Uluslararası Öğrencilerin Kültürel Uyum Sürecinde Gastronominin Rolü: Faslı Öğrenciler Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu araştırma, Türkiye’de yükseköğrenim gören Fas uyruklu uluslararası öğrencilerin Türk mutfağına yönelik algıları ile kendi kültürel mutfaklarına ilişkin değerlendirmelerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla 15 Faslı öğrenciyle birebir görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgulara göre öğrenciler, Tagin, Kuskus, Rafisa gibi yemeklerin yanı sıra Sabli, Ghrayba, Fas ekmeği ve batbut gibi otantik lezzetleri sıklıkla dile getirmiştir. Türk mutfağına bakışları incelendiğinde, çoğu öğrenci Türkiye’ye geldiklerinde tat ve malzeme farklılıkları nedeniyle başlangıçta yabancılık hissettiğini ifade etmiştir. Ancak zamanla damak zevklerinin değiştiği ve Türk yemeklerini daha kolay benimsedikleri görülmüştür. Özellikle menemen ve kuru fasulye gibi bazı Türk yemeklerinin içerik veya pişirme yöntemi bakımından Fas mutfağıyla benzerlik göstermesi uyum sürecine olumlu katkı sağlamıştır. Genel sonuçlar, gastronomik kültürün bireylerin yeni bir topluma uyumunda önemli bir etken olduğunu ve mutfak kültürünün kültürlerarası etkileşimde bir köprü işlevi gördüğünü göstermektedir. Türk mutfağının keşfi, öğrenciler için sadece bir damak deneyimi değil, aynı zamanda kültürel etkileşim ve aidiyet geliştirme sürecinin parçasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Türk Mutfak Kültürü
• Fas Mutfağı
• Baharat Kullanımı
• Beslenme
• Kuzey Afrika Mutfak Kültürü

Etik Beyan

Çalışma kapsamında Karabük Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 30.05.2025 tarihli 2025/05 toplantı nolu 50 nolu karar ile E-78977401-050.04-437288 sayılı etik kurul izni alınmıştır.

The Role of Gastronomy in the Cultural Adaptation Process of International Students: A Qualitative Study on Moroccan Students

Öz

This research was conducted to examine the perceptions of Moroccan international students studying in Turkey regarding Turkish cuisine and their evaluations of their own cultural cuisines. A qualitative research method was used, and semi-structured interviews were conducted with 15 Moroccan students. According to the findings, students frequently mentioned authentic flavors such as Sabli, Ghrayba, Moroccan bread, and batbut, in addition to dishes such as Tagin, Couscous, and Rafisa. When examining their views on Turkish cuisine, most students stated that they initially felt alienated due to differences in taste and ingredients when they came to Turkey. However, over time, their palates changed, and they found it easier to embrace Turkish food. In particular, the similarity of some Turkish dishes, such as menemen and kuru fasulye, to Moroccan cuisine in terms of ingredients or cooking methods contributed positively to the adaptation process. The overall results show that gastronomic culture is an important factor in individuals' adaptation to a new society and that culinary culture acts as a bridge in intercultural interaction. The discovery of Turkish cuisine is not only a taste experience for students, but also part of the process of cultural interaction and developing a sense of belonging.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Culinary Culture
• Morrocan Cuisine
• Use of spices
• Nutrition
• North African Culinary Culture

Kaynakça

1. Akyürek, S., Özdemir, Ö., & Genç, G. (2025). Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan bir yolculuk: Yörük mutfak kültürü. Aydın Gastronomy, 9(2), 519-535. https://doi.org/10.17932/IAU.GASTRONOMY.2017.016/gastronomy_v09i20016
2. Altundağ, Ö. Ö., & Samav, U. (2024). Türk Mutfağında Kullanılan Baharatların Fonksiyonel Yönü. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 12(s2), 2355-2367. https://doi.org/10.24925/turjaf.v12is2.2355-2367.7146
3. Argıllı, E. (2005). Elif’in mutfağından ağzınıza layık 400 tarif. Omega Yayınları. Avşar, A., & Khalid, A. M. Türkiye’deki uluslararası öğrencilerin kültürel‎ uyumu. Cihannüma Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 4(1), 41-65.
4. Ayyıldız, S. (2019). Turistik konak işletmelerinde mutfağın fiziksel koşullarının önemi: Safranbolu yöresel mutfak mimarisi üzerine bir araştırma. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 610–625.
5. Baysal, A. (2011). Beslenme (12. baskı). Hatiboğlu Yayınları.
6. Berry, J. W. (2005). Acculturation: Living successfullt in two cultures. International Journal of Intercultural Relations 29 (6), 697-712.
7. Beşirli, H. (2010). Yemek, kültür ve kimlik. Millî Folklor, 22(87), 159–169.
8. Boafo-Arthur, S. (2014). Acculturative Experiences of Black-African International Students. Int J Adv Counselling 36, 115–124. https://doi.org/10.1007/s10447-013-9194-8

