TR
EN
HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE
Öz
Amaç: İnsan immün yetmezlik virüsü, dünyadaki en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olmaya devam etmektedir. Ruh ve beden sağlığı ile sosyal yaşam üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Hastalığın HİV'den AİDS'e ilerlemesinde erken tanı, düzenli muayene, takip ve antiretroviral tedavi önleyicidir. Bununla birlikte, damgalama ve ayrımcılık, HİV ve HİV ile ilgili komplikasyonlarla başa çıkmada başlıca engellerdir. Bu nedenle, ailelerde, sağlık bakım ortamlarında, topluluklarda ve işyerlerinde HİV pozitiflere yönelik damgalama ve ayrımcılık algısını anlamak çok önemlidir.
Yöntem: Veri analizi için kuram temelli nitel analiz kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış bir anket ile amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Yöntem ve sonuçları raporlamak için Niteliksel Araştırma Raporlama için Konsolide Kriterler (COREQ) ilkeleri formu kullanılmıştır. Veri analizi için MAXQDA21 nitel programı kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma, yaşları 23 ile 66 arasında değişen toplam 20 erkek ve 3 kadın katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcıların çoğunluğu homoseksüel erkeklerden oluşmaktadır (%69,5; n:16). Katılımcılardan biri hariç hepsinin cinsel ilişki yoluyla HIV'e yakalandığı görülmüştür. Katılımcıların neredeyse yarısı üniversite mezunudur; %13'ten biraz fazlası (n:3) iş güvencesine sahiptir. Veri analizi sonucunda damgalama ve ayrımcılık, ruhsal sağlık sorunlarını da kapsayan sonuçlar olmak üzere iki tema ve beş kategori ortaya çıkmıştır.
Sonuç: Bu çalışmaya katılanların neredeyse tamamının yaşamın her seviyesinde damgalanma ve ayrımcılığa maruz kaldığı görülmüştür. Başa çıkma stratejileri ve HIV/AIDS ile ilgili yorumları farklılık göstermektedir. Damgalama ve ayrımcılığa maruz kalmanın ruh sağlığı üzerinde önemli etkisi olduğu anlaşılmıştır. Damgalama ve ayrımcılıkla mücadele için halkın katılımını sağlamak, toplumsal farkındalık ve bilincin arttırılması önemli olabilir. Bunun için sosyal medya, okullar, üniversiteler ve resmi ve özel iletişim kaynakları ile işbirliği yapılabilir. Toplum sağlığı açısından önemli bir kronik enfeksiyon hastalığı olan HIV'in özellikle sağlık bölümlerinin eğitim müfredatına dahil edilmesi önerilebilir.
Yöntem: Veri analizi için kuram temelli nitel analiz kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış bir anket ile amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Yöntem ve sonuçları raporlamak için Niteliksel Araştırma Raporlama için Konsolide Kriterler (COREQ) ilkeleri formu kullanılmıştır. Veri analizi için MAXQDA21 nitel programı kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma, yaşları 23 ile 66 arasında değişen toplam 20 erkek ve 3 kadın katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcıların çoğunluğu homoseksüel erkeklerden oluşmaktadır (%69,5; n:16). Katılımcılardan biri hariç hepsinin cinsel ilişki yoluyla HIV'e yakalandığı görülmüştür. Katılımcıların neredeyse yarısı üniversite mezunudur; %13'ten biraz fazlası (n:3) iş güvencesine sahiptir. Veri analizi sonucunda damgalama ve ayrımcılık, ruhsal sağlık sorunlarını da kapsayan sonuçlar olmak üzere iki tema ve beş kategori ortaya çıkmıştır.
Sonuç: Bu çalışmaya katılanların neredeyse tamamının yaşamın her seviyesinde damgalanma ve ayrımcılığa maruz kaldığı görülmüştür. Başa çıkma stratejileri ve HIV/AIDS ile ilgili yorumları farklılık göstermektedir. Damgalama ve ayrımcılığa maruz kalmanın ruh sağlığı üzerinde önemli etkisi olduğu anlaşılmıştır. Damgalama ve ayrımcılıkla mücadele için halkın katılımını sağlamak, toplumsal farkındalık ve bilincin arttırılması önemli olabilir. Bunun için sosyal medya, okullar, üniversiteler ve resmi ve özel iletişim kaynakları ile işbirliği yapılabilir. Toplum sağlığı açısından önemli bir kronik enfeksiyon hastalığı olan HIV'in özellikle sağlık bölümlerinin eğitim müfredatına dahil edilmesi önerilebilir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
This study was supported by the Research Fund of Istanbul Bilgi University.
Proje Numarası
Project No. 2017-01.001.
Teşekkür
Special thanks to all the participant and the physicians.
Kaynakça
- 1. Ghiasvand H, Higgs P, Noroozi M, Ghaedamini G, Hemmat M, Ahounbar E, et al. Social and demographical determinants of quality of life in people who live with HIV / AIDS infection : evidence from a meta-analysis. Biodemography Soc Biol. 2020;65(1):57–72.
- 2. Wagener MN, Roelofs PDDM, Miedema HS, Dees PM, Dahmen R, Gorp ECM Van, et al. The development of a multidisciplinary , evidence- based guideline for “ HIV and employment .” AIDS Care. 2015;27(2):133–41.
- 3. Ornek OK, Ardic A. Evaluation of Nursing Practice in Patients With HIV/AIDS with the Omaha System Electronic-Based Information Program: A Retrospective Study. CIN Comput Informatics, Nurs. 2019;37(9):482–90.
- 4. Carlander C, Wagner P, Yilmaz A, Sparén P, Svedhem V. Employment by HIV status, mode of HIV transmission and migrant status: a nation-wide population-based study. AIDS. 2021;35(1):115–23.
- 5. Republic of Turkey Ministry of Health. Turkey HIV/AIDS Control Program 2019-2024/Türkiye HIV / AIDS Kontrol Programı 2019-2024. Irmak H, Yardım N, Keklik K, Keklik F, editors. Saglık Bakanlıgı yayın no:1131, Ankara: Artı6 Medya Tanıtım Matba Ltd. Şti; 2019.
- 6. Mete B, Gunduz A, Bolukcu S, Karaosmanoglu HK, Yildiz D, Koç MM, et al. HIV care in Istanbul, Turkey: How far is it from the UNAIDS 90–90–90 targets? Int J STD AIDS. 2019;30(13):1298–303.
- 7. Gokengin D, Calik Ş, Oktem P. Türkiye ’ de HIV ’ le İlgili Damgalama ve Ayrımcılığın Analizi : HIV ’ le Yaşayan Kişiler İçin Damgalanma Göstergesi Sonuçları. Klimik J / Klimik Derg. 2017;30(1):15–21.
- 8. Ornek OK, Tabak F, Mete B. Stigma in Hospital : an examination of beliefs and attitudes towards HIV / AIDS patients , Istanbul. AIDS Care. 2020;0(0):1–7.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2022
Gönderilme Tarihi
27 Haziran 2022
Kabul Tarihi
23 Ağustos 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 6 Sayı: 3
APA
Köseoğlu Örnek, Ö., & Sevim, E. (2022). HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 1091-1110. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1136554
AMA
1.Köseoğlu Örnek Ö, Sevim E. HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE. UASBD. 2022;6(3):1091-1110. doi:10.47525/ulasbid.1136554
Chicago
Köseoğlu Örnek, Özlem, ve Erdem Sevim. 2022. “HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE”. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi 6 (3): 1091-1110. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1136554.
EndNote
Köseoğlu Örnek Ö, Sevim E (01 Ağustos 2022) HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi 6 3 1091–1110.
IEEE
[1]Ö. Köseoğlu Örnek ve E. Sevim, “HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE”, UASBD, c. 6, sy 3, ss. 1091–1110, Ağu. 2022, doi: 10.47525/ulasbid.1136554.
ISNAD
Köseoğlu Örnek, Özlem - Sevim, Erdem. “HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE”. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi 6/3 (01 Ağustos 2022): 1091-1110. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1136554.
JAMA
1.Köseoğlu Örnek Ö, Sevim E. HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE. UASBD. 2022;6:1091–1110.
MLA
Köseoğlu Örnek, Özlem, ve Erdem Sevim. “HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE”. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, c. 6, sy 3, Ağustos 2022, ss. 1091-10, doi:10.47525/ulasbid.1136554.
Vancouver
1.Özlem Köseoğlu Örnek, Erdem Sevim. HİV/AİDS İLE YAŞAYAN KİŞİLERE YÖNELİK DAMGALAMA VE AYRIMCILIK: NİTEL BİR ARAŞTIRMA, İSTANBUL/TÜRKİYE. UASBD. 01 Ağustos 2022;6(3):1091-110. doi:10.47525/ulasbid.1136554