Türkiye'de İstihdam Üzerine Bir İnceleme: Çalışmayan Hane Halkının Ekonomik ve Sosyal İyi Oluş Analizi

Öz

İstihdam bir ülke ekonomisinin durumunu gösteren önemli göstergelerinden biridir. Dar anlamda işsizlik istihdam politikalarında etkin olmayan sonuçlar doğurabilir, bu kapsamda potansiyel işgücü, âtıl işgücü gibi tamamlayıcı göstergelerin ele alınıp, geniş perspektifte işsizlik ele alınmalıdır. Ayrıca, işsizliğin ve iş gücüne dahil olmamanın genelde ekonomik boyutları tartışılsa da sosyal maliyetleri de göz önüne alınmalıdır. İşsizliğin ve işgücüne dahil olmamanın hem ekonomik hem sosyal maliyetleri toplumda görülmekle birlikte bireyleri ayrıca psikolojik olarak da etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de çalışmayan kişilerin ekonomik ve sosyal iyi oluş durumlarını incelemek, çalışanlardan ayrışan yönlerini belirleyerek sosyal politika önerilerinde bulunmaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada Dünya Değerler Anketi 2017-2021 dönemi veri seti kullanılmış olup, ikili lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda çalışmayan bireylerin daha yaşlı kadın, daha az eğitimli olma eğiliminde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmayanların çalışanlara nispeten daha kötü maddi koşullarda yaşamakta olduğu görülmekte, ama sosyal iyi oluş kapsamında net farklılıklar bulunamamıştır. Çalışmayanlar için maddi konularda desteklerin çeşitlendirilmesi, çalışmayan grubunun sosyodemografik özelliklerine bakarak sosyal politikalar oluşturulması önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• işsizlik
• çalışmayan hane halkı
• istihdam
• mutluluk
• sosyal iyi oluş

A Review on Employment in Türkiye: Analysis of the Economic and Social Well-Being of Non-Working Households

Abstract

Employment is a key indicator reflecting the economic condition of a country. In a narrow sense, unemployment rate may lead to ineffective employment policies; therefore, complementary indicators such as potential labor force and underutilized labor force should be considered to examine unemployment from a broader perspective. Additionally, while the economic dimensions of unemployment and labor force non-participation are often discussed, their social costs should also be taken into account. Beyond economic implications, unemployment and labor force non-participation also have psychological effects on individuals and broader social consequences. This study aims to analyze the economic and social well-being of individuals who are not employed in Turkey, identify how they differ from those who are employed, and propose social policy recommendations accordingly. For this purpose, the study uses data from the World Values Survey (2017-2021 period) and applies a binary logistic regression analysis. The findings indicate that non-working individuals tend to be older, female, and less educated. Additionally, compared to employed individuals, they are more likely to experience worse financial conditions; however, no significant differences were found in terms of social well-being. Diversifying financial support for non-working individuals and formulating social policies based on the socio-demographic characteristics of this group are crucial.

Keywords

• unemployment
• non-working households
• employment
• happiness
• social well-being

Kaynakça

1. Adak, N. (2010). Sosyal bir problem olarak işsizlik ve sonuçları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(2), 105-116.
2. Arena, A. F., Mobbs, S., Sanatkar, S., Williams, D., Collins, D., Harris, M., Harvey, S. B. ve Deady, M. (2023). Mental health and unemployment: A systematic review and meta-analysis of interventions to improve depression and anxiety outcomes. Journal of Affective Disorders, 335, 450-472.
3. Biswas, M. M., Das, K. C. ve Sheikh, I. (2024). Psychological implications of unemployment among higher educated migrant youth in Kolkata City, India (14:10171). Nature Scientific Reports.
4. Cameron, A. C. ve Trivedi, P. K. (2005). Microeconometrics: Methods and applications. Cambridge University Press.
5. Cengiz, S., Üstün, K. ve Vargün, B. (2022). Sosyal Dışlanmanın İşsizlik ve Siyasal Katılım İlişkisinin Ortaya Konulmasına Dair Bir Araştırma: Ardahan Üniversitesi İİBF Öğrencileri Örneği. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 5(9), 148-172.
6. Connolly, F. ve Gärling, T. (2022). Mediators of Differences Between Employed and Unemployed in Life Satisfaction and Emotional Well-being. Journal of Happiness Studies, 23(4), 1637-1651.
7. Dagsvik, J. K., Kornstad, T. ve Skjerpen, T. (2013). Labor force participation and the discouraged worker effect. Empirical Economics, 45(1), 401–433.
8. EUROSTAT. (2023, Nisan 27). EU. Language selection | European Commission. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/DDN-20230427-2 (Erişim: 18.04.2024).

