Otto Adında Bir Adam Filmi’nde Uzamış Yasta Bağ Sürdürme ve Pasif Kaçınma Davranışlarının İncelenmesi

Öz

Travma; bireyin genellikle gerçek ya da algılanan bir ölüm ya da yaralanma içeren, kendisinin veya başkalarının fiziksel bütünlüğüne tehdit oluşturan olay/ olaylar yaşaması, tanık olması olarak adlandırılır. Bireylerin yaşamında onları sarsan, derinden üzen, iyilik halini uzun süreli etkileyen olay veya durumları ifade etmektedir. Hayatın olağan akışında travmaları birçok neden ortaya çıkarabilmektedir. Alan yazın genellikle aniden/beklenmedik bir şekilde gelişen travmalarda bireyin ruhsal bunalımlarını daha kolay aştığını gösterirken; doğal olmayan ve kendiliğinden meydana gelmemiş olan travmaların ise bireyin sağlıklı, kaliteli yaşamını olumsuz etkilediği bildirilmektedir. Sinema filmleri, bireyin yaşadığı travma gibi durumları aktarmada/ yansıtmada etkili araçlarından biri olarak varlığını sürdürmektedir. Çeşitli alanlardaki sinema filmlerinin araştırılması ile bireylerin yaşadığı psikososyal, kültürel, gelişimsel ve duygusal alandaki değişiklikler incelenmiştir. Bu çalışmada; Marc Forster tarafından yönetilen, Otto Adında Bir Adam filminin nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yönteminin kullanılarak betimsel analizlerle incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada filmin bazı sahneleri ile travma sonrası stres bozukluğu kapsamında uzamış yası etkileyen faktörler, yasta bağ sürdürme ve pasif kaçınma davranışları incelenmiştir. Bireyin yaşadığı yas sürecindeki inkar, korku, çaresizlik, sinirlilik, kişilerarası ilişkilerde çatışma ve güvensizlik, kendini suçlama, istenmeyen düşüncelere sahip olma gibi duygusal, fiziksel ve bilişsel birçok tepkinin örneklerle somutlaştırılması sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• ravma
• Yas
• Uzamış Yas
• Otto Adında Bir Adam
• Film Analizi

Examining Continuing Bonds and Passive Avoidance Behaviors in Prolonged Grief in the Film A Man Called Otto

Öz

Trauma is defined as experiencing or witnessing events that typically involve an actual or perceived death or injury and pose a threat to the physical integrity of oneself or others. It refers to events or situations in individuals’ lives that profoundly shake them, cause deep distress, and affect their well-being for an extended period of time. Within the ordinary course of life, many factors can give rise to traumatic experiences. While the literature generally indicates that individuals tend to overcome psychological distress more easily in traumas that develop suddenly or unexpectedly, traumas that are unnatural and not self-occurring are reported to negatively affect individuals’ healthy and quality lives. Films continue to serve as one of the effective tools for representing and reflecting situations such as trauma experienced by individuals. Through the examination of films from various fields, changes in individuals’ psychosocial, cultural, developmental, and emotional domains have been investigated. In this study, it was aimed to examine the film A Man Called Otto, directed by Marc Forster, using the document analysis method, one of the qualitative research designs, through descriptive analysis. In the research, certain scenes from the film were analyzed in relation to factors affecting prolonged grief within the scope of post-traumatic stress disorder, as well as continuing bonds and passive avoidance behaviors in grief. Emotional, physical, and cognitive reactions experienced by individuals during the grieving process—such as denial, fear, helplessness, irritability, conflict and distrust in interpersonal relationships, self-blame, and intrusive thoughts—were illustrated with examples.

Anahtar Kelimeler

• Trauma
• Grief
• Prolonged grief
• A Man Called Otto
• Movie analysis

Kaynakça

1. Amerikan Psikiyatri Derneği. (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve istatistiksel el kitabı (DSM-5). Nobel Yayınları.
2. Avcı, M., & Taşkın, Y. (2022). Travmatik yas ve yaslılara dair bütüncül değerlendirme. Nobel Yayınları.
3. Baltaş, Z., & Baltaş, A. (2024). Stres ve başa çıkma yolları (40. baskı). Doğan Yayıncılık.
4. Bildik, T. (2013). Ölüm, kayıp, yas ve patolojik yas. Ege Tıp Dergisi, 52(4), 223–229.
5. Bonanno, G., & Kaltman, S. (2001). Yas deneyiminin çeşitleri. Clinical Psychology Review, 21(5), 705–734. https://doi.org/10.1016/S0272-7358(00)00062-3
6. Can, İ., & Ulutaş, E. (2022). Duygu sosyolojisi: Teorik ve gündelik tartışmalar. Nobel Yayıncılık.
7. Casarett, D., Kutner, J. S., & Abrahm, J. (2001). Life after death: A practical approach to grief and bereavement. Annals of Internal Medicine, 134, 208–215.
8. Creswell, J. W. (2016). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Siyasal Kitabevi.

9. Çelikel, B. (2021). Transaksiyonel analiz yaklaşımı bağlamında bir film analizi: Ölü Ozanlar Derneği. Sosyal Sağlık Dergisi, 1(1), 21–44. https://dergipark.org.tr/en/pub/sosyalsaglik/issue/72460/1169666
10. Dilmaç, B., & Bakır, V. (2023). Kayıp ve yas. Nobel Yayınları.
11. Doksat, M. K. (2014). Ruhumuzdaki fırtınalar: Mani, depresyon, öfke, çılgınlık. Sigma Publishing Yayıncılık.
12. Etimoloji Türkçe. (2026). Yas kelimesinin etimolojisi. https://www.etimolojiturkce.com/kelime/yas
13. Freud, S. (1997). Yas ve melankoli (R. Uslu & O. E. Berksun, Çev.). Kriz Dergisi, 1(2), 98–103. (Orijinal eser 1917’de yayımlandı)
14. Geçtan, E. (2024). İnsan olmak (28. baskı). Metis Yayınları.
15. Güçlü, İ. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri: Teknik–yaklaşım–uygulama. Nobel Akademik Yayıncılık.
16. Habletimoğlu, Ş. (2021). Yas: Uzun bir veda. Doğan Kitap Yayıncılık.
17. Humphrey, K. M. (2017). Kayıp ve yas için danışmanlık becerileri (F. Tanhan, Çev. Ed.). Nobel Yayıncılık.
18. Kaya, A. Z. (2024). Türk sinemasında feminist perspektife bir örnek: Bana karanlığını anlat film analizi. Pamukkale Üniversitesi İletişim Bilimleri Dergisi, 3(1), 39–56.
19. King, A., Johnson, S., Davison, G., & Neale, J. (2015). Anormal psikoloji: Psikopatoloji (M. Şahin, Çev. Ed.; 12. baskı). Nobel Yayınları.
20. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170–189.
21. Kuş, E. (2009). Nicel/nitel araştırma teknikleri (3. baskı). Anı Yayınları.
22. Maraş, A. (2014). Komplike yas: Derleme ve vaka çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 1(1), 41–59. https://doi.org/10.31682/ayna.470560
23. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev. Ed.; 3. basım). Nobel Yayıncılık.
24. Morsünbül, Ü. (2015). Bal, süt ve yumurta filmlerinin Erikson’un psikososyal gelişim kuramı açısından analizi. İlköğretim Online, 14(1), 181–187. https://doi.org/10.17051/io.2015.51130
25. Morsünbül, Ü. (2024). Orta yaş krizinin gösterim alanı olarak Amerikan Güzeli filmi: Ruh sağlığı bakış açısıyla bir değerlendirme. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 819–836. https://doi.org/10.51460/baebd.1442871
26. Morsünbül, Ü., & Uçar, M. E. (2024). Benjamin Button’ın tuhaf hikayesi filminin Erikson’un yaşam boyu gelişim kuramı açısından analizi. https://www.researchgate.net
27. Solmuş, T. (2015). Travma psikolojisi: Hayatımızın kırılma anları. Nobel Yaşam Yayınları.
28. Şahin, E. S. (2023). “Piyanist” filminin dehşet yönetimi kuramı perspektifinden incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(2), 995–1019. https://doi.org/10.15869/itobiad.1199250
29. Worden, J. W. (2004). Grief counseling and grief therapy: A handbook for the mental health practitioner (3rd ed.). Brunner-Routledge.
30. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
31. Zorlu, Y., Çakı, C., & Karaca, M. (2017). Türk sinemasında Nazizm ideolojisi: Kırımlı filmi ve göstergebilimsel analizi. Sosyoloji Konferansları, 56, 67–75. https://doi.org/10.26650/JECS2017-000865861