Comparing the Strategic Plans of Metropolitan Municipalities' Disability Policies

Abstract

The effective and complete participation of persons with disabilities in social life is a vital necessity. Local governments are the closest to the people and therefore the best placed to facilitate this involvement. Strategic plans detail relevant public policies for local governments. The manner and extent to which disability policy is addressed is of paramount importance in strategic planning. The study draws a comparison between the strategic plans for the years 2025-2029 of Turkey's 30 largest cities (which account for the majority of the disabled population) from the perspective of disability policies. The primary research question guiding this study is concerned with the identification of the similarities and differences in the disability policies of metropolitan municipalities' strategic plans. The study was conducted employing qualitative analysis methods and content analysis techniques. The analysis of the data was conducted using the MaxQda qualitative analysis program. The strategic plans of 30 metropolitan municipalities were compared in terms of situation analysis and strategy development themes. In the situation analysis theme, it was determined that the strategic plans of metropolitan municipalities did not sufficiently address the issue of persons with disabilities in the sections on stakeholder analysis, PESTLE analysis, and SWOT analysis. In the strategy development theme, it was found that there were deficiencies in the risk analysis section of the metropolitan municipalities' plans regarding persons with disabilities.

Keywords

• Disabled
• Metropolitan Municipaltiy
• Strategic Plan

Büyükşehir Belediyelerinin Engellilik Politikalarının Stratejik Planları Üzerinden Karşılaştırılması

Öz

Engeli bireylerin toplumsal hayata tam ve etkin katılımı önemli bir gerekliliktir. Halka en yakın birimler olarak yerel yönetimler engellilerin katılımını sağlayabilirler. Stratejik planlar belli bir süre içerisinde yerel yönetimlerin yapmak istedikleri faaliyetler ve hizmetlerle ilgili kamu politikalarının belirlendiği belgelerdir. Stratejik planlarda engellilik politikasının hangi düzeyde ve nasıl ele alındığı önemlidir. Bu çalışmanın amacı; Türkiye’de engelli nüfusun çoğunluğunun yaşadığı 30 büyükşehrin 2025-2029 stratejik planlarını engellilik politikaları açısından karşılaştırmaktır. Çalışmanın temel araştırma sorusu; büyükşehir belediyelerinin stratejik planlarında engellilik politikalarının benzerlikleri ve farklılıklarının neler olduğudur. Çalışma nitel analiz yöntemi ile içerik analizi tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada MaxQda nitel analiz programı ile veriler analiz edilmiştir. 30 büyükşehir belediyesinin stratejik planları durum analizi ve strateji geliştirme temaları açısından karşılaştırılmıştır. Durum analizi temasında büyükşehirlerin stratejik planlarında paydaş analizi, PESTLE analizi ve GZFT analizi başlıklarında engelliler konusuna yeterince yer verilmediği tespit edilmiştir. Strateji geliştirme temasında büyükşehir belediyelerinin engelliler konusunda planlarında risk analizi başlığında eksiklikler olduğu bulgusu elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Engelli
• Büyükşehir Belediyesi
• Stratejik Plan

Kaynakça

1. Adana Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/y9eOO+Adana_B_B_2025-2029_Stratejik_Plani.pdf.
2. Akman, Ç. ve Özaslan, A. (2018). Türkiye’de Stratejik Planlama: Büyükşehir Belediyelerinin Stratejik Planları Ne Söylüyor? Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(14), 55-90. https://doi.org/10.33692/avrasyad.510613.
3. Ankara Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/YZEFU+ankara_buyuksehir_25-29_sp.pdf.
4. Antalya Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/BX6DQ+ABB_2025-2029_Stratejik_Plan_pdf.pdf.
5. Arslan, A. (2017). Belediyelerin Engelli Hizmetleri ve Kurum İmajı. Bursa: Ekin Yayınevi.
6. Aydın Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/qkmzg+Aydin_Buyuksehir_25-29SP.pdf.
7. Babaoğlu, C. (2018). Türkiye’de Anakentlerde Engellilere Yönelik Hizmetler ve Sorun Alanları. TESAM Akademi Dergisi, Yerel Yönetimler Özel Sayısı, 79- 110. http://dx.doi.org/10.30626/tesamakademi.419241
8. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/H0Cum+bbb_2025-2029_stratejik_plan.pdf