9. Gandelman, N. ve Piani, G. (2013). Quality of Life Satisfaction among Workers and Non-Workers in Uruguay. Social Indicators Research, 111(1), 97–115.
10. Güneri, Ö. İ. ve Durmuş, B. (2020). Dependent Dummy Variable Models: An Application of Logit, Probit and Tobit Models on Survey Data. International Journal of Computational and Experimental Science and Engineering (IJCESEN), 6(1), 63–74.
11. Gür N., Tatlıyer M. ve Dilek Ş. (2020). Ekonominin Koronavirüsle Mücadelesi (163). SETA.
12. Haerpfer, C., Inglehart, R., Moreno, A., Welzel, C., Kizilova, K., Diez-Medrano J., M. Lagos, P. Norris, E. Ponarin ve B. Puranen et al. (eds.). 2020. World Values Survey: Round Seven – Country-Pooled Datafile. Madrid, Spain & Vienna, Austria: JD Systems Institute & WVSA Secretariat.
13. Jahoda, M. (1981). Work, Employment, and Unemployment Values, Theories, and Approaches in Social Research.
14. Karaca, S., Karakoc, A., Bingol, F., Eren, N. ve Andsoy, I. I. (2016). Comparison of subjective wellbeing and positive future expectations in between working and nonworking adolescents in Turkey. Iranian Red Crescent Medical Journal, 18(2), 1-6.
15. Kilonzo, S.M. ve Ojebode, A. (2023). Research Methods for Public Policy. In: Aiyede, E.R., Muganda, B. (eds) Public Policy and Research in Africa. Palgrave Macmillan, Cham.
16. Korkmaz, A. ve Korkut, G. (2012). Türkiye’de Kadının İşgücüne Katılımının Belirleyicileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 41-65.
17. Nivorozhkin, A. ve Nivorozhkin, E. (2021). Job search, transition to employment and discouragement among older unemployed welfare recipients in Germany. Social Policy and Administration, 55(4), 747–765.
18. Şahin, B. E. ve Sevimli, Y. (2013). Aktif İstihdam Politikaları Kapsamında Uygulanan İşgücü Yetiştirme Kursları Ve İşkur’un Önemi. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 5(1), 1-10.
19. Topçu, M. (2018). İşgücünün Dışındaki Kalabalık: Ev İşleriyle Uğraşanların Belirleyicileri Üzerine Bir Analiz. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(3), 867-881.
20. Türkiye İstatistik Kurumu. (2021a). HANEHALKI İŞGÜCÜ ARAŞTIRMASINDA YAPILAN DÜZENLEMELERE İLİŞKİN METODOLOJİ DOKÜMANI. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı. https://www.tuik.gov.tr/indir/metodolojikDokumanlar/hia_metod_tr.pdf (Erişim: 02.01.2025).
21. Türkiye İstatistik Kurumu. (2021b). İşgücü İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=İşgücü-İstatistikleri-2021-45645 (Erişim: 21.02.2025).
22. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). İşgücü İstatistikleri Mikro Veri Seti 2023 (4738). https://www.tuik.gov.tr/media/microdata/pdf/isgucu.pdf (Erişim:29.03.2025).
23. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). TÜİK Kurumsal. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-IV.-Ceyrek:-Ekim-Aralik,-2024-53520 (Erişim: 30.01.2025).
24. Van Der Vaart, L., Van Den Broeck, A., Rothmann, S. ve Witte, H. D. (2020). Experiences, attitudes, and behaviors of the unemployed: the role of motivation and psychological needs. Psychological Reports, 123(4), 1117-1144.
25. Van Praag, B. ve Ferrer-i-Carbonell, A. (2002). Life Satisfaction Differences between Workers and Non-Workers-The Value of Participation per se. Tinbergen Institute Discussion Paper, No. 02-018/3. Tinbergen Institute: Amsterdam and Rotterdam
26. Winefield, A. H., Winefield, H. R., Tiggemann, M. ve Goldney, R. D. (1991). A longitudinal study of the psychological effects of unemployment and unsatisfactory employment on young adults. Journal of Applied Psychology, 76(3), 424-431.
27. Winefield, A. H., Delfabbro, P. H., Winefield, H. R., Duong, D. ve Malvaso, C. (2017). The Psychological Effects of Unemployment and Unsatisfactory Employment on Young Adults: Findings from a 10-Year Longitudinal Study. The Journal of Genetic Psychology, 178(4), 246–251.
28. Winkelmann, R. (2014). Unemployment and happiness. IZA World of Labor, 1-10
29. Yagi, T., Urakawa, K. ve Yonezaki, K. (2016). Happiness and employment status. Advances in Happiness Research: A Comparative Perspective, 139-162.