9. Boduroğlu, G. (2025). Uluslararası öğrencilerin akademik ve sosyal hayata uyum sorunlarının incelenmesi: Çorum ili örneği. Journal of University Research, 8(1), 81-97. https://doi.org/10.32329/uad.1606764 Bohm, A., Davis, T., Meares, D., and Pearce, D. (2002). Global student mobility 2025: Forecasts of the global demand for higher education. Paper presented at the 16th Australian International Education Conference, Hobart, Tasmania.
10. Brown, L. (2009). A failure of communication on the cross-cultural campus. Journal of Studies in International Education, 13(3), 331–346.
11. Castelli, F. (2018). Drivers of migration: Why do people move? Journal of Travel Medicine, 25(1), 1–7.
12. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications. https://us.sagepub.com/en-us/nam/qualitative-inquiry-and-research-design/book266033?utm Currie, J., De Angelis, R., De Boer, H., Huisman, J., and Lacotte, C. (2003). Globalizing practices and university responses. London: Praeger.
13. Çakır, S. (2011). Geleneksel Türk kültüründe göç ve toplumsal değişme. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2011(24), 129-142.
14. Demir, E. (2022). Türkiye’deki yabancı öğrencilerin kültürel adaptasyon süreci. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 132–140.
15. Demir, E. (2025). Göç sosyolojisi: Göç, göç çeşitleri, sebepler ve etkiler. Turkish Academic Research Review, 10(2), 471-484. https://doi.org/10.30622/tarr.1548522
16. Demir, A. C., & Kaya, G. (2025). Uluslararası öğrencilerin uyum sürecindeki etkenler ve sosyo-kültürel ilişkileri: Dokuz Eylül Üniversitesi örneği. In F. Er (Ed.), Sosyal bilimlerde teorik ve uygulamalı perspektifler (pp. 56-77). Duvar Yayınevi.
17. Dim, F., & Dim, A. B. (2023). Cooking Methods of Anatolia. Journal of Global Food Research, 3(1), 1–8. https://www.jogfor.org/index.php/jogfor/article/view/17
18. Dunkley, C. (2009). Maximising intercultural learning in short-term international study [Paper presentation]. Australian Journal of Teacher Education, 34(2).
19. Erçim, R. E., & Pekcan, G. (2014). Genç yetişkinlerin beslenme durumunun sağlıklı yeme indeksi-2005 ile değerlendirilmesi. Beslenme ve Diyet Dergisi, 42(2), 91-98. https://beslenmevediyetdergisi.org/index.php/bdd/article/view/171
20. Erişti, S. D. (2009). Using an interactive art education application to promote cultural awareness: A case study from Turkey. International Journal of Education Through Art, 5(2–3), 241–256. https://doi.org/10.1386/eta.5.2and3.241/1
21. Gaul, A. (2019). Kitchen Histories and the Taste of Mobility in Morocco. Mashriq & Mahjar: Journal of Middle East and North African Migration Studies, 6(2), 36–55. https://doi.org/10.24847/66i2019.232
22. Güçlü, N. (1996). Yabancı öğrencilerin uyum problemleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(12), 101–110.
23. Güler, S. (2008). Türk mutfak kültürü ve yeme içme alışkanlıkları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(26), 182–196.
24. Heine, P. (2004). Food culture in the near east, middle east, and north Africa. Bloomsbury Publishing.
25. Holland, M. (2006). Moroccan food. In Food & wine (p. 313). New Holland Publishers. Kartal, M., Bucak, F. K., & Balcı, E. (2017). Üniversite öğrencilerinin beslenme kültürleri. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 4(4), 332-338. https://izlik.org/JA54CU57UM
26. Kasar, H. (2021). Türk mutfak kültürü evreleri ve mutfak sentezinin incelenmesi. Journal of humanities and tourism research, 11(2), 359-378. https://izlik.org/JA28ZM52NY
27. Kılıçlar, A., Sarı, Y., & Seçilmiş, C. (2012). “Türk Dünyasından Gelen Öğrencilerin Yaşadıkları Sorunların Akademik Başarılarına Etkisi: Turizm Öğrencileri Örneği”, Bilig 61, 157-172
