Türkiye’de Ekonomik Sorunlardan Kaynaklı İntihar Vakalarının Nedenleri

Öz

Son yıllarda dünya çapında intihar oranlarında düşüş yaşanırken, Türkiye'de ise artış yaşanmaktadır. İntihar vakaları sosyal, ekonomik, politik ve kültürel olmak üzere birçok nedenden dolayı meydana gelebilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’de ekonomik sorunlardan kaynaklı intihar vakalarının belirleyicilerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, 2006-2023 dönemi için Türkiye İstatistik Kurumu’ndan elde edilen birinci düzey İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS-1) verileri kullanılarak sistem Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (GMM) ile analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, gelir ile intihar sayısı arasında ters U şeklinde bir ilişki olduğunu, başka bir deyişle intihar odaklı Kuznets eğrisi hipotezinin geçerli olduğunu göstermiştir. Gini katsayısı ve P80/P20 oranı gibi çeşitli gelir eşitsizliği göstergeleri için, gelir eşitsizliğinin intihar vakalarıyla pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. İşsizlik oranı ve hane halkı borçluluğundaki artışın intihar sayısı ile pozitif yönde ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. Son olarak, küresel ekonomik krizin intihar sayısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Bu bağlamda, Türkiye'de ekonomik sorunlardan kaynaklanan intihar vakalarını azaltmak için politika yapıcıların bazı stratejiler geliştirmesi gerekmektedir. Bu stratejiler gelir düzeyinin belirli bir eşiğin üzerinde tutulması, gelir dağılımının adil bir şekilde sağlanması, işsizlik ve hane halkı borçluluğunun azaltılması ve kriz dönemleri süresince bireylere finansal destek sağlanması gibi politika uygulamalarını kapsayabilir.

Anahtar Kelimeler

• İntihar
• Gelir
• Gelir eşitsizliği
• Borçluluk
• İşsizlik

Drivers of Economic Problems-Induced Suicide Cases in Türkiye

Öz

Suicide rates have fallen globally in recent years, but they have risen in Türkiye. Suicide cases can occur due to many reasons, including social, economic, political, and cultural factors. In this study, we aim to explore the drivers of economically induced suicide rates in Türkiye. For this purpose, this study employs the system Generalized Method of Moments (GMM) using data based on the first-level Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS-1) classification, obtained from the Turkish Statistical Institute, covering the period 2006–2023. Our main findings show that there is an inverted U-shaped relationship between income and the number of suicides; in other words, the suicidal Kuznets curve hypothesis is supported. For various income inequality indicators such as the Gini coefficient and the P80/P20 ratio, we find that income inequality is positively associated with suicide cases. It is also revealed that rising unemployment rates and household indebtedness are positively associated with the number of suicides. Finally, we find that the global economic crisis has a statistically significant and positive impact on the number of suicides. In this regard, policymakers should develop effective strategies to mitigate suicide rates attributable to economic hardship in Türkiye. These strategies may include maintaining income levels above a certain threshold, ensuring equitable income distribution, reducing unemployment and household indebtedness, and providing financial support to individuals during periods of crisis.

Anahtar Kelimeler

• Suicide
• Income
• Income inequality
• Indebtedness
• Unemployment

Kaynakça

1. Altinanahtar, A., and Halicioglu, F. (2009). A dynamic econometric model of suicides in Turkey. The Journal of Socio-Economics, 38(6), 903-907.
2. Amiri, S. (2022). Unemployment and suicide mortality, suicide attempts, and suicide ideation: A meta-analysis. International Journal of Mental Health, 51(4), 294-318.
3. Andres, A. R. (2005). Income inequality, unemployment, and suicide: a panel data analysis of 15 European countries. Applied Economics, 37(4), 439-451.
4. Antonakakis, N., and Collins, A. (2014). The impact of fiscal austerity on suicide: on the empirics of a modern Greek tragedy. Social Science & Medicine, 112, 39-50.
5. Antonakakis, N., and Collins, A. (2018). A suicidal Kuznets curve? Economics Letters, 166, 90-93.
6. Arellano, M., and Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58(2), 277-297.
7. Arellano, M., and Bover, O. (1995). Another look at the instrumental variable estimation of error-components models. Journal of Econometrics, 68(1), 29–51.
8. Ay, M. K. (2025). The Socioeconomic determinants of suicide in OECD countries. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(31), 1-35.

