Türkiye’de Sektörel Enflasyon Beklentileri ile Kartlı Ödeme Yoğunluğu Arasındaki İlişki: Yüksek Frekanslı Bulgular

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de sektörel enflasyon beklentileri ile kartlı ödeme yoğunluğu arasındaki ilişkiyi aylık frekansta resmî veriler kullanarak incelemektir. Araştırma kamuya açık ikincil zaman serisi verilerine dayandırılmıştır. Çalışmada piyasa katılımcıları, reel sektör ve hanehalkına ait 12 ay sonrası enflasyon beklentileri bağımlı değişkenler olarak ele alınmış; internetten yapılan kartlı ödeme işlem adedi ve tutarı ile temassız, mobil ve karekodlu ödeme göstergeleri bağımsız değişkenler olarak kullanılmıştır. Ana modellerde kontrol değişkeni olarak yıllık TÜFE oranı kullanılmış; aylık TÜFE değişkeni ise ana modelden çıkarılmıştır. Ortak dönem bazında oluşturulan aylık veri seti üzerinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi, VIF çoklu doğrusal bağlantı kontrolü, ADF/KPSS birim kök testleri ve HAC/Newey-West dayanıklı standart hatalı regresyon modelleri uygulanmıştır. Bulgular, düzey modellerde kartlı ödeme yoğunluğu ile enflasyon beklentileri arasında genel olarak pozitif yönlü ilişkiler bulunduğunu, ancak çoklu doğrusal bağlantı ve durağanlık kontrolleri dikkate alındığında en sağlam ilişkinin hanehalkı beklentilerinde ortaya çıktığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, kartlı ödeme yoğunluğunun özellikle hanehalkı enflasyon beklentilerinin izlenmesinde tamamlayıcı bir gösterge olarak değerlendirilebileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Enflasyon beklentileri
• Kartlı ödeme yoğunluğu
• Dijital ödeme sistemleri
• Hanehalkı beklentileri
• Türkiye

Proje Numarası

Yoktur.

The Relationship between Sectoral Inflation Expectations and Card Payment Intensity in Türkiye: High-Frequency Evidence

Öz

This study aims to examine the relationship between sectoral inflation expectations and card payment intensity in Türkiye using official monthly data. The research is based on publicly available secondary time-series data. Inflation expectations for the next 12 months of market participants, the real sector, and households were treated as dependent variables, while the number and value of online card payment transactions, together with indicators of contactless, mobile, and QR code payments, were used as independent variables. The annual Consumer Price Index (CPI) inflation rate was included as a control variable in the main models, whereas the monthly CPI variable was excluded from the baseline specification. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, variance inflation factor (VIF) tests for multicollinearity, ADF and KPSS unit root tests, and regression models with HAC/Newey-West robust standard errors were applied to the monthly dataset constructed for the common observation period. The findings indicate that card payment intensity is generally positively associated with inflation expectations in level models. However, once multicollinearity and stationarity checks are taken into account, the most robust relationship emerges for household inflation expectations. Overall, the study suggests that card payment intensity may be considered a complementary indicator, particularly for monitoring household inflation expectations.

Anahtar Kelimeler

• Inflation expectations
• Card payment intensity
• Digital payment systems
• Household expectations
• Türkiye

Proje Numarası

Yoktur.

Kaynakça

1. Akarsu, O., Aktuğ, E., Aldan, A. ve Seven, Ü. (2025). A quasi-experiment in monetary policy: The impact of unexpected easing on inflation expectations and firm behavior (Working Paper No. 25/16). Central Bank of the Republic of Türkiye.
2. Akarsu, O. ve Torun, H. (2025). Firms’ inflation expectations during the phases of inflation (Research Notes in Economics No. 2025-19). Central Bank of the Republic of Türkiye.
3. Altan, M. ve Göktürk, İ. E. (2007). Türkiye’de kredi kartlarının toplam özel nihai tüketim harcamalarına etkisi: Bir çoklu regresyon analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (18), 25-47.
4. Bank for International Settlements. (2024). Faster digital payments: Global and regional perspectives (BIS Papers No. 152). https://www.bis.org/publ/bppdf/bispap152.pdf
5. Bankalararası Kart Merkezi. (2015). Turkey advanced payments report.
6. Bankalararası Kart Merkezi. (2018). Türkiye ödeme sistemleri ekosistemi.
7. Bankalararası Kart Merkezi. (t.y.-a). Dönemsel bilgiler. https://bkm.com.tr/raporlar-ve-yayinlar/donemsel-bilgiler/
8. Bankalararası Kart Merkezi. (t.y.-b). İnternetten yapılan kartlı ödeme işlemleri. https://bkm.com.tr/internetten-yapilan-kartli-odeme-islemleri/

9. Broekhoff, M. C. ve van der Cruijsen, C. (2024). Paying in a blink of an eye: It hurts less, but you spend more. Journal of Economic Psychology, 104, Article 102781.
10. Cagan, P. (1956). The monetary dynamics of hyperinflation. M. Friedman (Ed.), Studies in the quantity theory of money (pp. 25-117). University of Chicago Press.
11. Candia, B., Coibion, O. ve Gorodnichenko, Y. (2021). The inflation expectations of U.S. firms: Evidence from a new survey (NBER Working Paper No. 28836). National Bureau of Economic Research.
12. Coibion, O., Gorodnichenko, Y. ve Kumar, S. (2018). How do firms form their expectations? New survey evidence. American Economic Review, 108(9), 2671-2713.
13. Coibion, O., Gorodnichenko, Y., Kumar, S. ve Ryngaert, M. (2018). Inflation expectations and firm decisions: New causal evidence (NBER Working Paper No. 25412). National Bureau of Economic Research.
14. D’Acunto, F., Malmendier, U., Ospina, J. ve Weber, M. (2021). Exposure to grocery prices and inflation expectations. Journal of Political Economy, 129(5), 1615-1639.
15. European Central Bank. (2024). Study on the payment attitudes of consumers in the euro area (SPACE) - 2024. https://www.ecb.europa.eu/stats/ecb_surveys/space/shared/pdf/ecb.space2024~19d46f0f17.en.pdf
16. Muth, J. F. (1961). Rational expectations and the theory of price movements. Econometrica, 29(3), 315-335. Runnemark, E., Hedman, J. ve Xiao, X. (2015). Do consumers pay more using debit cards than cash? Electronic Commerce Research and Applications, 14(5), 285-291.
17. Soman, D. (2001). Effects of payment mechanism on spending behavior: The role of rehearsal and immediacy of payments. Journal of Consumer Research, 27(4), 460-474.
18. Sönmezler, G., Gündüz, İ. O. ve Torun, M. (2019). Türkiye’de kredi kartı harcamaları ile tüketici güven endeksi ve enflasyon arasındaki ilişki üzerine ampirik bir çalışma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 17-29.
19. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (2026). SEB metaveri.
20. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (t.y.-a). Sektörel enflasyon beklentileri. https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Egilim+Anketleri/Sektorel+Enflasyon+Beklentileri/
21. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (t.y.-b). Tüketici fiyatları. https://evds3.tcmb.gov.tr/