YAYIN ETİĞİ İLKELERİ

Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi (IJKER), eğitim bilimleri alanında üretilen özgün çalışmaların bilimsel ve etik ilkelere uygun olarak değerlendirilmesini ve yayımlanmasını amaçlayan hakemli bir dergidir.

Dergide yürütülen tüm süreçler; bilginin bilimsel yöntemle, tarafsız, şeffaf ve denetlenebilir biçimde üretilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılması esasına dayanır.

Bu süreçte;

Yazar(lar),

• Editör ve alan editörleri,
• Hakemler,
• Yayın kurulu,
• Okuyucu ve araştırmacılar

aynı etik standartları benimsemek ve uygulamakla yükümlüdür.

IJKER’in etik ilkeleri; başta COPE (Committee on Publication Ethics) olmak üzere uluslararası yayın etiği rehberleri, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri esas alınarak oluşturulmuştur.

Yayın Politikası

Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi (IJKER), eğitim bilimleri ve öğretmen yetiştirme alanlarında üretilen özgün çalışmaları bilimsel ve etik ilkelere uygun biçimde yayımlamayı amaçlayan, hakemli bir dergidir. Dergi, kuramsal ve uygulamalı araştırma makaleleri, derleme çalışmalar, ölçek geliştirme/uyarlama çalışmaları ve alanyazına katkı sağlayan nitelikli diğer bilimsel yazıları yayımlar.

• Türkçe gönderilen makaleler için, 1000–1500 sözcük arasında, yapılandırılmış bir İngilizce genişletilmiş özet (extended abstract) istenir.
• İngilizce gönderilen makaleler için ise aynı kapsam ve uzunlukta Türkçe genişletilmiş özet hazırlanması zorunludur.

Bu geniş özetler, makalede yer alan temel içerikle uyumlu olacak şekilde Giriş (Introduction), Yöntem (Methodology), Bulgular (Results), Tartışma ve Sonuç (Discussion and Conclusion), Öneriler (Recommendations) alt başlıkları altında yapılandırılır.

IJKER, yılda iki kez yayımlanır. Dergiye gönderilen tüm çalışmalar, ön inceleme sonrasında çift taraflı kör hakemlik esaslarına göre değerlendirilir. Ön inceleme aşamasını geçen makaleler, ilgili alan editörü tarafından konu alanına uygun en az iki bağımsız hakeme gönderilir. Hakem raporları doğrultusunda makalenin kabul, düzeltme veya red kararları editör/alan editörü tarafından verilir. İki hakemden birinin olumlu (kabul veya düzeltme), diğerinin olumsuz (red) görüş bildirmesi durumunda makale üçüncü bir hakeme gönderilir ve nihai editoryal karar, üç hakem raporu birlikte değerlendirilerek verilir. Yazarlar, hakem raporlarına bilimsel gerekçeler sunmak koşuluyla itiraz edebilir; bu itirazlar editörler kurulu tarafından değerlendirilir.

Dergiye gönderilen çalışmaların daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olması ve eş zamanlı olarak başka bir dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmemiş olması gerekmektedir. Aynı çalışmanın ya da önemli ölçüde benzer içerikteki bir yayının birden fazla dergide değerlendirilmesi, yinelenen yayın ve benzeri etik ihlaller kabul edilemez. Makaleler; özgünlük, alanyazına katkı, yöntemsel tutarlılık, raporlama niteliği ve etik ilkelere uygunluk temelinde değerlendirilir.

IJKER, araştırma ve yayın etiğine büyük önem verir. Bu bağlamda, dergiye gönderilen bütün çalışmalarda TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan ilke ve akış şemalarına uyulması beklenir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda, ilgili kurulun adı, karar tarihi ve sayı numarası makalede açıkça belirtilmeli; etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalarda ise bu durum gerekçesiyle birlikte beyan edilmelidir. İntihal, veri manipülasyonu, uydurma veri, haksız yazarlık ve benzeri etik ihlaller tespit edildiğinde, makale süreçten derhal çekilir ve gerekli bildirimler yapılır.

Dergi, bilimsel bilginin dolaşımını destekleyen açık erişim ilkesini benimser. IJKER’de yayımlanan makaleler çevrim içi olarak ücretsiz erişime açılır; kullanıcılar, akademik etik ve atıf kurallarına uymak kaydıyla, bu çalışmalardan yararlanabilir. Makalelerin bilimsel içeriklerine ilişkin tüm sorumluluk yazar(lar)a aittir. Yazarlardan makale değerlendirme veya yayımlama sürecinin hiçbir aşamasında ücret talep edilmez, yazarlara da telif ücreti ödenmez.

IJKER, eğitim alanında nitelikli bilimsel üretimi teşvik eden, şeffaf, adil ve etik ilkelere dayalı bir yayın politikası yürütmeyi taahhüt eder. Dergiye gönderilen her makalenin hem ulusal hem de uluslararası düzeyde eğitim araştırmaları alanyazına anlamlı katkı sağlaması hedeflenir.

Etik Kurul İzni

IJKER’e gönderilen tüm çalışmalar, TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri’nin 8. maddesi kapsamında araştırma ve yayın etiğine uygun olmak zorundadır. Bu doğrultuda insan katılımcılarla yapılan anket, görüşme ve gözlem çalışmaları; deneysel araştırmalar; insan veya hayvan denek içeren uygulamalar; kişisel veri toplanan araştırmalar ile ölçek geliştirme ve uyarlama türündeki çalışmalar etik kurul izni gerektiren araştırmalar kapsamında değerlendirilir. Bu tür çalışmalarda etik kurul onayının alınmış olması zorunludur ve bu bilgi makalede açık biçimde belirtilmelidir. Makalenin ilk sayfasında ve beyanlar kısmında etik kurul adı, onay tarihi ve karar/numara bilgisi eksiksiz şekilde yer almalıdır.

Etik kurul izni gerektirmeyen araştırmalarda ise yazarlar, bu durumu makalede gerekçesiyle birlikte açık bir şekilde beyan etmelidir. Doküman incelemeleri, arşiv taramaları, kamuya açık veri setlerinin analiz edildiği çalışmalar veya kuramsal/derleme türündeki araştırmalarda genellikle etik onay zorunluluğu bulunmamakla birlikte, bu tür makalelerde de “Bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir çünkü …” şeklinde açıklama yapılması zorunludur.

Olgu sunumları veya kimlik belirleyici görseller içeren çalışmalarda, katılımcılardan bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formu alınmış olmalı ve makalede bu durum belirtilmelidir. Ayrıca tüm araştırmalarda kullanılan tablolara, görsellere, ölçeklere veya diğer bilimsel materyallere ilişkin telif hakları izinlerinin alındığı makalede açıkça ifade edilmelidir.

Son olarak, dergiye gönderilen her çalışmada araştırma ve yayın etiğine uygun hareket edildiği yazar tarafından açık bir beyanla doğrulanmalı, TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri doğrultusunda, etik kurul izni gerektiren çalışmalarda etik onaya ilişkin bilgiler yöntem bölümünde; etik beyan ise makalenin sonunda “Etik Beyan” başlığı altında açıkça belirtilmelidir.

Etik Beyan Formu için tıklayınız...

Yazarların Etik Görev ve Sorumlulukları

IJKER’e çalışma gönderen yazar(lar) aşağıdaki etik sorumlulukları kabul etmiş sayılır:

• Gönderilen çalışma özgün olmalı, başka bir yerde yayımlanmamış ve eş zamanlı olarak başka bir dergiye gönderilmemiş olmalıdır.
• Yararlanılan tüm kaynaklara metin içinde doğru ve eksiksiz atıf yapılmalı, kaynakçada yer verilmelidir.
• İntihal, veri uydurma, veri çarpıtma, tekrar yayın, dilimleme gibi etik ihlaller kesinlikle kabul edilmez.
• Yazar olarak belirtilen herkes, araştırmanın planlanması, yürütülmesi, veri analizi ve raporlanmasına aşamalarından en az birine katkı sunmuş olmalıdır.
• Araştırmaya herhangi bir bilimsel katkı sunmaksızın, yalnızca akademik ünvanı, hiyerarşik konumu veya kişisel/kurumsal yakınlığı nedeniyle bir kişinin yazar olarak gösterilmesi etik dışıdır.
• Makale şablonunda yer alan “Araştırmacıların Katkı Oranı” kısmı doldurularak yazar katkıları şeffaf biçimde beyan edilmelidir.
• Değerlendirme süreci başladıktan sonra yazar değişiklikleri yalnızca belgelendirilebilir editoryal hata veya etik gerekçelere dayalı istisnai durumlarda, editör onayıyla değerlendirilebilir.
• Etik kurul kararı gerektiren çalışmalarda ilgili kuruldan onay alınmalı; kurul adı, tarih ve sayı numarası yönteme ve makale ilk/son sayfaya yazılmalıdır.
• Gerekli durumlarda veri toplama izni, kurum izni, ölçek/araç kullanım izinleri ve katılımcı onam formlarının mevcut olması beklenir; dergi bu belgeleri talep edebilir.
• Araştırma ile ilgili olası tüm çıkar çatışmaları (kurumsal, kişisel, finansal vb.) “Çatışma Beyanı” bölümünde açıkça ifade edilmelidir.
• Çalışmanın bulguları, elde edilen verilere dayalı olarak dürüst ve şeffaf biçimde raporlanmalıdır.
• Yazar(lar), talep edildiğinde analiz çıktılarını, veri setinin uygun bir kısmını veya ilgili dokümanları editöre sunmaya hazır olmalıdır.
• Yazar(lar), yayımlanan makaleye ait verileri makul bir süre (örneğin en az 5 yıl) saklamalıdır.
• Yazar(lar), yayımlanan veya değerlendirme aşamasındaki bir çalışmada hata veya etik sorun fark ettiğinde editörle derhal iletişime geçmek ve gerekli düzeltme/geri çekme süreçlerini desteklemek ile yükümlüdür.
• IJKER, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi (KMÜ) bünyesinde yayımlanan bir dergi olduğu için, kurum içi yazarlar tarafından gönderilen çalışmalarda KMÜ’nün en fazla %20 kurum içi yayın kotası” uygulamasına uyulması beklenir. Kurum içinden gelen makaleler, dergide adil ve dengeli temsili sağlamak amacıyla belirlenen bu kotayı aşamaz; bu durum yazarlar tarafından başvuru sürecinde gözetilmeli ve etik bir sorumluluk olarak kabul edilmelidir.

Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları

Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi (IJKER) editörleri,editör yardımcıları ve alan editörleri; derginin etik ilkelere uygun yönetilmesinden sorumludur. Bu çerçevede editoryal süreçler, Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan editör rehberleri ve en iyi uygulama ilkeleri doğrultusunda yürütülür.

Editörler, COPE’nin Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors ve ilgili etik standartlarında yer alan ilkelerle uyumlu olarak aşağıdaki görev ve sorumlulukları üstlenir:

• Makale kabul/red kararlarını; çalışmanın bilimsel niteliği, özgünlüğü, alana katkısı ve yöntemsel sağlamlığına göre verir.
• Yazarların kimliklerine, kurumlarına, ünvanlarına, cinsiyetlerine, siyasi/düşünsel görüşlerine bağlı önyargı geliştirmez.
• Yayıncı, sponsor, kurum ya da üçüncü kişiler editoryal kararlara müdahale edemez, editör bağımsızlığını korur.
• Editörlerin kararları hiçbir politik, ticari veya idari baskıdan etkilenemez.
• Değerlendirme süreçlerinde dürüstlük, şeffaflık, gizlilik ve adalet ilkelerini gözetir.
• İntihal, veri uydurma, yinelenen yayın, çıkar çatışması gibi olası etik ihlallerde COPE akış şemaları ve rehberlerini esas alarak hareket eder.
• Gerekli durumlarda düzeltme, ifade düzeltmesi, geri çekme ya da editoryal not gibi COPE tarafından önerilen uygulamaları devreye sokar.
• Yayınlanan bir çalışmada hata, yanlış yönlendirme veya tutarsızlık tespit edilirse, editörler hızlı biçimde gerekli düzeltme sürecini başlatır.
• Dergide çift taraflı kör hakemlik sisteminin işletilmesini sağlar; yazar ve hakem kimliklerinin karşılıklı olarak gizli kalmasına özen gösterir.
• Makaleleri konu alanına uygun, uzman ve mümkün olduğunca farklı kurumlardan hakemlere yönlendirir.
• Hakemlerden nesnel, bilimsel ve yapıcı bir değerlendirme talep eder; sürecin zamanında tamamlanmasını takip eder.
• Hakem değerlendirmeleri sonucu ortaya çıkan tutarlı ve bilimsel nitelikli eleştirileri dikkate alır ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir yaklaşım sergiler.
• Eleştiri alan çalışmaların yazarlarına yanıt hakkı tanınmasını sağlar.
• Derginin amaç, kapsam, yazım kuralları, değerlendirme süreci ve etik politikalarını açık biçimde ilan eder ve güncel tutar.
• Yazar, hakem ve okuyuculardan gelen geri bildirim ve itirazları ciddiyetle ele alır; açıklayıcı, yönlendirici ve saygılı bir iletişim yürütür.
• Yazarlar için açık ve anlaşılır bir “Yazar Rehberi” oluşturur; gerektiğinde günceller.
• Yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikâyetleri tarafsız biçimde inceler ve aydınlatıcı geri dönüş sağlar.
• İntihal, veri manipülasyonu, sahte yazarlık, çıkar çatışmasının gizlenmesi, insan/hayvan hakları ihlali gibi durumlarda gerekli incelemeyi başlatır.
• COPE rehberleri doğrultusunda şikâyetleri tarafsız biçimde araştırır; gerektiğinde hakem görüşü, ek veri veya kurum görüşü talep eder.
• İhlal doğrulandığında makaleyi reddetme, yayımdan çekme veya düzeltme gibi adımları uygular; gerekli hallerde yazar(ların) bağlı olduğu kurumları bilgilendirebilir.
• Editörler, yayımlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet haklarının korunmasından sorumludur ve içeriklerin başka yayınların telif haklarını ihlal etmemesi için gerekli kontrolleri yapar. Olası bir ihlalde derginin ve yazarların haklarını korumakla yükümlüdür.
• Makalelerde yer alan kişisel verilerin, insan ve hayvan haklarının korunmasına dikkat eder.
• Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda, gerekli izinler ve onamların alınıp alınmadığını denetler; etik onayı olmayan çalışmaları yayına kabul etmez.
• Derginin ulusal ve uluslararası görünürlüğünü, bilimsel niteliğini ve etik standartlara uyumunu geliştirmeye yönelik stratejiler geliştirir.
• Hakem havuzunun güncel ve nitelikli tutulmasını, yayın süreçlerinin sürekli iyileştirilmesini sağlar.

Alan Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları

Alan editörleri, makalelerin bilimsel değerlendirme sürecinin merkezinde yer alır ve süreçlerin etik ilkelere uygun biçimde yürütülmesinden sorumludur. Bu kapsamda alan editörleri aşağıdaki görev ve sorumlulukları yerine getirir:

• Makaleleri uzmanlık alanı açısından ön incelemeden geçirir; dergi kapsamına, bilimsel niteliğe ve yöntemsel ölçütlere uygunluğunu değerlendirir.
• Çalışmanın konusuna uygun, alanında yetkin hakemler belirler.
• Hakemlerin görevlerini sağlıklı şekilde yerine getirebilmesi için ihtiyaç duydukları bilgi, doküman ve rehberliği sağlar.
• Yazarlar ile hakemler arasında çıkar çatışması olup olmadığını gözetir; bu konuda proaktif davranır.
• Çift taraflı kör hakemlik sistemini titizlikle korur; dosyalardan kimlik belirleyici bilgilerin çıkarılmış olmasına dikkat eder.
• Hakemlerin tarafsız, bilimsel ve yapıcı değerlendirme yapmalarını teşvik eder; sürecin akademik nezaket çerçevesinde yürütülmesini sağlar.
• Hakemlerin zamanında dönüş yapmalarını takip eder; performans kriterleri doğrultusunda değerlendirme yapar ve gecikmelerde gerekli yönlendirmeleri sağlar.
• Hakem performansını artırmaya yönelik uygulamalar ve politikalar geliştirir.
• Hakem havuzunu dinamik tutmak, yeni uzmanlar eklemek ve çeşitliliği sağlamak için düzenli güncellemeler yapar.
• Değerlendirme sürecinde yazarla düzenli, açık ve saygılı bir iletişim sürdürür; bilgilendirmeleri zamanında yapar.
• Reddedilen makalelerde yazarlarla kurulan iletişimde nezaketi korur; ret gerekçelerini bilimsel temele dayalı olarak açık ve maddeler halinde sunar.
• Hakem raporları ve yazar tarafından yapılan düzeltmeleri bütüncül biçimde değerlendirerek çalışmanın kabul, düzeltme ya da ret önerisini baş editöre sunar.
• Tüm süreçlerin adil, şeffaf ve akademik etikle uyumlu biçimde yürütülmesinden sorumludur.

Hakemlerin Etik Görev ve Sorumlulukları:

IJKER’de tüm değerlendirme süreçleri çift taraflı kör hakemlik ilkelerine göre yürütülür. Hakemler, değerlendirme boyunca yazarlarla doğrudan iletişime geçmez; tüm geri bildirimler editör aracılığıyla iletilir. Bu kapsamda hakemlerin aşağıdaki etik yükümlülüklere uyması beklenir:

• Sadece uzmanlık alanına giren çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
• Değerlendirmeyi nesnel, bilimsel ölçütlere dayalı ve önyargısız biçimde gerçekleştirmelidir.
• İncelediği makaleyi ve içerdiği verileri gizli tutmalı; üçüncü kişilerle paylaşmamalıdır.
• Gizlilik ilkesi gereği değerlendirme süreci tamamlandıktan sonra dosyaları silmeli ve kişisel arşivinde bulundurmamalıdır.
• Hakemlik sürecinde yazar kimliklerini araştırmamalı, çift körlüğün korunmasına özen göstermelidir.
• Çalışma ile yazar(lar) arasında çıkar çatışması olduğunu düşündüğü durumlarda (aynı kurum, ortak proje, kişisel yakınlık vb.) değerlendirmeyi reddetmeli ve editörü bilgilendirmelidir.
• Görüşler akademik üsluba uygun, açıklayıcı ve yönlendirici olmalıdır.
• Düşmanlık, hakaret, küçültücü kişisel yorumlar, iftira ve taraflı ifadeler kesinlikle kullanılmamalıdır.
• Reddetme gerekçeleri açık, bilimsel temelli ve gerekçelendirilmiş şekilde belirtilmelidir.
• Değerlendirmeyi kabul etmişse verilen süre içinde raporunu tamamlamalıdır.
• Süre içinde tamamlayamayacağı öngörülüyorsa gecikmeden editöre bilgi vermelidir.
• Bilimsel suistimal, intihal, veri manipülasyonu veya atıf çeteciliğine dair bir şüphe fark ettiğinde editörü bilgilendirmekle yükümlüdür.
• Hakemlik sürecinde değerlendirdiği makaleye ait telif hakkı ve mülkiyet haklarını gözetmeli; dosyaların izinsiz kullanımından kaçınmalıdır.
• Değerlendirmede yalnızca çalışmanın içeriğine odaklanmalı; milliyet, cinsiyet, dini/siyasi görüş, kurum veya kişisel ilişkiler gibi unsurlar kararlarını etkilememelidir. 

