017). Dünya ölçeğinde öğretmenlerin saygınlık statüsü ve özlük hakları. Milli Eğitim Dergisi, 46(213), 177-196.
19. Gökırmak, A. (2006). Öğretmen statüleri üzerine bir araştırma (Yayın No. 241892) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
20. Grigorchik, A., & Shmidra, E. (2020). Professional image of a modern teacher. The Youth of the 21st Century: Education, Science, Innovations, 149-151.
21. Gül, R., Yaşar, Ö. Ö., Alan, Ö., Dülğe, E., Akkum, S., Sanlı, M., & Süer, S. (2023). Öğretmenlik meslek imajının veli görüşlerine göre incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(29 Ekim 100. Yıl Özel Sayısı), 104-113. https://doi.org/10.5281/zenodo.10055854
22. Hair, J. F. Jr., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7th ed.). Essex: Reason Education Limited.
23. Ignacio, T. D., & Lydio, C. A. (2021). The image of a teacher from the lens of student teachers. Erudio Journal of Educational Innovation, 8(1), 33-52. https://doi.org/10.18551/erudio.8-1.4
24. İpek, C. (1999). Resmi liseler ile özel liselerde örgütsel kültür ve öğretmen-öğrenci ilişkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 19(19), 411-442.
25. Karaköse, T. (2007). Örgütlerde itibar yönetimi. Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergi, 11, 1694-528.
26. Kıran, A. B., Durmuş, E., & Sucu, N. N. (2019). Öğretmenlik mesleğindeki itibar kaybı nedenleri üzerine bir inceleme. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 8-13.
27. Köse, A., & Öztürk, G. (2023). Öğretmenlik Meslek Kanunu’nun mesleki imaj bağlamında değerlendirilmesi: Bir karma yöntem çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 357-377. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1286748
28. Kundakçı, H. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğinin imajına ilişkin görüşleri ile mesleki motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No. 748741) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
29. Mashiach, A., Davidovitch, N. (2023). The teacher's image and status: a comparative view between past and present. Zajda, J., Hallam, P., Whitehouse, J. (Eds.) Globalisation, values education and teaching democracy. Globalisation, comparative education and policy research, vol 35. içinde (s. 175-197). Springer.
30. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) (2024). Millî eğitim istatistikleri: Örgün eğitim 2023/24. https://sgb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_10/11230736_meb_istatistikleri_orgun_egitim_2023_2024.pdf sayfasından erişilmiştir.
31. Morgan, G. A., Leech, N. L., Gloeckner, G. W., & Barrett, K. C. (2004). SPSS for introductory statistics: Use and interpretation. Psychology Press.
32. Noddings, N. (1992). The challenge to care in schools: An alternative approach to education. Teachers College Press.
33. Odabaş, N., Sevindik, Ş., Erdaş, R., & Demirbaş, M. (2024). Öğretmenlik meslek imajının veli ve öğrenci görüşleri bağlamında değerlendirilmesi. Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi, 2(1), 77-92. https://doi.org/10.5281/zenodo.10611690
34. OECD. (2015). PISA in focus, No. 58: Who wants to become a teacher? https://www.oecd.org/en/publications/who-wants-to-become-a-teacher_5jrp3qdk2fzp-en.html sayfasından erişilmiştir.
35. OECD. (2018). Teaching in focus, No. 22: Who wants to become a teacher and why? https://www.oecd.org/en/publications/who-wants-to-become-a-teacher-and-why_d6a81156-en.html sayfasından erişilmiştir.
36. Önden, R. (2019). Öğretmenlerin eğitim inançları ile meslek algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No. 600867) [Yüksek lisans tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
37. Özata, M., & Aslan, Ş. (2010). Hastanede çalışan hemşirelerin mesleki imaj algılamalarının araştırılması. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 10(19), 251-268.
38. Özdemir, T. Y., & Orhan, M. (2019). Öğretmenlerin “öğretmenlik mesleğinin imajı” hakkındaki görüşleri. Trakya Eğitim Dergisi, 9(4), 824-846. https://doi.org/10.24315/tred.532641
39. Özdemir, T. Y., & Orhan, M. (2020). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin mesleki imaj algıları ile örgütsel adanmışlık davranışları arasındaki ilişki. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(2), 132-147.