9. Baylan, S. (2016). İntiharın sosyoekonomik parametreleri Türkiye için nedensellik analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dicle Üniversitesi.
10. Bayrak, S. (2017). İşsizliğin intihar üzerindeki etkileri: Türkiye için bir nedensellik analizi. In Journal of Social Policy Conferences (No. 73, ss. 125-141). İstanbul University.
11. Blakely, T. A., Collings, S. C., and Atkinson, J. (2003). Unemployment and suicide. Evidence for a causal association? Journal of Epidemiology & Community Health, 57(8), 594-600.
12. Blundell, R., and Bond, S. (1998). Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models. Journal of Econometrics, 87(1), 115-143.
13. Boor, M. (1980). Relationships between unemployment rates and suicide rates in eight countries, 1962–1976. Psychological Reports, 47(3), 1095-1101.
14. Botha, F., and Nguyen, V. H. (2022). Opposite nonlinear effects of unemployment and sentiment on male and female suicide rates: evidence from Australia. Social Science & Medicine, 292, 114536, 1-17.
15. Chang, S. S., Stuckler, D., Yip, P., and Gunnell, D. (2013). Impact of 2008 global economic crisis on suicide: time trend study in 54 countries. BMJ, 347, 1-15.
16. Chen, J., Choi, Y. J., and Sawada, Y. (2009). How is suicide different in Japan? Japan and the World Economy, 21(2), 140-150.
17. Chen, V. C. H., Chou, J. Y., Lai, T. J., and Lee, C. T. C. (2010). Suicide and unemployment rate in Taiwan, a population-based study, 1978-2006. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 45, 447-452.
18. Chen, J., Choi, Y. J., Mori, K., Sawada, Y., and Sugano, S. (2012). Socio‐economic studies on suicide: A survey. Journal of Economic Surveys, 26(2), 271-306.
19. Daly, M. C., and Wilson, D. J. (2006). Keeping up with the Joneses and staying ahead of the Smiths: evidence from suicide data. FRB of San Francisco Working Paper, (2006-12). https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1003027
20. Deaton, A. (2016). On death and money: history, facts, and explanations. JAMA, 315(16), 1703-1705.
21. Delikanlı, A., and Telek, C. (2023). İntihar, gelir düzeyi ve yükseköğretim mezunu hükümlüler arasındaki ilişki. Journal of Empirical Economics and Social Sciences, 5(2), 20-42.
22. Dilber, T., and Uysal, D. (2020). İşsizlik ve intihar arasındaki ilişki: Türkiye örneği (2005–2018). Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16(3), 729-744.
23. Durğun, F., and Durğun, B. (2017). İntihar-gelir ilişkisi: Türkiye için nedensellik analizi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(14), 398-416.
24. Durkheim, E. (1951). Suicide: A Study in Sociology. Free Press.
25. Dündar, Ö., and Sağır, Z. (2022). Yükseköğretim mezunlarının intihar davranışının ekonomik boyutu: Dinamik panel veri analizi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 21(1), 41-58.
26. Elbogen, E. B., Lanier, M., Montgomery, A. E., Strickland, S., Wagner, H. R., and Tsai, J. (2020). Financial strain and suicide attempts in a nationally representative sample of US adults. American Journal of Epidemiology, 189(11), 1266-1274.
27. Fitch, C., Hamilton, S., Bassett, P., and Davey, R. (2011). The relationship between personal debt and mental health: a systematic review. Mental Health Review Journal, 16(4), 153-166.
28. Gunnell, D., Platt, S., and Hawton, K. (2009). The economic crisis and suicide. BMJ, 338.
29. Gürsoy, H. B. (2024). Türkiye’de işsizlik ile geçim sıkıntısı ve ticari başarısızlık nedenli intihar ilişkisi: Zaman serisi analizi. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 13(1), 16-28.
30. Hamermesh, D. S., and Soss, N. M. (1974). An economic theory of suicide. Journal of Political Economy, 82(1), 83-98.
31. Helliwell, J. F. (2007). Well-being and social capital: Does suicide pose a puzzle? Social Indicators Research, 81, 455-496.
32. Holtz-Eakin, D., Newey, W., and Rosen, H. S. (1988). Estimating vector autoregressions with panel data. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 56(6), 1371-1395.
33. İlgün, G., Yetim, B., Demirci, Ş., and Konca, M. (2020). Individual and socio-demographic determinants of suicide: An examination on WHO countries. International Journal of Social Psychiatry, 66(2), 124-128.
34. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi. (2021). İş cinayetleri raporu: 2013–2020 döneminde işçi intiharları ve iş cinayetleri değerlendirmesi. https://www.isigmeclisi.org/
35. Kawachi, I., and Kennedy, B. P. (1999). Income inequality and health: pathways and mechanisms. Health Services Research, 34, 215-227.
36. Kposowa, A. J. (2001). Unemployment and suicide: a cohort analysis of social factors predicting suicide in the US National Longitudinal Mortality Study. Psychological Medicine, 31(1), 127-138.
37. Kütük, Y. (2011). Türkiye’de intiharların ekonomik ve sosyal göstergelerle ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi.
38. Lundin, A., and Hemmingsson, T. (2009). Unemployment and suicide. The Lancet, 374(9686), 270-271. Meltzer, H., Bebbington, P., Brugha, T., Jenkins, R., McManus, S., and Dennis, M. S. (2011). Personal debt and suicidal ideation. Psychological Medicine, 41(4), 771-778.
39. Nordt, C., Warnke, I., Seifritz, E., and Kawohl, W. (2015). Modelling suicide and unemployment: a longitudinal analysis covering 63 countries, 2000-11. The Lancet Psychiatry, 2(3), 239-245.
40. Oyesanya, M., Lopez-Morinigo, J., and Dutta, R. (2015). Systematic review of suicide in economic recession. World Journal of Psychiatry, 5(2), 243-254.
41. Phillips, J. A., and Nugent, C. N. (2014). Suicide and the Great Recession of 2007-2009: The role of economic factors in the 50 US states. Social Science & Medicine, 116, 22-31.
42. Pickett, K. E., and Wilkinson, R. G. (2015). Income inequality and health: a causal review. Social Science & Medicine, 128, 316-326.
43. Platt, S. (1984). Unemployment and suicidal behaviour: a review of the literature. Social Science & Medicine, 19(2), 93-115.
44. Reeves, A., Stuckler, D., McKee, M., Gunnell, D., Chang, S. S., and Basu, S. (2012). Increase in state suicide rates in the USA during economic recession. The Lancet, 380(9856), 1813-1814.
45. Richardson, T., Elliott, P., and Roberts, R. (2013). The relationship between personal unsecured debt and mental and physical health: a systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 33(8), 1148-1162. Roodman, D. (2009). How to do xtabond2: An introduction to difference and system GMM in Stata. The Stata Journal, 9(1), 86-136.
46. Sinyor, M., Hawton, K., Appleby, L., Armstrong, G., Ueda, M., Gunnell, D., .and Niederkrotenthaler, T. (2023). The coming global economic downturn and suicide: a call to action. Nature Mental Health, 1(4), 233-235.
47. Stack, S., and Wasserman, I. (2007). Economic strain and suicide risk: a qualitative analysis. Suicide and Life-Threatening Behavior, 37(1), 103-112.
48. Stack, S. (2021). Contributing factors to suicide: Political, social, cultural and economic. Preventive Medicine, 152, 106498. 1-13.
49. Stuckler, D., Basu, S., Suhrcke, M., Coutts, A., and McKee, M. (2009). The public health effect of economic crises and alternative policy responses in Europe: An empirical analysis. The Lancet, 374(9686), 315-323.
50. Topbaş, F. (2007). İşsizlik ve intihar arasındaki ilişki: 1975-2005 VAR analizi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2, 161-172.
51. Tunalı, H., and Özkaya, S. (2016). Türkiye’de işsizlik-intihar ilişkisinin analizi. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 56-70.
52. Turkish Statistical Institute (2024). Death and Causes of Death Statistics, 2023. https://veriportali.tuik.gov.tr/en/press/53709
53. Varol, Z. C., and Karagöz, K. (2020). Affective socioeconomic factors on suicide in Turkey: An econometric analysis. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(Özel Sayı), 260-280.
54. Vlachadis, N., Vlachadi, M., Iliodromiti, Z., Kornarou, E., and Vrachnis, N. (2014). Greece's economic crisis and suicide rates: Overview and outlook. Journal of Epidemiol Community Health, 68(12), 1204-1205.
55. Wilkinson, R. G., and Pickett, K. (2009). The spirit level: Why more equal societies almost always do better. Allen Lane.
56. World Health Organization (2021). Suicide worldwide in 2019. https://www.who.int/publications/i/item/9789240026643
57. World Health Organization (2025). The Global Health Observatory. https://www.who.int/data/gho/data/indicators/indicator-details/GHO/crude-suicide-rates-(per-100-000-population)
58. Yücel, Y., and Kabalay, B. (2023). Suicidal economy of Turkey in times of crisis: 2018 crisis and beyond. Critical Sociology, 49(4-5), 783-800.