Yedi İklim Yabancılara Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarındaki Okuduğunu Anlama Sorularının Bilişsel Aşaması: Barrett'in Aşamalı Sınıflandırması Temelinde Bir İnceleme

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 1, 1 - 37, 28.05.2025

Özlem Yolcusoy , Hatice Altun Alkan , Gökhan Çetinkaya

https://doi.org/10.62605/ufb.1585037

Öz

Barrett'in Aşamalı Sınıflandırması, yabancı dil öğretiminde okuma araçlarının seçimi, soru türlerinin belirlenmesi ve öğrencilerin anlama becerilerinin aşamalı olarak geliştirilmesi açısından rehber niteliğindedir. Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde işe koşulan Yedi İklim ders kitaplarında yer verilen metin sonu sorularının bilişsel aşamasını Barrett’in Aşamalı Sınıflandırması’na göre tanımlamaktır. Betimsel nitelikli çalışmanın örneklemini Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti (A1-C1) ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışmada metin sonu soruların bilişsel aşaması içerik çözümlemesi ilkeleri doğrultusunda Barrett'in Aşamalı Sınıflandırması çerçevesinde tanımlanmıştır. Çözümleme sonucu, incelenen ders kitaplarında yer verilen okuduğunu anlama sorularının, büyük oranda düz kavrama aşamasında yoğunlaştığı saptanmıştır. Üst düzey düşünme becerilerini ölçen çıkarımsal kavrama, değerlendirme-karar verme ve değer biçme aşamalarındaki soruların, C1 düzeyine gelindiğinde dahi görece düşük oranlarda kaldığı görülmüştür. Genel olarak değerlendirildiğinde, Yedi İklim öğretim setindeki metin sonu sorularının bilişsel çeşitlilik açısından daha dengeli bir yapıya kavuşturulması gerekmektedir. Özellikle üst düzey bilişsel aşamalarda yer verilen soruların artırılması, öğrencilerin dilsel yeterliklerini daha derinlikli bir biçimde geliştirmesine katkı sağlayacaktır. Bu doğrultuda, gelecekte hazırlanacak öğretim araçlarında Barrett’in Aşamalı Sınıflandırması doğrultusunda soruların bilişsel aşamalarının daha dengeli bir biçimde dağıtılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Barrett’in Aşamalı Sınıflandırması , okuduğunu anlama , metin sonu soruları.

The Cognitive Levels of Reading Comprehension Questions in Yedi İklim Textbooks for Foreigners: A Study Based on Barrett's Taxonomy

Öz

Barrett's Taxonomy is a guide in terms of selecting reading materials in foreign language teaching, determining question types and gradually developing students' comprehension skills. The aim of this study is to define the cognitive levels of end-of-text questions in Yedi İklim textbooks used in teaching Turkish as a foreign language, within the framework of Barrett's Taxonomy of Reading Comprehension. The sample of the descriptive study consists of Yunus Emre Institute Yedi İklim Turkish Language Teaching Set (A1-C1) textbooks. In the study, the cognitive levels of end-of-text questions were defined within the framework of Barrett's Taxonomy in line with the principles of content analysis. The analysis revealed that the reading comprehension questions in Yedi İklim textbooks were predominantly concentrated at literal comprehension level. It was observed that the questions in inferential comprehension, evaluative comprehension and appreciation levels measuring higher-level thinking skills remained at relatively low rates even at C1 level. When evaluated in general, the end-of-text questions in Yedi İklim teaching set need to be provided with a more balanced structure in terms of cognitive diversity. Increasing the number of questions, especially at higher-level cognitive levels, will contribute to students developing their linguistic competence in a more in-depth manner. In this regard, it is recommended that the cognitive levels of the questions be distributed more balancedly in line with Barrett's Taxonomy in future teaching tools.

Anahtar Kelimeler

Barrett , reading comprehension , end-of-text questions.