40. Özpolat, A. (2002). Sosyolojik açıdan öğretmenlik mesleği ve öğretmenlerin toplumdaki yeri, öğretmen, öğrenci ve veli algılarına göre: Zonguldak örneği (Yayın No. 125144) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
41. Patrick, B. C., Hisley, J., & Kempler, T. (2000). What's everybody so excited about? The effects of teacher enthusiasm on student intrinsic motivation and vitality. The Journal of Experimental Education, 68(3), 217-236. https://doi.org/10.1080/00220970009600093
42. Peltekoğlu, F. B. (2016). Halkla ilişkiler nedir? Beta Yayıncılık.
43. Pişkin, Z., & Parlar, H. (2021). Toplumsal statü ve algı açısından öğretmenlik mesleğinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 4(1), 1-28.
44. Resmi Gazete (2024). Öğretmenlik Mesleği Kanunu, Sayı: 7528. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7528&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 sayfasından erişilmiştir.
45. Salkind, N. J., & Frey, B. B. (2019). Statistics for people who (think they) hate statistics. Sage Publications.
46. Sarıaslan, İ. (2021). Okulöncesi öğretmenlerinin mesleki imajının iş tatminine etkisi (Yayın No. 675975) [Yüksek lisans tezi, Sabahattin Zaim Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
47. Sönmez, E., & Cemaloğlu, N. (2017). İlköğretim okulu öğretmenlerinin mesleki imaj algısı ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(4), 2117-2141. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.32772-364002
48. Sürücü, A., & Ünal, A. (2018). Öğrenci motivasyonunu artıran ve azaltan öğretmen davranışlarının incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 8(14), 253-295. https://doi.org/10.26466/opus.404122
49. Şahbudak, E., & Karahan, İ. (2024). Öğretmenlik meslek statüsünün öğretmen görüşleri temelinde incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, (100), 319-334.
50. Şensoy, Ü. (2022). Öğretmenlik mesleği imajına ilişkin öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi (Yayın No. 760318) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
51. Şensoy, Ü., & Karabağ Köse, E. (2023). Öğretmenlik mesleği imajının öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerine bağlı olarak incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 1092-1114. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2023..-1142779
52. Taslak, S., & Akın, M. (2005). Örgüt imajı üzerinde etkili olan faktörlere yönelik bir araştırma: Yozgat ili emniyet müdürlüğü örneği. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(19), 263-294.
53. TEDMEM. (2014). Öğretmenlerin gözüyle öğretmenlik mesleği raporu. https://www.tedmem.org/yayinlar-detay/ogretmen-gozuyle-ogretmenli-k-meslegi sayfasından erişilmiştir.
54. Telli, S., Çakıroğlu, J., & Den Brok, P. (2007). Genel ve meslek liselerinde öğrenci algılarına göre belirlenen kişilerarası öğretmen profillerinin karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(22), 64-72.
55. Terzi, Ş. (2022). Öğretmenlik mesleğine ilişkin imajın öğretmenler ve okul yöneticileri açısından incelenmesi (Yayın No. 754231) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
56. Thomas Dotta, L., Rodrigues, S., Joana, L., & Carvalho, M. J. (2025). The attractiveness of the teaching profession: A integrative literature review. Front. Educ. 9(1380942).
57. Uygun, S. (2012). Basında öğretmen sorunları. Milli Eğitim Dergisi, 42(194), 72-91.
58. Ünsal, S. (2015). Öğretmenlerin mesleki imajlarına ilişkin görüşleri ve mesleki imaja etki eden faktörler (Yayın No. 441095) [Doktora tezi, Gaziantep Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
59. Ünsal, S., & Bağçeci, B. (2016). Öğretmenlerin mesleki imajlarına ilişkin görüşleri ve mesleki imaja etki eden faktörler. Journal of Human Sciences, 13(3), 3905-3926.
60. Watt, H. M., Richardson, P. W., Klusmann, U., Kunter, M., Beyer, B., Trautwein, U., & Baumert, J. (2012). Motivations for choosing teaching as a career: An international comparison using the FIT-Choice scale. Teaching and Teacher Education, 28(6), 791-805.
61. Yazıcı, E. S. (2022). Öğretmenlerin mesleki imaj algıları, motivasyonları ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiler (Yayın No. 760534) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
62. Yurdakul, S., Gür, B., Çelik, Z., & Kurt, T. (2016). Öğretmenlik mesleği ve mesleğin statüsü. Ankara: Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi.