Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği)

Abdurrahim Bilik

Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği)

Öz

Mezheb birikimini özlü bir şekilde aktaran ve bu yönüyle mezhebin adeta genel bir haritasını ortaya koyan ve böylelikle sınırlarını da belirleyen muhtasar eserler, hicri IV. yüzyıldan itibaren fıkhın çeşitli uygulama alanlarının yanında özellikle fıkıh eğitiminin odak noktasında yer almışlardır. Bununla beraber muhtasar eserlerde yer alan kimi ifade tarzlarının ve siyak ve sibaktan bağımsız gibi duran kimi meselelerin söz konusu eserlerde neden yer aldığının ve müelliflerin bu tür bir metin kurgusuyla neyi kast ettiklerinin ilgili eserlerin daha iyi anlaşılması adına ortaya konulması gerekmektedir. Bu çalışmanın temel iddiası, muhtasar eserlerdeki söz konusu bu kurgu ve ifade tarzlarının çoğunlukla hilâf mesailine atıf için kullanıldığıdır. Çalışmada bu iddia, Hanefî mezhebine ait muhtasar metinlerde ve bu metinler üzerine kaleme alınan belli başlı şerhlerde namaz konusu örnekliği üzerinden temellendirilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abdurrahim Bilik, “Fıkhın Bir Alt Disiplini Olarak İlmu’l-Hilâf” (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi, İstanbul, 2018.
Aynî, el-Binâye şerhu’l-Hidâye, Beyrut: Dâru’l-Kutubu’l-İlmiyye, 2000.
Babertî, el-İnâye şerhu’l-Hidâye, (y.y.): Dâru’l-Fikr, (t.y.).
Cessâs, Şerhu Muhtasaru’t-Tahâvî, Beyrut: Dâru’l-Beşâiru’l-İslâmiyye, 1983.
Zeynüddin İbn Nüceym, el-Bahru’r-râik şerhu Kenzi’d-dekâik, (y.y.): Dâru’l-Kitabu’l-İslamî, (t.y.).
Siraceddin İbn Nüceym, en-Nehru’l-Faik şerhu Kenzi’d-dekâik, (y.y.): Dâru’l-Kutubu’l-İlmiyye, 2002.
Kudûrî, Ebû’l-Hüseyn, et-Tecrîd, thk. Muhammed Ahmed Sirac, Ali Cum’a Muhammed, Kahire: Dâru’s-Selam, 2004
___, el-Muhtasar, thk. Kamil Muhammed, (y.y.): Dâru’l-Kutubu’l-İlmiyye, 1997.

Mehmet Erdoğan, Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü, İstanbul; Ensar Neşriyat, 2005.
Mergīnânî, Bidâyetü’l-mübtedî, Kahire: Matbaatu Muhammed Ali Subh, (t.y.).
___, el-Hidâye fi şerhi Bidâyeti’l-mübtedî, thk. Tallal Yusuf, Beyrut: Dâru İhyau’t-Turasu’l-Arabî, (t.y.).
Mevsılî, el-İhtiyâr li talili’l-Muhtâr, Kahire: Matbaatu’l-Halebî, 1937.
___, el-Muhtâr, (el-İhtiyâr ile birlikte), Kahire: Matbaatu’l-Halebî, 1937.
Meydanî, el-Lubab fi şerhi’l-Kitâb, thk. Muhammed Muhyiddin Abdulhamid, Beyrut: el-Mektebetu’l-İlmiyye, (t.y.).
Molla Hüsrev, Dureru’l-hükkam şerhu Gureru’l-ahkâm, (y.y.): Dâru İhyau’l-Kutubu’l-Arabiyye, (t.y.).
___, Gureru’l-ahkâm, (Durer ile birlikte), (y.y.): Dâru İhyau’l-Kutubu’l-Arabiyye, (t.y.).
Murtaza Bedir, “Nesefî, Ebû’l-Berekât”, DİA, XXXII, 567-568.
Nesefî, Kenzu’d-dekâik, thk. Said Bektaş, Beyrut: Dâru’l-Beşairu’l-İslamiyye, 2011.
Nevevî, Minhacu’t-talibin ve umdetu’l-müftin fi’l-fıkh, thk. Ahmed Ivaz, (y.y.): Dâru’l-Fikr, 2005.
Orazsahet Orazov: "Muhtasar Metinlerin Hanefî Literatürü İçindeki Yeri", Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, V. cilt, 1. sayı, [2018], 107-122.
Orhan Ençakar, “Kerhî’nin Muhtasar’ının Hanefî Muhtasar Geleneğine Etkisi: Kudûrî’nin Muhtasar’ının İcare Bölümü Çerçevesinde” (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi, İstanbul, 2013.
___, “Molla Hüsrev’in Dürerü’l-hükkâm’ı Etrafında Oluşan Literatür”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, cilt 12, sayı 23, 2014, 223-277.
___, “Hanefî Fıkıh Literatüründe Gelenek Oluşturan Kayıp Bir Metin: Muhtasaru’l-Kerhî”, İslam Araştırmaları Dergisi, 37 (2017), 7-32.
Süleyman Keskin, “el-Hâkim eş-Şehîd el-Mervezî’nin el-Kafî Adlı Eserinin Kitâbu’s-Salât Bölümünün Tahkiki”, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Üniversitesi, Sakarya, 2008.
Şürünbülalî, Hâşiyetu’ş-Şürünbülalî, (Durer ile birlikte), (y.y.): Dâru İhyâi’l-Kutubu’l-Arabiyye, (t.y.).
Tahâvî, Muhtasaru’t-Tahâvî, thk. Ebû’l-Vefa el-Afganî, (y.y.): İhyâu’l-Mearifi’n-Numaniyye, (t.y.).
Ebû Bekir el-Haddâd, el-Cevhererü’n-Neyyire, (): el-Matbaatu’l-Hayriyye, 1905.
Zeylaî, Tebyînu’l-hakâik şerhu Kenzu’d-dekâik, Kahire: el-Matbaatu’l-Kubra el-Emiriyye, 1896.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Abdurrahim Bilik ^*
0000-0001-5442-0455
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

2 Eylül 2020

Kabul Tarihi

1 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 5 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA44WG25TB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bilik, A. (2020). Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği). Universal Journal of Theology, 5(2), 109-134. https://izlik.org/JA44WG25TB

AMA

1.Bilik A. Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği). UJTE. 2020;5(2):109-134. https://izlik.org/JA44WG25TB

Chicago

Bilik, Abdurrahim. 2020. “Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği)”. Universal Journal of Theology 5 (2): 109-34. https://izlik.org/JA44WG25TB.

EndNote

Bilik A (01 Aralık 2020) Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği). Universal Journal of Theology 5 2 109–134.

IEEE

[1]A. Bilik, “Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği)”, UJTE, c. 5, sy 2, ss. 109–134, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44WG25TB

ISNAD

Bilik, Abdurrahim. “Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği)”. Universal Journal of Theology 5/2 (01 Aralık 2020): 109-134. https://izlik.org/JA44WG25TB.

JAMA

1.Bilik A. Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği). UJTE. 2020;5:109–134.

MLA

Bilik, Abdurrahim. “Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği)”. Universal Journal of Theology, c. 5, sy 2, Aralık 2020, ss. 109-34, https://izlik.org/JA44WG25TB.

Vancouver

1.Abdurrahim Bilik. Hilâf Mesailinin Hanefî Muhtasarların Metin Kurgusuna Etkisi ve Temel Şerhlerde Ele Alınışı (Kitabu’s-Salât Örneği). UJTE [Internet]. 01 Aralık 2020;5(2):109-34. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44WG25TB