Türkiye’de Ulusal Ekonomik Güvenliğin Sağlanmasında Jandarmanın Rolü

Öz

Ekonomik güvenlik, ulusal güvenliğin önemli bir parçasıdır. Bu çalışma, ulusal güvenliğin önemli bir aktörü olan jandarmanın Türkiye’deki ulusal ekonomik güvenliğe katkısına odaklanmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde jandarmanın tarihi ve kurumsal yapısı ele alınmıştır. İkinci bölümde ekonomik güvenlik kavramı ve ekonomik güvenlik ile bağlantılı suç türleri açıklanmış, Avrupa Birliği’nde bu alanda gerçekleştirilen iş birlikleri incelenmiş, ayrıca Adalet Bakanlığı verileri ışığında Türkiye’deki ekonomik güvenlik ilintili seçilmiş suçların genel durumu ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde, 2020-2024 yılları arasında jandarma sorumluluk sahasında meydana gelen beş yıllık asayiş suçları ile bu suçlar içinde ekonomik güvenliği ilgilendirenlerin oransal dağılımı tespit edilmiş ve kurumun ulusal ekonomik güvenliğe katkıları analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde, batılı ülkelerdeki ekonomik güvenlikle ilgili düzenlemelerin, kolluk birimlerinin ulusal ekonomik güvenliğe katkısını artırmada taşıdığı önem vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Jandarma
• Emniyet
• Asayiş
• Ekonomik Güvenlik

The Role of the Gendarmerie in Ensuring National Economic Security in Türkiye

Öz

Economic security constitutes a critical component of national security, and this study examines the contributions of the Turkish Gendarmerie to national economic security. The first section outlines the historical development and institutional structure of the Gendarmerie. The second section defines the concept of economic security, discusses related crime categories, and reviews cooperation mechanisms within the European Union. Drawing on data from the Ministry of Justice, the general profile of selected economic-security-related offences in Türkiye is also presented. The third section analyzes crime trends within the Gendarmerie’s jurisdiction between 2020 and 2024, identifying the proportion of offences linked to economic security and assessing the institution’s role in this domain. The conclusion emphasizes that regulatory frameworks in developed countries enhance law enforcement contributions to national economic security.

Anahtar Kelimeler

• Gendarmerie
• Security
• Public Order
• Economic Security

Kaynakça

1. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü (2025). Adalet İstatistikleri Yayın Arşivi, https://adlisicil.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/adalet-istatistikleri-yayin-arsivi
2. Akkaya, H. ve Yüce, M. (2023). Mali Suçlarla Mücadelede Mali İstihbaratın Rolünün Değerlendirilmesi. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 263-285.
3. Alpar, G. (2016). Güvenliğin Sağlanmasında Bir Kolluk Kuvveti Olan Jandarmanın Geçmişten Günümüze Rolü Ve Dünyadaki Konumu. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 2(1), 79-106.
4. Aslan, M. (2024). Cumhuriyet Dönemi Jandarma Teşkilatı ve İcra Ettiği Görevler. (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
5. Aydın, C. (2008). Ekonomik Güvenlik: Türkiye Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Şanlıurfa: Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
6. Aykın, H. (2017). Mali Suç ve Mali Suçla Mücadele, Vergi Dosyası, https://vergidosyasi.com/wp-content/uploads/2017/01/mali-suc3a7-ve-mali-suc3a7la-mc3bcadele-hasan-aykin.pdf
7. Bulut, S. (2014). Mali Suçlar Bağlamında Türkiye’nin Ekonomik Güvenliği Ve Ekonomi Bürokratlarının Algıları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara: Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsü.
8. Buzan, B., Wæver, O., and Wilde, J. (1998). Security: A New Framework for Analysis. Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers.

