DİJİTALLEŞEN EKONOMİDE EMEK VE RİSK: MOTO KURYELERİN ÇALIŞMA KOŞULLARININ SOSYAL POLİTİKA VE İSG ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

Öz

Türkiye’de son on yılda e-ticaret hacminde meydana gelen hızlı artış, posta ve kurye hizmetleri sektöründe önemli bir istihdam genişlemesine yol açmış ve motosikletli kuryeler kent yaşamının görünür bir unsuru hâline gelmiştir. Bununla birlikte hızlı teslimat hizmetlerinin arkasında yer alan çalışma düzeni, yoğun zaman baskısı ve trafik riskleri nedeniyle kuryeler açısından ciddi iş sağlığı ve güvenliği sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Bu nedenden dolayı ulaştırma sektörü ölümlü iş kazalarında, inşaat sektörünün ardından ikinci sırada yer almaktadır. 2015 yılında posta ve kurye faaliyetleri alanında faaliyet gösteren işyeri sayısı, 2024 yılı itibarıyla üç katı aşarak 9.293’e ulaşmış; aynı dönemde sektörde çalışan sayısı da 2,35 kat artarak 81.271 kişiye yükselmiştir. Sektördeki bu hızlı büyüme iş kazası verilerine de yansımış ve söz konusu dönemde toplam 30.230 iş kazası meydana gelmiştir. 2024 yılı SGK kayıtlarına göre Türkiye genelinde iş kazaları sonucunda 1.843 çalışan hayatını kaybederken, Kurye Hakları Derneği verilerine göre yalnızca moto kuryeler arasında yaşamını yitirenlerin sayısı 63 olarak bildirilmiştir. Bu durum, sektörün iş sağlığı ve güvenliği açısından taşıdığı risklerin dikkat çekici bir boyuta ulaştığını göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, 2015–2024 yılları arasında posta ve kurye faaliyetleri kapsamında meydana gelen iş kazalarını analiz ederek sektörde karşılaşılabilecek muhtemel riskleri ortaya koymak, çalışanların güvenliğini artırmaya yönelik önleyici tedbirlerin geliştirilmesine katkı sağlamak ve hızla büyüyen bu alanda iş sağlığı ve güvenliği politikalarının güçlendirilmesine yönelik öneriler sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

• : Kurye
• Posta hizmetleri
• Analiz
• İş kazaları
• İş sağlığı ve güvenliği

LABOR AND RISK IN A DIGITALIZING ECONOMY: AN EXAMINATION OF WORKING CONDITIONS OF MOTORCYCLE COURIERS WITHIN THE FRAMEWORK OF SOCIAL POLICY AND OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY

Öz

The rapid increase in e-commerce volume in Türkiye over the last decade has led to a significant expansion of employment in the postal and courier services sector, making motorcycle couriers a visible part of urban life. However, the work schedule behind fast delivery services, the intense time pressure, and traffic risks bring serious occupational health and safety problems for couriers. For this reason, the transportation sector ranks second after the construction sector in terms of fatal work accidents. In 2015, the number of workplaces operating in the postal and courier sector more than tripled to 9,293 by 2024; during the same period, the number of employees in the sector also increased 2.35 times to 81,271. This rapid growth in the sector is also reflected in the work accident data, with a total of 30,230 work accidents occurring during this period. According to 2024 Social Security Institution (SGK) records, 1,843 employees lost their lives as a result of work-related accidents across Turkey, while the Courier Rights Association reported that 63 of these deaths were among motorcycle couriers alone. This situation demonstrates that the risks to occupational health and safety in this sector have reached a significant level. The aim of this study is to analyze work-related accidents that occurred within the scope of postal and courier activities between 2015 and 2024, to identify potential risks that may be encountered in the sector, to contribute to the development of preventive measures to increase employee safety, and to offer suggestions for strengthening occupational health and safety policies in this rapidly growing field.

Anahtar Kelimeler

• Courier
• Postal services
• Analysis
• Workplace accidents
• Occupational health and safety