28. Kılınç, O., & Kılınç, U. (2015). Afrika mutfağı. In Uluslararası Gastronomi: Temel Özellikler – Örnek Menüler ve Reçeteler (ss. 276–303). Detay Yayıncılık.,
29. Kıroğlu, K., Kesten, A., & Elma, C. (2010). Türkiye’de öğrenim gören yabancı uyruklu lisans öğrencilerinin sosyo-kültürel ve ekonomik sorunları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 26-39. https://izlik.org/JA77XP95FU
30. Korkmaz, N. H. (2010). Uludağ Üniversitesi öğrencilerinin spor yapma ve beslenme alışkanlıklarının incelenmesi. Journal of Uludag University Faculty of Education, 23(2), 399-413.
31. Levent, F., & Karaevli, Ö. (2013). Uluslararası öğrencilerin eğitimine yönelik politikalar ve Türkiye için öneriler. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 38(38), 97-118.
32. Macit, N., & Kıran, Ö. (2024). Yemek ve toplum: kültür, kimlik ve eşitsizlikler. Olgu Sosyoloji Dergisi 3(2), 97-106. https://doi.org/10.58632/olgusos.1573307
33. Mori, S. C. (2000). Addressing the mental health concerns of international students. Journal of Counseling & Development, 78(2), 137–143. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2000.tb02571.x
34. Mutlubaş, I. (2025). Göç, Mutfak Kültürü ve Kültürleşme Üzerine Bir İnceleme. Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 20. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.87149 OECD (2026). International Students in Higher Education. [Online] Retrieved on 30-April-2026, at URL: https://www.oecd.org/en/publications/international-students-in-higher-education_005ff28d-en.html
35. Oktay, S., & Sadıkoğlu, S. (2018). The gastronomic cultures’ impact on the African cuisine. Journal of Ethnic Foods, 5(2), 140–146. https://doi.org/10.1016/j.jef.2018.02.005
36. Özalp, A., Şimşir, E., & Doğan, B. (2025). Eğitim Yoluyla Göç: Eskişehir’de Eğitim Alan Yabancı Uyruklu Üniversite Öğrencilerinin Göç Deneyimleri. Astana Yayınları.
37. Özey, E., Gültay, B., & Kahraman, S. Ö. (2025). Türkiye’nin Yükseköğrenim Öğrenci Hareketliliğinin Uluslararası Göç Sistemi ile İlişkisi. Yükseköğretim Dergisi, 15(3), 555-571. https://doi.org/10.53478/yuksekogretim.1581950
38. Özkan, B. İ., & Koç, P. (2025). Göç ve Mutfak Kültürü̈ Etkileşimi: Van İli Özelinde Bir Araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 22(3), 775-799. https://doi.org/10.24010/soid.1670910
39. Özkaya, Ş. Ö., Özkaya, V., Avak, T. E., & Garipağaoğlu, M. (2023). Türk ve uluslararası üniversite öğrencilerinin beslenme durumlarının değerlendirilmesi: Kesitsel bir çalışma. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 5(1), 1-8. https://doi.org/10.33308/2687248X.202351291
40. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. SAGE Publishing.
41. Plichta, M., & Jezewska-Zychowicz, M. (2019). Eating behaviors, attitudes toward health and eating, and symptoms of orthorexia nervosa among students. Appetite, 137, 114-123. https://doi.org/10.1016/j.appet.2019.02.022
42. Sandhu, D. S., & Asrabadi, B. R. (1994). Development of an acculturative stress scale for international students: Preliminary findings. Psychological Reports, 75(1 Pt 2), 435–448. https://doi.org/10.2466/pr0.1994.75.1.435
43. Sarıtunç, B., Ceylan, V., & Sarıışık, M. (2025). Göç, Kültür ve yemek: Sakarya’daki uluslararası öğrencilerin gıdayla ilgili yaşam tarzlarının halk bilimi açısından analizi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 8(3), 1249-1261. https://doi.org/10.33083/joghat.2025.558
44. Sellick, W. (2010). The Imperial African Cookery Book: Recipes from English-Speaking Africa. Jeppestown Press.
45. Solmaz, Y., & Altıner, D. D. (2018). Türk mutfak kültürü ve beslenme alışkanlıkları üzerine bir değerlendirme. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(3), 108–124.