Yayın Kurulunun Etik Görev ve Sorumlulukları:

Yayın Kurulu, Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi’nin (IJKER)’in bilimsel niteliğinin korunmasından, geliştirilmesinden ve yayın politikalarının etik çerçevede yürütülmesinden sorumludur. Bu kapsamda kurulun görevleri aşağıdaki ilkelere dayanır:

• Derginin amaç, kapsam, yayın ilkeleri ve etik politikalarını belirler, günceller ve bu politikaların bütün süreçlerde uygulanmasını gözetir.
• Dergide yayımlanan her makalenin ulusal ve uluslararası bilimsel standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
• Derginin içerik, teknik ve görsel açıdan eksik veya hatalı görülen yönlerini tespit edip ilgili editöryal birimlerle paylaşır.
• Yayınlanan içeriklerin bilimsel bütünlüğü, akademik dürüstlük ve etik uyum açısından sürekli olarak gözden geçirilmesini sağlar.
• Editörler, alan editörleri ve teknik editörlerden oluşan yapısıyla derginin genel işleyişini gözetir.
• Editörler kuruluna destek vererek derginin ulusal ve uluslararası görünürlüğünü artırmaya yönelik stratejiler geliştirir.
• Makalelerin bilimsel içerik, yöntemsel uygunluk, teknik düzen ve görsel sunum açısından geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunur.
• Yayın süreçlerinin COPE yönergelerine, çift kör değerlendirme sistemi ilkelerine ve akademik dürüstlük standartlarına uygun şekilde yürütülmesini sağlar.
• Yayın kurulu toplantılarında aktif olarak görüş bildirir; tartışmalar ve karar alma süreçlerine katkı sunar.
• Yayın politikalarının ve derginin gelişimine yönelik düzenli toplantılar gerçekleştirir.
• Şikâyet ve itirazları değerlendirerek editöryal süreçlerde gerekli görülen düzenlemelerin yapılmasını sağlar.
• Yazar, hakem ve okuyuculardan gelen geri bildirimleri dikkate alır; açıklayıcı ve yönlendirici yanıtlar verilmesini sağlar.
• Yayın kararlarının herhangi bir politik, ekonomik veya kurumsal baskıdan etkilenmeden, yalnızca bilimsel kriterlere göre verilmesini gözetir.
• Yayıncı veya üçüncü kişilerin editöryal süreçlere müdahale etmesine izin vermez.
• Dergiye gönderilen çalışmaların editöryal ve hakemlik süreçlerinden nihai yayın kararına kadar tüm aşamalarının etik ilkelere uygun yürütülmesinden sorumludur.
• Kişisel verilerin gizliliği, insan ve hayvan araştırmalarında etik ilkeler, telif hakları ve akademik dürüstlük konularında gerekli hassasiyeti gözetir.
• Yayın sürecinin her aşamasının güvenilir, şeffaf ve zamanında yürütülmesini sağlar.
• Gerekli görüldüğünde editörlere rehberlik eder ve editöryal iş yükünün dengeli şekilde yürütülmesini destekler.
• Derginin kalite standartlarını ve bilimsel görünürlüğünü artırmaya yönelik iyileştirme çalışmaları yürütür.
• Akademik yayıncılığa ilişkin suistimal, intihal, veri manipülasyonu veya etik dışı davranış tespit edildiğinde editörlerle koordineli şekilde hareket ederek gerekli süreçlerin başlatılmasını sağlar.

Üretken Yapay Zeka Kullanımına İlişkin Etik İlkeler

Yazarların, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber’de belirtilen ilke ve sorumluluklara uygun şekilde hareket etmeleri beklenmektedir. IJKER, bilimsel araştırmalarda üretken yapay zekâ (ÜYZ) kullanımını destekleyici bir araç olarak kabul eder; ancak ÜYZ hiçbir koşulda araştırmacının özgün akademik katkısının yerini alamaz. ÜYZ kullanımı şeffaf, kontrollü ve etik olmalıdır. Üretken yapay zekâ kullanımına ilişkin beyanlar da, etik beyan kapsamında değerlendirilir ve yöntem bölümünde açıklanmasının yanı sıra makalenin sonunda etik beyan kısmında yer almalıdır. ÜYZ tarafından üretilen tüm içeriklerin doğruluğu, güvenilirliği ve etik uygunluğu tamamen yazarın sorumluluğundadır.