9. Delice, G., ve Kaya, H. İ. (2025). Ekonomik Güvenlik Politikalarında Yeni Trendler: ABD, Avrupa Birliği ve Japonya. Uluslararası Ekonomi İşletme Ve Politika Dergisi, 9(1), 103-125.
10. Eurojust. (2025). Economic Crime. https://www.eurojust.europa.eu/annual-report-2023/economic-crime#_ftn1
11. Çetinkaya, S. G. (2020). Umum Jandarma Kumandanlığı’nın Tarihi Gelişimi ve Değişimi (1919-1939). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(3), 974-990.
12. Gülcü, B. B. (2023). Ekonomik Suç Kavramı, Benzer Kavramlarla İlişkisi ve Ekonomik Suçluluk. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 6(5), 1116-1129.
13. İnan, Ş., ve Kömürcüler, O. (2022). Bölgesel Ekonomik Tehdit ve Fırsatların Ulusal Ekonomik Güvenlik Paradigması Kapsamında Değerlendirilmesi. İçinde: S. Sönmez & Ö. Işık (Ed.), Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimlerde Güncel Tartışmalar 3 (ss. 243–271). Duvar Yayınları.
14. İnceoğlu, A. A. (2020). Ekonomik Suçlar. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(1), 119-163.
15. JGK (2020). Jandarma Genel Komutanlığı 2019 Yılı Faaliyet Raporu, https://www.jandarma.gov.tr/kurumlar/jandarma.gov.tr/Duyurular/guncel/JGNKLIGI-2019-YILI-FAALIYET-RAPORU.pdf
16. JGK (2021). Jandarma Genel Komutanlığı 2020 Yılı Faaliyet Raporu, https://www.jandarma.gov.tr/kurumlar/jandarma.gov.tr/Duyurular/subat-2021/JANDARMA-GENEL-KOMUTANLIGI-2020-YILI-FAALIYET-RAPORU.pdf
17. JGK (2022). Jandarma Genel Komutanlığı 2021 Yılı Faaliyet Raporu, https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://jandarmaforum.com/dosyalar/konu-icerik-resimleri/JANDARMA-GENEL-KOMUTANLIGI-2021-YILI-FAALIYET-RAPORU.pdf
18. JGK (2023). Jandarma Genel Komutanlığı 2022 Yılı Faaliyet Raporu, http://www.sp.gov.tr/upload/xSPRapor/files/k5jIu+jandarma_22_fp.pdf
19. JGK (2024). Jandarma Genel Komutanlığı 2023 Yılı Faaliyet Raporu, https://www.jandarma.gov.tr/kurumlar/jandarma.gov.tr/Mali-Tablolar/faaliyet-raporlari/JANDARMA-GENEL-KOMUTANLIGI-2023-YILI-FAALIYET-RAPORU.pdf
20. JGK (2025). Jandarma Genel Komutanlığı 2024 Yılı Faaliyet Raporu, https://www.jandarma.gov.tr/kurumlar/jandarma.gov.tr/Jandarma/JANDARMA-GENEL-KOMUTANLIGI-2024-YILI-FAALIYET-RAPORU.pdf
21. JGK (2025a). 2025 Yılı Performans Programı, https://www.jandarma.gov.tr/kurumlar/jandarma.gov.tr/Mali-Tablolar/performans-raporlari/2025-yili/2025-Performans-Programi.pdf
22. JGK (2025b). Tarihçe, https://www.jandarma.gov.tr/tarihce
23. JGK (2025c). Hakkımızda, https://www.jandarma.gov.tr/hakkimizda
24. JGK (2025ç). Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, https://www.jandarma.gov.tr/asayis/kacakcilik-ve-organize-suclarla-mucadele-daire-baskanligi
25. JGK (2025d). Birimler, https://www.jandarma.gov.tr/
26. JGK (2025e). İstatistikler, https://jandarma.gov.tr/veriler
27. Kalaycı, İ. (2017). İktisadi Güvenlik/leştirme: MENA ve Türkiye. Avrasya Etüdleri, 52(2), 79-109.
28. Karakurt, B., ve Bal, C. (2013). Genel Kolluk Özel Güvenlik İlişkisi. Elektronik Mesleki Gelişim Ve Araştırmalar Dergisi, 1(1), 84-101.
29. Kaya, M. (2024). Suç Ekonomisiyle Mücadelede Mali İstihbarat Yapılanma Modeli Önerisi, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara: Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
30. Mesjasz, K. (2008). Ekonomik Güvenlik. Uluslararası İlişkiler, 5(18), 125-150.
31. Özbek, V. Ö. (2020). Ekonomi Ceza Hukuku: Birinci Kitap-Genel Hükümler, Ankara: Legal Yayınları.
32. Özcan, A. (2013). Osmanlı Devleti’nde Jandarma Teşkilatı Kurulmasının Gündeme İlk Defa Gelişi (1839). Tarih Araştırmaları Dergisi, 32(53), 173-194.
33. Özübek, A., ve Öztop, S. (2021). Jandarma Teşkilatı’nın 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi Sonrası Dönüşümü. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 6(2), 19-30.
34. SBB (2019). 2017 yılı merkezi yönetim bütçe kanunu icmali (ı) sayılı cetvel, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2019/02/2-a-2017-Y%C4%B1l%C4%B1-Genel-B%C3%BCt%C3%A7eli-%C4%B0dareler-Ekonomik-Kod-%C4%B0cmali-ile-2018-2019-....pdf
35. SBB (2025). 2025 yılı merkezi yönetim bütçe kanunu icmali (ı) sayılı cetvel, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/01/2a-2025-Yili-Genel-Butceli-Idareler-Ekonomik-Kod-Icmali-ile-2026-2027-Gider-Tahminleri.pdf
36. Sami, Ş. (2010). Kâmûs-ı Türkî, İstanbul: Çağrı Yayınları.
37. TEPAV (2022). Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı, https://tepav.org.tr/tr/blog/s/7109
38. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. (2016). 2803 Sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanunu (1983). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2803.pdf
39. T.C. Cumhurbaşkanlığı Resmî Gazete. (2016). 668 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/07/20160727M2..htm
40. T.C. Cumhurbaşkanlığı Resmî Gazete. (10.07.2018). Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1&MevzuatTur=19&MevzuatTertip=5
41. T.C. Cumhurbaşkanlığı Resmî Gazete (15.07.2018). Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6&MevzuatTur=19&MevzuatTertip=5
42. T.C. Cumhurbaşkanlığı Resmî Gazete (30.06.2021). Ekonomi Koordinasyon Kurulu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2021/10/EKK-30.06.2021.pdf
43. Türk Dil Kurumu (2025). Türk Dil Kurumu Sözlükleri, https://sozluk.gov.tr/
44. Turgutoğlu, K., (2017). Güvenlik Perspektifinden Ekonomiye Bakış: Ekonomik Güvenliğin Ulus Devlete Etkilerinin Analizi. B.U.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 36(1), 111-156.
45. Yong, J., (2007). Economic Security: Redressing Imbalance. China Security, 3(2), 66-85.