9. Belediye Kanunu (2005, 3 Temmuz) Resmi Gazete (Sayı: 25874). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5.
10. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme. (2009, 14 Temmuz). Resmi Gazete (Sayı: 27288). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/07/20090714-1.htm
11. Bulut Şimşek, F. (2020). Engellilere Yönelik Yerel Yönetim Çalışmaları: Ümraniye Belediyesi Örneği. Akademik MATBUAT, 4(2), 41-60.
12. Bursa Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/IVgRc+BursaBB25-29sp.pdf.
13. Büyükşehir Belediyeleri Engelli Hizmetleri Birim Yönetmeliği. (2006, 16 Ağustos). Resmi Gazete (Sayı: 26261). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=10589&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
14. Büyükşehir Belediyesi Kanunu (2004, 10 Temmuz). Resmi Gazete (Sayı: 25531). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5216&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
15. Christodoulou, A. ve Cullinane, K. (2019). Identifying The Main Opportunities And Challenges From The Implementation Of A Port Energy Management System: A SWOT/PESTLE Analysis. Sustainability, 11(21), 6046. https://doi.org/10.3390/su11216046
16. Coşkun, B. ve Pank Yıldırım, Ç. (2018). Türkiye’de Stratejik Planlama: Son Dönem Gelişmelerin İncelenmesi. Strategic Public Management Journal, 4(8), 1-16. https://doi.org/10.25069/spmj.492784
17. Çelik, E. (2016). Onuncu Yılında Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin İnsan Hakları Sözleşmesi ve Sözleşme Ruhu. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(1), 219-246. https://doi.org/10.21492/inuhfd.239943
18. Demirkaya, Y. (2019). Strategic Planning Experiences in Turkish Municipalities. Hințea, C., Profiroiu, M., Țiclău, T. (Eds.), Strategic Planning in Local Communities. Governance and Public Management in (s.179-207). Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-03436-8_7
19. Denizli Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/PBCdc+1-S TRATEJIKPLAN12112024_105398.pdf
20. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/wjZiK+2025_Strateik_Plan.pdf
21. Dünya Sağlık Örgütü. (2025). https://www.who.int/health-topics/disability#tab=tab_1.
22. Edin, İ., Bakoğlu, R., Can, Z. S., Küçükgüzel, Ş. G., Özel, S., Dumludağ, D. ve Bulut, E. (2016). Pestle Analizi. R. Bakoğlu ve Yıldız, M. L. (Eds), Üniversitelerde Strateji Geliştirme Sürecinde Uygulamalı Durum Analizleri. (s.102-122) içinde. İstanbul: Beta Yayınevi.
23. Engelliler Hakkında Kanun (2005, 1 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 25868). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5378&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
24. Eryılmaz, B. (2009). Kamu Yönetimi Düşünceler, Yapılar ve Fonksiyonlar. Güncellenmiş 2. Baskı, Ankara: Okutman Yayıncılık.
25. Erzurum Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/7z99c+erzurum_25-29_sp.pdf
26. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/x6DDc+eski_bb_2025-2029_Stratejik_Plan.pdf
27. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/Lyu4u+Gaziantep_BB_25-29_SP.pdf
28. Genç, F. N. (2015). Türk Kamu Yönetiminde Stratejik Planlama. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23, 1-8.
29. Güngör, Ş. (2010). Yerel Yönetimlerde Stratejik Yönetim Uygulamaları ve Konya Belediyeleri Uygulamaları. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
30. Gürer, H. (2006). Stratejik Planlamanın Temelleri ve Türk Kamu Yönetiminde Uygulanmasına Yönelik Öneriler, Sayıştay Dergisi, 63, 91-105.
31. Hatay Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/seOOm+Hatay_Buyuksehir_Belediyesi_2025-2029_Stratejik_Plani_103235.pdf
32. http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/g/be/kurum/Belediyeler.
33. İl Özel İdaresi Kanunu (2005, 22 Şubat ). Resmi Gazete (Sayı: 25745). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5302&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
34. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/Sk2fw+ibb_sp_25-29.pdf
35. İzmir Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/X9y1A+izmir_bb_sp.pdf
36. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/lN2Tw+Kahramanmaras_B_B_2025-2029_Stratejik_Plani.pdf
37. Kalaycı, S. (2020). Engelli Bireylerin Kamusal Hizmetlere Erişebilmesinde Belediyelerin Yeri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 1, “Erişilebilirlik” Özel Sayısı, 83-104. DOI: 10.21560/spcd.vi.817709.
38. Kalaycı, S. ve Akın, A. (2019). Engellilere Yönelik Yerel Sosyal Hizmetlerde Belediyelerin Yeri: Malatya Büyükşehir Belediyesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22 (2), 663-674.
39. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (2003, 24 Aralık). Resmi Gazete (Sayı: 25326). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5018&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
40. Kanyılmaz Polat, E., Erdoğan Özbey, M. ve Kırlıoğlu, F. (2022). Yükseköğretimde Engelli Öğrenciler Erişebilirlik Sorunları ve Çözüm Önerileri. Bursa: Ekin Yayınevi.
41. Karğın Çakar, Ö. ve Esen, A. (2023). Yerel Yönetimlerde Stratejik Planlama Uygulamalarının Kurum Performansına Etkisi, Business & Management Studies: An International Journal, 11 (4), 1010-1025, doi: https://doi.org/10.15295/bmij.v11i3.2282.
42. Kavili Arap, S., Yücebaş, E., ve Arap, İ. (2021). Yerel Yönetimlerin Engelsiz Yaşam Hedefi: İzmir Büyükşehir Belediyesi Örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 139-156. https://doi.org/10.18506/anemon.819308.
43. Kayseri Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/P6vNg+KBB_2025-2029_Stratejik_Plan.pdf.
44. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/B3FuS+Kocaeli_Buyuksehir_Belediyesi_25-29_SP.pdf.
45. Konya Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/17y0u+sp2025-2029.pdf.
46. Korkın, E. ve Öztop, S. (2022). Büyükşehir Belediyeleri Stratejik Planlarında Afet Yönetimi. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 7(1), 61-75. https://doi.org/10.52539/mad.1120801.
47. Malatya Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/ZWSSO+MBB_Stratejik_Plan_2025-2029.pdf.
48. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı (2006). Stratejik Planlama Çalışma Grubu Toplantıları Bilgi Paylaşim Raporu Sayı:4 Örnek Paydaş Analizi Çalışması. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/01/Payda%C5%9F-Analizi-%C3%87al%C4%B1%C5%9Fma-Raporu-14.12.2006.pdf.
49. Manisa Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/HntuC+Manisa_Buyuksehir_Belediyesi_2025-2029_SP.pdf.
50. Mardin Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/zVFh2+Mardin_Buyuksehir_Belediyesi_2025-2029_SP.pdf.
51. Mersin Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/RW2Ns+MERSI_N_BU_YU_KS_EHI_R_BELEDI_YESI_2025-2029_STRATEJI_K_PLANI.pdf.
52. Metin, O. ve Ünal, Ş. (2022). İçerik Analizi Tekniği: İletişim Bilimlerinde Ve Sosyolojide Doktora Tezlerinde Kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294.
53. Muğla Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/xO02K+Mugla_BB_25-29_SP.pdf.
54. Ordu Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/F2Nsm+ordu_sp.pd
55. Özan, M. B., Polat, H., Gündüzalp, S. ve Yaraş, Z. (2015). The SWOT Analysis at The Educational Organizations. Turkish Journal of Educational Studies, 2(1), 1-28.
56. Poyraz, F. (2024). Yerel Yönetimlerde Stratejik Planlama: Bir Literatür Araştırması. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(52), 366-395. https://doi.org/10.35408/comuybd.1374732.
57. Ravensway, J. V. ve Hamlin, R. E. (2015). Strategic Planning In U.S. Municipalites. Transylvanian Review Of Administrative Sciences, Special Issue 2015, 55-70.
58. Rohwerder, B. (2015). Disability inclusion: Topic guide. Birmingham, UK: GSDRC, University of Birmingham.
59. Sakarya Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/0hcBM+Sakarya_BBB_25-29_SP_guncl.pdf.
60. Samsun Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/9KM0u+samsun_25-29_sp.pdf.
61. Sezgin, S. (2025). Yerel Yönetimlerde Engellilere Yönelik Uygulamalar: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Stratejik Planlarına Yönelik Bir İnceleme. Berkün, S. (ed.), Dezavantajlı Gruplar Açısından Kent. (s.83-98) içinde. Özgür Yayınları. Erişim adresi: https://www.ozguryayinlari.com/site/catalog/book/676
62. Shakespeare, T. (2002). The Social Model Of Disability: An Outdated İdeology?. Research in Social Science and Disability. 2, 9-28.
63. Sözen, H. (2025). Türkiye'de Engelli Bireyler İçin Uygulanan Politikalarda Belediyelerin Katkısı: Bağcılar Belediyesi Örneği. S. Çalışkan Ercan (Ed.), Güncel Kent, Çevre, Yerel Yönetim Politikaları ve Uygulamaları (s.57-97) içinde. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub684.c2879 ss. 57-97.
64. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/cANP6+Sanliurfa_B_B_2025-2029_Stratejik_Plani.pdf.
65. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2019). Belediyeler İçin Stratejik Planlama Rehberi. http://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/2nABM+Belediyeler_Icin_Stratejik_Planlama_Rehberi.pdf.
66. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2021) Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu. http://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/files/0QRai+Kamu_Idareleri_Icin_Stratejik_Planlama_Kilavuzu_V3_1_.pdf.
67. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) Engelli Hizmetlerinin Geliştirilmesi Çalışma Grubu Raporu. Ankara.
68. TDK (2025). Türk Dil Kurumu Sözlüğü. Erişim adresi: http://www.tdk.gov.tr
69. Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/iZ0YS+Tekirdag_25-29_SP.pdf.
70. Trabzon Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/RT5Cy+trabzon_bel_25-29_sp.pdf.
71. Tuncer, A. S. (2022). Sürdürülebilir Kalkınmada Yerel Yönetimlerin Engelli Politikalarının Rolü: Belediyelerin Stratejik Planları Üzerine Bir İnceleme. UNIKA Toplum ve Bilim Dergisi, 2(2), 135-150.
72. Uludağ Güler, Ç. ve Çakı, N. (2021). Büyükşehir Belediyelerinin Engellilere Yönelik Hizmetlerinin İçerik Analizi Yöntemi ile Değerlendirilmesi, Coğrafi Bilimler Dergisi, 19(1), 92-127, doi: 10.33688/aucbd.847546.
73. Uluslararası Çalışma Örgütü (2025). Sakatların Meslekî Rehabilitasyonu Ve İstihdamı Hakkındaki Sözleşme. https://www.ilo.org/tr/resource/159-nolu-mesleki-rehabilitasyon-ve-istihdam-sakatlar-sozlesmesi.
74. Van Büyükşehir Belediyesi (2025). 2025-2029 Stratejik Planı. Erişim adresi: http://www.sp.gov.tr/upload/xSPStratejikPlan/files/i9Wng+Van_Buyuksehir_Belediyesi_2025-2029_Stratejik_Plani_.pdf.