ÜYZ; dil kontrolü, metin düzenleme, kodlama desteği veya veri ön işleme gibi yardımcı işlemlerde kullanılabilir; ancak problem oluşturma, sonuç yazımı, tartışma geliştirme, kuramsal çerçeve oluşturma gibi özgün akademik katkı gerektiren bölümlerde birincil üretici olarak kullanılması etik ihlal sayılır. Kişisel veri içeren çalışmalarda ÜYZ kullanımı, KVKK ve ilgili mevzuat kapsamında özel dikkat gerektirir; mahremiyet ve gizlilik ihlallerinden yazar sorumludur. ÜYZ kullanımının beyan edilmemesi etik ihlal olarak değerlendirilir. Yazarlar, ÜYZ kullanımında belirtilen etik değerlere uymalıdır: şeffaflık, dürüstlük, sorumluluk, gizlilik, veri güvenliği, telif haklarına uygunluk.

Kişisel Verilerin Korunması:

IJKER, çalışmalarda yer alan katılımcıların ve süreçte rol alan tüm paydaşların kişisel verilerinin korunmasını önemser:

1. Araştırmalarda yer alan bireylerin kimliklerinin tespit edilmesine yol açabilecek doğrudan kişisel verilerin (ad, soyad, açık adres vb.) makalede yer almaması esastır; gerekli durumlarda veriler anonimleştirilmelidir.
2. Fotoğraf, video, ses kaydı gibi görsel-işitsel materyallerde kişisel verilerin korunmasına ve açık rızanın alınmasına özen gösterilmelidir.
3. Yazar, hakem, editör ve okuyucuya ait kişisel veriler; dergi sistemi ve ilgili yasal mevzuat çerçevesinde korunur, üçüncü kişilerle izinsiz paylaşılmaz.
4. Çocuklar veya hassas gruplarla yürütülen araştırmalarda, ilgili ulusal ve uluslararası etik düzenlemelere uygun izin ve onam süreçleri yürütülmelidir.

Olası Suistimal ve Görevi Kötüye Kullanmaya Karşı Önlem

Dergi; bilimsel suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önleyici ve düzeltici mekanizmalara sahiptir:

1. İntihal, veri uydurma, veri çarpıtma, sahte yazarlık, haksız yazarlık, yinelenen yayın, çıkar çatışmasının gizlenmesi gibi ihlaller editör ve/veya hakemler tarafından tespit edildiğinde süreç durdurulur.
2. Gerekli hâllerde benzerlik taramaları, ek veri/çıktı talebi ve uzman görüşlerine başvurularak nesnel bir inceleme yürütülür.
3. İhlalin varlığı kesinleşirse, makale değerlendirme sürecinden çekilir veya yayımdan kaldırılır; ilgili durum yazar(ların) bağlı olduğu kurumlara bildirilebilir.
4. Hakemlik ve editörlük süreçlerinde görevin kötüye kullanılması (yanlı değerlendirme, kişisel çıkar gözetme vb.) tespit edildiğinde ilgili kişi/kişilerle işbirliği sona erdirilebilir.

Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşılması

IJKER’in yukarıda belirtilen etik ilkelerine aykırı bir davranış, içerik veya süreçle karşılaşıldığında, durumun ayrıntılı açıklamasıyla birlikte dergi editörlüğüne e-posta yoluyla bildirilmesi beklenir.

Dergimiz, bildirilen tüm etik ihlal iddialarını ciddiyetle ele alır ve COPE rehberleri doğrultusunda gerekli işlemleri yürütür.