Kaynakça

• Abasıyanık, S. F. (2018). Bir ilkbahar hikâyesi. Mahalle kahvesi (s.81-83) içinde. Yapı Kredi Yayınları.
• Ahmad, U. L. (2016). Senior high school English national examination and thinking skills. Beyond Words, 4(2), 168-190.
• Amalya, R. V. A., Anugerahwati, M., & Yaniafari, R. P. (2020). An analysis of reading comprehension questions based on Barrett’s Taxonomy of an English coursebook entitled Bright for Eight Graders. In NEELLS Proceedings National English Education, Language, and Literature Seminar. Retrieved from http://inggris.sastra.um.ac.id/wp-content/uploads/2020/12/Copy-of-006-P49-Rika-Vindy-Mirjam-Rahmati.pdf.
• Aqeel, M., & Farrah, M. (2019). Eighth grade textbook reading comprehension questions and Barrett's Taxonomy: Teachers' perspectives at Hebron District, Palestine. Hebron University Research Journal. 14(1), 229-260.
• Aynalem, Y. B., & Tesmand, A. G. (2023). An analysis of reading comprehension sub-skills in EFL textbooks. Journal of Languages and Language Teaching, 11(4), 641-654.
• Aynalem, Y. B., & Tessemand, A. G. (2021). An investigation into reading comprehension questions of secondary EFL textbooks in Ethiopia: Grades 11 and 12 in focus. Language in India, 21(12), 1-19.
• Çetinkaya, G. (2022). Dinleme eğitimi sürecinde ölçme ve değerlendirme. G. Çetinkaya (Ed.), Türkçe eğitimi sürecinde ölçme ve değerlendirme (s. 17-48) içinde. Anı Yayıncılık.
• Çetinkaya, G. ve Bayındır, Z. N. (2024). Okuma becerisini ölçme ve değerlendirme. E. Hamzadayı (Ed.), Okuma ve Eğitimi (s. 203-247) içinde. Anı Yayıncılık.
• Esmer, E. (2021). An Investigation of reading comprehension questions in the coursebooks “Yedi İklim” and “Yeni Hitit” for teaching Turkish as a foreign language. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 5(1), 1-16.
• Göçer, A. (2014). The assessment of Turkish written examination questions based on the text in accordance with the Barrett’s taxonomy. International Journal of Languages' Education and Teaching, 2(2), 1-16.
• Hatcher, T. C. (1971). The development of comprehension skills in selected basal readers (Doctoral dissertation, The Ohio State University). UCL Discovery.
• Javed, M., Eng, L. S., Mohamed, A. R., & Ismail, S. A. M. M. (2016). Identifying reading strategies to teach literal, reorganisation and inferential comprehension questions to ESL students. Journal of Asia TEFL, 13(3), 204.
• Junining, E. (2017). Correlation between EFL proficiency and critical thinking skills in reading among EFL learners (A case study at Univesitas Brawijaya). MALTESAS Multi-Disciplinary Research Journal, 2(1), 39-45.
• Koyuncu, İ. (2021). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programında Barrett Taksonomisinin kullanımı: Temel düzey. Edebiyat Bilimleri I, 75-94.
• Krathwohl, D. R. (2002). Gelişimsel evre. (G. Çetinkaya, Çev.). Okumaya genel bakış (Çev. Ed. H. Ülper), içinde (s. 234-256). Pegema.
• Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
• Muayanah, M. (2014). Reading comprehension questions developed by English teachers of senior high schools in Surabaya. Jurnal Sosial Humaniora (JSH), 7(1), 20-44.
• Rahayu, I. P. (2017). Environmental issues and thinking levels in reading comprehension questions in English textbooks (Master’s thesis, Negeri Jakarta University). UCL Discovery.
• Sallabaş, F. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki okuma metinlerine ait soruların incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 449-469.
• Sunggingwati, D. (2003). Reading questions of junior high school English textbooks. Bahasa Dan Seni, 31(1), 84-105.
• Surtantini, R. (2019). Reading comprehension question levels in grade X English students’ book in light of the issues of curriculum policy in Indonesia. Journal of Linguistics and Education, 9(1), 44-52.
• Taylor, C. A. (1987). Levels of questioning: A comparative study of the Florida 1985-1986 state adopted English as a second language texts and reading texts for first, third, and fifth grades (Doctoral dissertation, The Florida State University). UCL Discovery.
• Tekşan, K., & Kaynak, S. (2023). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının metin türleriyle metin altı sorular açısından incelenmesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(3), 3271-3298.
• Wahyuni, I. F. (2021). The assessment of Indonesian EFL students’ reading comprehension ability using Reading Evaluation and Decoding System (READS). In UAD TEFL International Conference 2, 240-245.
• Wilson, L. O. (2016). Anderson and Krathwohl Bloom’s taxonomy revised understanding the new version of Bloom’s taxonomy. The Second Principle, 1(1), 1-8.
• Yıldırım, K. (2012). Öğretmenlerin öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini değerlendirmede kullanabilecekleri bir sistem: Barrett taksonomisi/a system to be used by teachers to evaluate students' reading comprehension skills: Barrett taxonomy. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 45-58.
• Yussof, Y. M., Jamian, A. R., Roslan, S., Hamzah, Z. A. Z., & Kabilan, M. K. (2012). Enhancing reading comprehension through cognitive and graphic strategies: A constructivism approach. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 64, 151-160.