TÜRK MADENCILIK SEKTÖRÜNÜN ULUSLARARASI REKABET GÜCÜ: DÜNYA VE BRICS ÜLKELERİ İLE KIYASLAMA

Öz

Tarih boyunca uygarlıkların gelişiminde önemli bir rol oynayan ve Sanayi Devriminin başat unsurlarından biri olarak ifade edilen madencilik sektörünün son iki yüzyılda insanlığın şekillenmesinde yaptığı muazzam katkının varlığını yadsımak mümkün değildir. İmalat sanayine sağladığı girdiler nedeniyle özel bir öneme sahip olan maden varlıklarına olan talep her geçen gün daha da artmakta ve maden varlıklarının değerini daha da yükseltmektedir. Katma değeri ve istihdam yaratma kapasitesinin yüksek olmasının yanı sıra madencilik sektörü bölgesel kalkınmayı hızlandıran yegâne sektör olarak ülke ekonomilerine önemli bir katkı sunmaktadır Türk madencilik sektörünün ulusal ekonomideki önemi, oluşturduğu istihdam ve ihracattaki payı nedeniyle sektördeki rekabet dinamikleri ve performansın sürekliliği konuları araştırılmaya değer görülmüştür. Türkiye madencilik sektörünün uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü araştırmak çalışmanın başlıca amacıdır. Bu doğrultuda, Türk madencilik sektörünün 2017 ve 2022 yılları arasındaki ithalat ve ihracat değerleri kullanılarak; Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi (RCA), Göreli İhracat Avantaj Endeksi (RXA), Göreli İthalat Avantaj Endeksi (RMA), Göreli Ticaret Avantaj Endeksi (RTA), İhracatta Uzmanlaşma Endeksi (ES), İhracat Benzerlik Endeksi (XS) Göreli Rekabet Üstünlüğü Endeksi (RC), Grubel-Lloyd Endeksi (GLI) hesaplanmış ve sektörün uluslararası ticarette rekabet gücü değerlendirilmiştir. Sonuçlar, küresel olarak ve spesifik olarak BRICS ülkeleri ile karşılaştırıldığında tutarlı düşük rekabet avantajını ortaya koymaktadır. Zaman zaman iyileşmeler yaşansa da, Türk madencilik sektörü ihracat, ithalat ve genel ticarette hem dünyaya hem de BRICS ülkelerine göre dezavantajlı konumdadır.

Anahtar Kelimeler

• İthalat
• İhracat
• Rekabet Gücü
• Madencilik
• BRICS

INTERNATIONAL COMPETITIVE ADVANTAGE OF THE TURKISH MINING SECTOR: A WORLDWIDE AND BRICS COUNTRIES COMPARISON

Öz

It is irrefutable that the mining sector, which has played an essential role in the development of civilizations throughout history and has been one of the vital elements of the Industrial Revolution, made outstanding contributions to shaping humanity in the last two centuries. The demand for mining assets, which have particular importance due to the inputs they provide to the manufacturing industry, is increasing day by day, and this increases their value even more. In addition to its high added value and employment creation capacity, the mining sector significantly contributes to the national economy as a unique sector that accelerates regional development. Due to the importance of the mining sector in the Turkish economy, its employment creation, and its export share, the competitive dynamics and performance persistence have received considerable scholarly attention. The study's main aim is to investigate the competitiveness of the Turkish and BRICS countries' mining industries in international markets. Accordingly, using the annual import and export data between 2017 and 2022, indices of the Disclosed Comparative Advantage Index (RCA), Relative Export Advantage Index (RXA), Relative Import Advantage Index (RMA), Relative Trade Advantage Index (RTA), Export Specialization Index (ES), Export Similarity Index (XS), Relative Competitive Advantage Index (RC) and Grubel-Lloyd Index (GLI) were calculated, and the sector competitiveness was evaluated. The results reveal a consistent low competitive advantage globally and specifically compared to BRICS countries. While there have been occasional improvements, Turkish mining sector faces disadvantages in exports, imports, and overall trade compared to both the world and BRICS countries.

Anahtar Kelimeler

• Export
• Import
• Competitiveness
• Mining
• BRICS

Kaynakça

1. Alhan, D. (16 Aralık, 2023). Türkiye'nin madencilik sektörü, 2024'te ihracat oranını artırmayı hedefliyor. Anadolu Ajansı. Retrieved from https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkiyenin-madencilik-sektoru-2024te-ihracat-oranini-artirmayi-hedefliyor/3084119
2. Altay, B., & Gürpınar, K. (2008). Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve bazı rekabet gücü endeksleri: Türk mobilya sektörü üzerine bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 257-274.
3. Altay Topcu, B. & Kılavuz, E. (2012). Revealed Comparative Advantage and Competitiveness of the Turkish Manufacturing Sector in the European Market, International Journal of Economics and Finance Studies, 4(2): 21-35.
4. Altay Topcu, B., & Sümerli Sarıgül, S. (2015). Comparative advantage and the product mapping of exporting sectors in Turkey. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(18), 330-348.
5. Andrews-Speed, P., & Ma, X. (2015). China's competitiveness in the global mining industry. Resources Policy, 44, 93–106.
6. Ateş, E. (2021). Türkiye’nin İnsansız Hava Aracı (İHA) ihracat rekabet gücünün analizi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 3(1), 7-16.
7. Azapagic, A. (2004). Developing a framework for sustainable development indicators for the mining and minerals industry. Journal of Cleaner Production, 12(6), 639-662.
8. Bacik, G. (2013). Turkey and the BRICS: Can Turkey join the BRICS?. Turkish Studies, 14(4), 758-773.

9. Bağcı, E. (2016). Türkiye’nin imalat sanayi sektörünün uluslararasi rekabet gücü analizi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 38(1), 73-92.
10. Balassa, B. (1965). Trade liberalisation and “revealed” comparative advantage. The Manchester School, 33(2), 99-123.
11. Bashimov, G. (2017). Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün uluslararası rekabet gücü: ASEAN-5 ülkeleri ile karşılaştırmalı analiz. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 1-15.
12. Başyiğit, M. (2021). Contribution and/or dependency: Chinese hegemony on Turkey's mineral export. Resources Policy, 74, 102397.
13. Bofinger, H., & Guderjan, M. (2018). Competitiveness in the mining industry: An empirical study on the performance of the world's leading mining companies. Resources Policy, 59, 316-325.
14. Bogusz, K., & Sulich, A. (2020). The Sustainable Development Strategies in Mining Industry. Education Excellence and Innovation Management through Vision, 1, 689.
15. Castells-Quintana, D., & Royuela, V. (2016). Competitiveness in mining: An analysis of the Canadian mining industry. Resources Policy, 50, 158-170.
16. Cordano, A. L. V., & Zevallos, R. P. (2021). Country competitiveness and investment allocation in the mining industry: A survey of the literature and new empirical evidence. Resources Policy, 73, 102136.
17. Çeştepe, H., & Yıldız, S. K. (2022). Türkiye Madencilik Sektörünün Rekabet Gücü Üzerine Ampirik Bir İnceleme. Econder International Academic Journal, 6(2), 235-249.
18. Dergachev, A.L. (2021) The Mineral Resource Sectors of BRICS Countries: Mutual Supplies and Regulation of the Global Market of Mineral Raw Materials. Moscow Univ. Geol. Bull. 76, 471–481.
19. Erkan, B. (2009). Ülkelerin ihracat performanslarının belirlenmesinde açıklanmış karşılaştırmalı üstünlüklerinin kullanılması: yükselen ekonomiler örneği. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Celal Bayar Üniversitesi SBE, Manisa.
20. Erkan, B. (2012). BRIC Ülkeleri ve Türkiye'nin İhracat Uzmanlaşma ve Rekabet Düzeylerinin Karşılaştırmalı Analizi. International Journal of Economic & Social Research, 8(1). 101-131.
21. Erkekoğlu, H., Kılıçarslan, Z., & Göknar, H. (2014). Kayseri ilinin mobilya sektörü rekabet gücü: Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük Endeksi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (44), 1-22.
22. Erkekoğlu, H., & Koçer, E. (2022). Türkiye ile Mısır Serbest Ticaret Anlaşmasının Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: İhracatta Uzmanlaşma (Es) Endeksi Uygulaması. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 938-950.
23. Fidan, H. (2020). Demir veya çelikten eşya ticaretinde Türkiye’nin karşılaştırmalı üstünlüğü ve rekabet gücü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 4(1), 1-21.
24. Frohberg, K., & Hartmann, M. (1997). Comparing measures of competitiveness (No. 2). Discussion paper. Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe: Halle, Germany.
25. Gacener Atış, A. (2014). Türkiye'nin Tekstil ve Konfeksiyon Sektörünün Karşılaştırmalı Rekabet Analizi. Ege Academic Review, 14(2). 315-334.
26. Garside, M. (2022), "Mining, Metals & Minerals, in: Statista (Ed.) 16 December 2022. Retrieved from: https://www.statista.com/topics/1143/mining/#topicOverview
27. General Directorate of Mineral Exploration and Research, (2022) Türkiye’de Madencilik: 2022 Yılı Maden Dış Ticaret. Retrieved from https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/turkiyede-madencilik/2022-yili-maden-dis-ticaret.pdf
28. Global Business Reports. (2020, November). Mining in Turkey 2020. Retrieved from https://www.gbreports.com/publication/mining-in-turkey-2020/
29. Grant, R. M. (1991). Porter's ‘competitive advantage of nations’: an assessment. Strategic management journal, 12(7), 535-548.
30. Grubel, H. G. & Lloyd, P. (1975). Intra Industry Trade: The Theory and Measurement of International Trade in Differentiated Products. Wiley & Sons, New York: John.
31. Gu, Q., & Huang, W. (2017). An analysis of China's competitiveness in the rare earths industry. Resources Policy, 54, 75-84.
32. Gupta, S. D. (2015). Comparative advantage and competitive advantage: an economics perspective and a synthesis. Athens Journal of Business and Economics, 1(1), 9-22.
33. Günay, K. (2008). The competitiveness of the Turkish iron and steel industry in the process of membership to the European Union. (Unpublished doctoral dissertation). Işık University, Turkey.
34. Hambalková, M. (2006). The factors of competitiveness and the quantification of their impact on the export efficiency of grape and wine in the Slovak Republic. Agricultural Economics, 52(8), 389-394.
35. Hinloopen, J., & Van Marrewijk, C. (2001). On the empirical distribution of the Balassa index. Weltwirtschaftliches archiv, 137(1), 1-35.
36. Istanbul Mineral Exporters' Association, (2022). İstanbul Maden İhracatçıları Birliği 2022 Çalışma Raporu. Retrieved from https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2022.pdf
37. İnce, A. R., & Yücel, E. (2014). Türk Plastik Boru Sektörünün Uluslararası Rekabetçilik Düzeyinin Analizi. Akdeniz İİBF Dergisi, 14(29), 1-21.
38. Jara, J. J. (2017). Determinants of country competitiveness in attracting mining investments: An empirical analysis. Resources Policy, 52, 65-71.
39. Kara, O., Şahin, Ö., Bekar, İ., & Kayacan, B. (2019). international competitiveness analysis of industrial wood and wood products sector: the case of Turkey. The International Journal of Economic and Social Research, 15(1), 15-32.
40. Kinnear, S., & Bamber, P. (2016). The challenges of sustaining mining competitiveness in a digital world. Resources Policy, 48, 161–169.
41. Kocaefe, A. (2023). Zeytinyağı Sektörünün Balassa ve Vollrath Rekabet Endekslerine Göre AB4 ve Türkiye Karşılaştırması (2017-2021). Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 18(2), 475-486.
42. Koçoğlu, D., & Kantar, M. (2016). Türkiye madencilik sektörünün beş güç modeli ile değerlendirilmesi. Pamukkale İşletme ve Bilişim Yönetimi Dergisi, (1), 1-10.
43. Kösekahyaoğlu, L. (2003). Comparative Advantage of Turkey with Regard to the EU. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2).
44. KPMG, (2023). 2023 Küresel Madencilik ve Metal Sektörü Genel Görünümü: Karbonsuzlaşma Üzerine Üst Düzey Yöneticilerin Görüşleri. Retrieved from -kuresel-madencilik-ve-metal-sektoru-genel-gorunumu.html
45. Küçükkiremitçi, O. (2006). Sanayi Sektörünün Dış Ticaret Performansının Rekabet Gücüne Göre Değerlendirilmesi (1995-2005 Dönemi). Paper presented at the Ulusal Bağımsızlık İçin Türkiye İktisat Politikaları Kurultayı, 14 Haziran 2006, Malatya, ss.1-24.
46. Leromain, E., & Orefice, G. (2014). New revealed comparative advantage index: Dataset and empirical distribution. International Economics, 139, 48-70.
47. Liesner, H. H. (1958). The European common market and British industry. The Economic Journal, 68(270), 302-316.
48. López-Bernardo, J., & Fernández-Villacañas, J. L. (2017). Assessing the competitiveness of the Spanish mining sector. Resources Policy, 54, 1-10.
49. Madencilik Türkiye, (3 Ocak 2023). Hayatımız Maden Çalıştayı’nda “Madencilk Bakanlığı” Kurulmalı Dendi. Madencilik Türkiye Dergisi. Retrieved from
50. https://madencilikturkiye.com/hayatimiz-maden-calistayinda-madencilik-bakanligi-kurulmali-dendi/
51. Mansourzadeh, M. J., Shahmoradi, B., Dehdarirad, H., & Janavi, E. (2019). A note on using revealed comparative advantages in scientometrics studies. Scientometrics, 121(1), 595-599.
52. McMahon, Gary (2010). The World Bank’s Evolutionary Approach to Mining Sector Reform. Extractive Industries for Development Series #19 October. Retrieved from https://documents1.worldbank.org/curated/en/550381468330990173/pdf/605130NWP0Mini10BOX358322B01PUBLIC1.pdf
53. Ministry of Energy and Natural Resources & Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey, (2020). Türkiye Madencilik Sektörü Gelişim Raporu-2020. Retrieved from https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/TKDB/tr/Belgeler/TMSGR2020.pdf
54. Mudd, G. M. (2017). Assessing and improving nations' sustainability and mining industry competitiveness: A global perspective. Resources Policy, 53, 158–166.
55. Müftüoğlu, G. İ., & Kayacan, B. (2019). An analysis of foreign trade competitiveness of the forest-based sector in Turkey. Turkish Journal of Forestry, 20(1), 41-49.
56. O'Connor, A. (2015). Competitive advantage in the global mining industry: Sustainable mining in Australia. Resources Policy, 45, 1–11.
57. O'Neill, J. (2001). Building better global economic BRICs (Global Economics Paper No: 66, pp. 1-16). New York: Goldman Sachs.
58. Özdemir, S. (2014). Mineral exploration in Turkey: Overcoming geological, technical, economic, and political challenges. Journal of Geochemical Exploration, 145, 238-250.
59. Porter, M. E. (1990). The Competitive Advantage of Nations. New York: Free Press.
60. Porter, M. E. (2011). Competitive advantage of nations: creating and sustaining superior performance. Simon and Schuster.
61. Republic of Turkey Ministry of Energy and Natural Resources, (2019). Mining and Minerals in Turkey. Retrieved from https://enerji.gov.tr/Files/Documents/Maden_ve_Mineraller_EN.pdf
62. Republic of Turkey Ministry of Energy and Natural Resources, (2020). Mining and Minerals in Turkey. Retrieved from https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/TKDB/tr/Belgeler/TMSGR2020.pdf
63. Republic of Turkey Ministry of Energy and Natural Resources, (2021). Annual Report 2020. Retrieved from https://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Genel/BultenDetay.aspx?rid=6
64. Republic of Turkey Ministry of Trade (2021). Sectorial Export Figures. Retrieved from https://www.trade.gov.tr/sectorial-export-figures
65. Rumelt, R. P. (2003). What in the world is competitive advantage. Policy working paper, 105(3), 1-5.
66. Sahoo, P. K., & Rout, H. S. (2019). Mineral Economy: An International Comparison. FOCUS: Journal of International Business, 6(2), 23-42.
67. Shahbaz, M., & Leitao, N. C. (2011). Intra-industry trade: The Pakistan experience. International Journal of Applied Economics, 7(1), 18-27.
68. Şahiner, M., Gençbay, B., & Dinlen, İ. (2021). Madencilik Sektörüne Ait Temel Ekonomik Göstergeler 2020. Ankara: MTA Genel Müdürlüğü Fizibilite Etütleri Daire Başkanlığı
69. Turkish Statistical Institute, (2021). Number of Persons Employed in the Mining and Quarrying Sector by Years. Retrieved from https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en
70. United Nations Development Programme & United Nations, (2018). Managing mining for sustainable development: A sourcebook. Bangkok: UNDP
71. United States Geological Survey, (2021). US Geological Survey, Boron Statistics and Information. Retrieved from https://www.usgs.gov/centers/nmic/boron-statistics-and-information
72. Vollrath, T. L. (1991). A theoretical evaluation of alternative trade intensity measures of revealed comparative advantage. Weltwirtschaftliches Archiv, 127(2), 265-280.
73. Wang, P. Z., Zhao, Y. X., & Chu, L. X. (2018, May). Analysis of Competition and Complementarity in the BRICS Export Products. Paper presented at the 4th Annual International Conference on Management, Economics and Social Development (ICMESD 2018)
74. Witt, M. A., & Jackson, G. (2016). Varieties of capitalism and institutional comparative advantage: A test and reinterpretation. Journal of International Business Studies, 47(7), 778-806.
75. Yılmaz, O., & Şenol, S. (2019). The role of the mining sector in Turkey’s economic development: An input-output analysis. Resources Policy, 62, 338-348.