ABD’nin Çin Politikası: Kuşak ve Yol Girişimi Ekseninde Bütüncül Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, ABD’nin Çin’e yönelik politikalarını 2013 yılında başlatılan Kuşak ve Yol Girişimi bağlamında, yapısal ve saldırgan realizm perspektiflerinin sentezlendiği bir yaklaşım çerçevesinde incelemektedir. Kuşak ve Yol Girişimi’nin ekonomik ve jeopolitik açılımları, Washington tarafından yalnızca ticari bir kalkınma hamlesi olarak değil, uzun vadeli güç projeksiyonu ve stratejik etki üretme kapasitesine sahip bir araç olarak değerlendirilmektedir. ABD’nin Çin’e yönelik geliştirdiği karşı stratejiler; diplomatik, ekonomik, teknolojik ve güvenlik boyutlarıyla ele alınmakta, çalışma nitel araştırma yöntemi kapsamında literatür, politika belgeleri ve tarihsel gelişmeler üzerinden yürütülmektedir. Bulgular, ABD’nin artan Çin etkisini Hint-Pasifik stratejisi, çok taraflı güvenlik yapılanmaları, finansal araçlar ve teknoloji odaklı kısıtlama mekanizmaları aracılığıyla dengelemeye çalıştığını göstermektedir. Bu yaklaşım, doğrudan çatışmadan kaçınan ancak ekonomik ve diplomatik araçları güvenlik politikalarıyla bütünleştiren bir stratejiye işaret etmektedir. Bu doğrultuda, ABD-Çin rekabetinin yalnızca ikili bir güç mücadelesinden ziyade, küresel güç dengesi ve uluslararası düzenin yeniden şekillendiği yapısal bir dönüşüm süreci olduğu ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• ABD
• Çin
• Rekabet
• Kuşak ve Yol
• Dengeleme
• Jeoekonomi

U.S. Policy Toward China: A Comprehensive Assessment Centered On The Belt and Road Initiative

Öz

This study examines U.S. policies toward China within the context of the Belt and Road Initiative, launched in 2013, using an approach that synthesizes structural and offensive realism perspectives. The economic and geopolitical implications of the Belt and Road Initiative are viewed by Washington not merely as a commercial development initiative, but as a tool capable of long-term power projection and strategic influence. The counter-strategies developed by the U.S. toward China are examined through diplomatic, economic, technological, and security dimensions, and the study is conducted within the scope of qualitative research methodology, drawing on literature, policy documents, and historical developments. The findings indicate that the U.S. is attempting to balance China’s growing influence through the Indo-Pacific strategy, multilateral security frameworks, financial instruments, and technology-focused containment mechanisms. This approach points to a strategy that avoids direct conflict while integrating economic and diplomatic tools with security policies. In this context, it is argued that U.S.-China competition represents not merely a bilateral power struggle, but rather a structural transformation process in which the global balance of power and the international order are being reshaped.

Anahtar Kelimeler

• USA
• China
• Belt and Road
• Balancing
• Geoeconomics
• Competition

Kaynakça

1. Andaç, H. O. (2022). ABD-Çin ilişkileri: Richard M. Nixon başkanlık dönemi analizi (1969-1974) (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi, Türkiye.
2. Anadolu Ajansı (2025, 5 Eylül). Uzun yıllara dayanan ABD-Çin rekabeti, teknoloji cephesinde de sürüyor. https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/uzun-yillara-dayanan-abd-cin-rekabeti-teknoloji-cephesinde-de-suruyor/3678936
3. Aslan, A. (2021). ABD-Çin gerginliği: Yeni bir soğuk savaş mı? Stratejik Araştırmalar Merkezi, 1-8.
4. Associated Press (2026, 29 January). US ambassador warns of China's growing manufacturing dominance. AP News. https://apnews.com/article/china-us-ambassador-david-perdue-speech-c272cef3ace8225909a6f7d875f2e5e2
5. Athari, A. ve Ejazi, E. (2020). Çin-ABD rekabeti gölgesinde Kuşak ve Yol Girişimi (E. Şahin, Çev.). BRIQ Journal, 1(4), 43-54.
6. Aygün, B. (2023). Uluslararası sistemde değişen dinamikler: ABD-Çin rekabeti bağlamında ABD ulusal strateji belgelerinin içerik ve söylem analizi. Anadolu Strateji Dergisi, 5(2), 57-74.
7. Blackwill, R. D. ve Harris, J. M. (2016). War by Other Means: Geoeconomics and Statecraft. Harvard University Press.
8. Babahanoğlu, V. (2024). ABD-Çin rekabetinin saldırgan realist perspektiften analizi: Güney Çin Denizi’nde jeopolitik çatışma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(1), 356-371.

9. Bardakçi, E. (2025). Kritik madenler ve stratejik kaynaklar için ticari diplomasi kullanımı: Afrika ve Orta Asya örneği. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi, (4), 65-80.
10. Bayram, D. Ç. ve Arafat, M. (2018). Hindistan-Çin-ABD üçgeninde “Hint-Pasifik” kavramsallaştırması. Bölgesel Araştırmalar Dergisi, 2(2), 69-102.
11. Cavanna, T. P. (2019). Unlocking the gates of Eurasia: China's Belt and Road Initiative and its implications for US grand strategy. Strategic Studies Quarterly, 13(2), 10-37.
12. Çaylı, Ş. ve Varol, B. (2022). Tayvan sorunu bağlamında ABD-Çin rekabetinin analizi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 10(33), 78-102.
13. Cingöz, M. (2023). ABD-Çin ilişkilerine dair teorik bir analiz. Akademik Hassasiyetler, 10(23), 399-421.
14. Dedekoca, E. (2017). ABD-Çin ilişkilerinde kriz yönetimi. Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi, 1(3), 141-168.
15. Dingil, H. ve Güven, A. (2021). ABD-Çin mücadelesi üzerine bir çözümleyici bağlam analizi örneği: Hindistan stratejik bir araç olabilir mi? Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 290-302.
16. Fan, J. (2021). Managing China-US “strategic competition”: Potential risks and possible approaches. China International Strategy Review, 3(2), 234-247.
17. Gilpin, R. (1981). War and Change in World Politics. Cambridge: Cambridge University Press.
18. Goldstein, A. (2005). Rising to the Challenge: China’s Grand Strategy and International Security. Stanford: Stanford University Press.
19. Güler, A. (2025). Kısa Çin tarihi. Doğu Asya Araştırmaları Dergisi, 8(15), 103-109.
20. Hoca, B. ve Tutan, M. U. (2025). ABD-Çin rekabeti bağlamında Kuşak ve Yol inisiyatifi ve denizcilik sektörü. Fiscaoeconomia, 9(4), 1944-1966.
21. Hollis III, D. W. (2023). US geopolitical strategies and China's challenge. Journal of Interdisciplinary Studies, 35(1-2), 81-102.
22. İbrahimli, K. (2025). Küresel güç rekabeti ve yeni jeopolitik dinamikler. RveS-Research Studies Anatolia Journal, 8(3), 340-371.
23. Johnston, A. I. (2008). Social States: China in International Institutions, 1989–2000. Princeton: Princeton University Press.
24. Karagöl, T. E. (2017, Mayıs). Modern İpek Yolu projesi. Seta Perspektif, 74, 1-7.
25. Karamurtlu, B. (2020). Kuşak Yol Projesi bağlamında Çin Halk Cumhuriyeti’nin küresel hegemonya girişimi. Doğu Asya Araştırmaları Dergisi, 3(6), 54-81.
26. Kaya, M. (2019). ABD–Çin ticaret savaşları ve Türkiye. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, (2), 18–30.
27. Lawrence, S. V., Lum, T., Campbell, C., Martin, M. F., Fefer, R. F., Schwarzenberg, A. B. ve Leggett, J. A. (2021). US-China relations. Current Politics and Economics of Northern and Western Asia, 30(1), 1-86.
28. Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. New York: W. W. Norton.
29. Mobley, T. (2019). The Belt and Road Initiative. Strategic Studies Quarterly, 13(3), 52-72.
30. Nye, J. S. (2022). How not to deal with a rising China: A US perspective. International Affairs, 98(5), 1635-1651.
31. Organski, A. F. K. (1958). World Politics. New York: Knopf.
32. Örmeci, O. (2013). 21. yüzyılda ABD-Çin rekabeti. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (29), 1-14.
33. Özdemir, Y. ve Doğan, F. (2025). Kritik mineraller bağlamında küresel güç rekabetine genel bakış. International Aegean Conferences on Social Sciences and Humanities-XI, 773-793, İzmir.
34. Öztürk, T. ve Durak, İ. N. (2022). Çin enerji politikası: ABD ile rekabetin tehdit dengesi kuramı bağlamında değerlendirilmesi. Diplomasi ve Strateji Dergisi, 3(1), 1-40.
35. Öztürk, T. ve İrfanoğlu, E. (2021). Amerikan dış politikasında jeopolitiğin önemi. Akdeniz İİBF Dergisi, 21(1), 17-27.
36. Sar, İ. ve Demirkıran, Ö. (2023). Güney Çin Denizi’nde Çin-ABD güç mücadelesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 413-439.
37. Saunders, P. C. (2014). China's rising power and the US rebalance to Asia: Implications for US–China relations. In China's Power and Asian Security (s. 85-107). London: Routledge.
38. Segal, A. (2021). The Hacked World Order: How Nations Fight, Trade, Maneuver, and Manipulate in the Digital Age. New York: PublicAffairs.
39. Sezer, S. (2025). Uluslararası siyasette büyük güç rekabeti: ABD, Çin ve Rusya’nın politik ekonomik stratejileri. Fiscaoeconomia, 9(2), 1022-1038.
40. Şakı, M. (2020). Çin’in dünya ekonomisindeki yeni yüzü: Kuşak ve Yol Projesi. İktisat Toplum Dergisi, 114, 84-92.
41. Şebin, E. ve Akbaş, Z. (2024). Saldırgan realist perspektiften Çin-ABD ilişkileri: 2000’li yıllardan günümüze. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (79), 75-94.
42. The New York Times (2026, 31 January). U.S. allies are drawing closer to China, but on Beijing’s terms. https://www.nytimes.com/2026/01/31/world/asia/trump-xi-starmer-carney.html
43. The Times (2025, 18 December). US angers Chinese with approval of $11bn arms sale to Taiwan. https://www.thetimes.com/world/asia/article/us-angers-chinese-with-approval-of-11bn-arms-sale-to-taiwan-0bxq9jxgc
44. The Washington Post (2026, 16 January). China senses opportunity as U.S. targets Iran and Venezuela. https://www.washingtonpost.com/world/2026/01/16/trump-venezuela-iran-china/
45. Turan, İ. (2016). ABD-Çin ilişkileri bağlamında Tayvan sorunu. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 80-105.
46. United States (2020, 20 May). United States Strategic Approach to the People’s Republic of China. Washington, DC: White House Office. https://trumpwhitehouse.archives.gov/wp-content/uploads/2020/05/U.S.-Strategic-Approach-to-The-Peoples-Republic-of-China-Report-5.24v1.pdf
47. United States (2025). National Security Strategy of the United States of America. Washington, DC: The White House. https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf
48. U.S. Department of Defense (2022). Military and Security Developments Involving the People’s Republic of China. Washington, DC: Department of Defense. https://media.defense.gov/2022/Nov/29/2003122279/-1/-1/1/2022-MILITARY-AND-SECURITY-DEVELOPMENTS-INVOLVINGTHE-PEOPLES-REPUBLIC-OF-CHINA.PDF
49. U.S. Congress. (2022). CHIPS and Science Act of 2022. Public Law No: 117-167. https://www.congress.gov/bill/117th-congress/house-bill/4346
50. Walt, S. M. (1987). The Origins of Alliances. Ithaca: Cornell University Press.
51. Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. Reading, MA: Addison-Wesley.
52. Wolf, P. (2016). China’s ‘Belt and Road’ Initiative: Challenges and Opportunities. Deutsches Institut für Entwicklungspolitik (DIE), 1-13.
53. Yıldız, M. (2018). Ortadoğu'dan Kafkasya'ya yeni dünya düzeni ve Türkiye. Takvim-i Vekayi, 6(2), 1-24.
54. Yıldız, M. (2024). Turkey’s strategic “development road” project: geopolitical ımpacts and regional opportunities. Anasay, 29, 63-73.
55. Yıldız, M. (2026). ABD’nin Çin Politikası: Entegrasyondan Rekabete. Star, https://www.star.com.tr/acik-gorus/abdnin-cin-politikasi-entegrasyondan-rekabete haber-2015962/
56. Zaidi, S. M. S. ve Saud, A. (2020). Future of US-China relations: Conflict, competition or cooperation. Asian Social Science, 16(7), 1-14.
57. Zhao, M. (2021). The Belt and Road Initiative and China–US strategic competition. China International Strategy Review, 3(2), 248-260.