46. Soylu, M. (2018). Uluslararası Öğrencilerin beslenme durumu ve Kayseri beslenme kültürüne oryantasyonu. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6(Special Issue 3), 312-322. https://jotags.net/index.php/jotags/article/view/447
47. Şahin, M., & Demirtaş, H. (2014). Üniversitelerde yabanci uyruklu öğrencilerin akademik başari düzeyleri, yaşadiklari sorunlar ve çözüm önerileri. Milli Eğitim Dergisi, 44(204), 88-113. https://izlik.org/JA43LT92UJ
48. Şeker, B. D., & Akman, E. (2016). Uluslararası öğrencilerin psikolojik ve sosyokültürel süreçleri. Cukurova Medical Journal, 41(3), 504-514.
49. Şengül, S., ve Türkay, O. (2016). Akdeniz mutfak kültürünün gastronomi turizmi bağlamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 4(Special Issue 1), 86–99.
50. Şimşek, A., & Çelik Yeşil, S. (2022). Sokak lezzetlerinin incelenmesi: Eskişehir örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 6(1), 82-102.
51. Talas, M. (2005). Tarihi süreçte Türk beslenme kültürü ve Mehmet Eröz’e göre Türk yemekleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (18), 273–283. https://izlik.org/JA65ME37MF
52. Temizkan, S. P., & Uslu, A. N. (2023). Safranbolu’daki Yenilebilir Otlar ve Yemeklerde Kullanımı (Edible Herbs in Safranbolu and Their Use in Meals). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(1), 434-452.
53. Tezcan, M. (2000). Türk yemek antropolojisi yazıları. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
54. Toker, A. (2022). Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kilavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 319-345. https://doi.org/10.30794/pausbed.1112493
55. Tüysüz, V., & Özbay, G. (2026). Etnik Kimliklerin Yemek Kültüründe Meydana Gelen Değişimler: Sakarya’da Bir Araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 50-70. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1669447
56. Üner, E. H. (2024). Michelin Ödüllü “Yeni Anadolu Mutfağı”. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 21(1), 168–181. https://doi.org/10.24010/soid.1391503
57. Veen, E. J., Smaal, S. A., Sefu, Y., & Korn, M. (2025). Cooking across cultures: Everyday food provisioning in multicultural almere. Societies 15(3), 2-17. https://doi.org/10.3390/soc15030055
58. Winkelman, M. (1994). Cultural shock and adaptation among foreign students. International Journal of Intercultural Relations, 18(4), 415–432. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.1994.tb01723.x
59. Yalçın, C. (2004). Göç sosyolojisi. Anı Yayıncılık.
60. Yalçın, M. (2023). Türk yemek kültür mirasının coğrafyası, kaynağı ve evreleri. Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 8(2), 128–142. https://doi.org/10.56252/turktarars.1317517
61. Yang, R. (2006). What attracts Chinese students to British higher education? International Journal of Educational Management, 20(6), 390–409.
62. Yel, Ç. (2025). Gıda Sosyolojisi Bağlamında Türk Mutfak Kültürü. Electronic Turkish Studies, 20(1).
63. Yeşilyurt, H. (2025). Anadolu'nun lezzet kodları: bin yılın tarifleri. Gastronomi Atlası: Coğrafyadan Sofraya, 69.
64. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
65. Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2023). Yükseköğretim istatistikleri. https://istatistik.yok.gov.tr
66. Yurt, İ. (2024). Yöresel yemek kültürünün sürdürülebilirliği üzerine bir araştırma: Sakin şehir Göynük örneği. Kent Akademisi, 17(4), 1531-1544. Yurtseven, G., & Özbay, G. (2025). Etnik Kimliği Temsil Eden Yemekler: Dağıstan, Çerkez ve Kırım Tatar Göç Mutfağı Kimlik Yemekleri ve Karşılaştırmalı İncelenmesi. Journal of Silk Road Tourism Research, 5(2), 94-107.