Kaynakça

1. Alkın, R. C. (2017). Ulrich Beck’in Risk Toplumu Kavramsallaştırması Ekseninde Toplumsal Kontrolün Dönüşümüne Giriş Denemesi. *Medeniyet ve Toplum Dergisi, 1*(1), 35-54. [https://izlik.org/JA52FA73SS](https://izlik.org/JA52FA73SS)
2. Ayan, K. A., & Sigalı, S. (2023). Lojistik maliyetler ve yeşil lojistik: dışsal maliyetlerin analizi. *Muhasebe ve Denetime Bakış, 23*(70), 247-270. [https://doi.org/10.55322/mdbakis.1265919](https://doi.org/10.55322/mdbakis.1265919)
3. Bahçecioğlu, E. H. (2022). Yemeksepeti.Com Portalında hızla ilgili yapılan puanlama ve yorumların analizi: Motokuryelerin yaptığı trafik kazaları açısından bir değerlendirme. *Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 10*(1), 209-241. [https://doi.org/10.19145/e-gifder.1011450](https://doi.org/10.19145/e-gifder.1011450)
4. Bakırcı, N., & Harmancı, H. (2006). İstanbul’daki motosikletli kuryelerde iş kazası niteliğindeki trafik kazaları. *TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 7*(25), 48-52. [https://izlik.org/JA45MR39GY](https://izlik.org/JA45MR39GY)
5. Bardakcı, A., Kantar, M., & Madak Öztürk, N. (2024). Türkiye’de faaliyet gösteren çevrimiçi market alışverişi uygulamaları iş modelleri. *Journal of Entrepreneurship and Innovation Management, 13*(1), 9-41. [https://izlik.org/JA54WK39WC](https://izlik.org/JA54WK39WC)
6. Erol, A. (2023). Kendi hesabına çalışan (esnaf) kuryelerin hukuki statüleri ve sendikalaşma hakları. *Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 31*(3), 1081-1108. [https://doi.org/10.15337/suhfd.1288017](https://doi.org/10.15337/suhfd.1288017)
7. Irkılata, E., & Irk, E. (2023). Motorlu kuryelerin çalışma koşullarının iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi. *İşletme Bilimi Dergisi, 11*(2), 132-145. [https://doi.org/10.22139/jobs.1317786](https://doi.org/10.22139/jobs.1317786)
8. Karanfil, İ., & Efe, E. (2025). Türkiye’de esnaf kurye modeli ve direniş: Trendyol’a bağlı kuryelerin iş bırakma eylemleri. *Emek Araştırma Dergisi, 16*(27), 25-52. [https://izlik.org/ja75dd83xm](https://izlik.org/ja75dd83xm)

9. Kaya, G., Akgündüz, Y., & Ahi, B. (2022). İzmir’deki franchising restoranlarda motokuryeler: İş ilişkileri, sorunları ve beklentileri. *Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 5*(10), 342-366. [https://doi.org/10.35235/uicd.1173038](https://doi.org/10.35235/uicd.1173038)
10. Kaya, S. N. F., Bozdaş, N., & Çağıl, G. (2024). Bir müşteri için Türkiye’deki popüler online yemek siparişi uygulamalarının duygu analizi ve ÇKKV yöntemleri ile sıralanması. *Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 16*(2), 832-851. [https://doi.org/10.29137/umagd.1449759](https://doi.org/10.29137/umagd.1449759)
11. Kavurmacı, A. (2023). Moto kuryelerin çalışma koşullarını iyileştirecek faktörlerin belirlenmesi: Nitel bir araştırma. *Sosyal Güvenlik Dergisi, 13*(1), 33-54. [https://doi.org/10.32331/sgd.1318002](https://doi.org/10.32331/sgd.1318002)
12. Kıdak, E. (2021). *Esnaf kurye modeli kargo taşımacılığında kendi hesabına çalışma aldatmacası*. Tümtis Yayınları-İş Gücü Dergisi Eki.
13. Öztürk, D., & Keleş, M. K. (2020). AHP ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak motorlu kurye seçimi: İlaç sektöründe bir uygulama. *Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18*(2), 275-291. [https://doi.org/10.18026/cbayarsos.673712](https://doi.org/10.18026/cbayarsos.673712)
14. Sevici, Ö. M., Bilgin, A. A., & Serttaş, S. (2023). Kurye ve kargo amaçlı dikey iniş kalkış yapabilen insansız hava aracı tasarımı ve üretimi. *Journal of Scientific Reports-C, 004*, 1-13. [https://izlik.org/ja24bj45bp](https://izlik.org/ja24bj45bp)
15. Şimşek, S., & Yaşbay Kobal, H. (2025). Entrepreneurial personality traits of moto-couriers in the gig economy. *İzmir İktisat Dergisi, 40*(4), 1174-1194. [https://doi.org/10.24988/ije.1536944](https://doi.org/10.24988/ije.1536944)
16. Talih, Ö., & Dilek, E. (2025). Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde değişiklikler: Uygulama süreci ve taşımacılık sektörüne etkilerinin değerlendirilmesi. *Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi*, 260.
17. Tatlı, F., & Ergün, M. (2025). Küresel tedarik zincirlerinde son adım teslimat optimizasyonu için coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ve karar destek sistemleri (KDS) kullanımı. *Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi, 2*(1), 1-9. [https://izlik.org/ja32px77nn](https://izlik.org/ja32px77nn)
18. Türkan, Y. S., & Parlak, G. (2023). Yemek siparişleri dağıtımı araç rotalama problemi için bir optimizasyon modeli. *Doğuş Üniversitesi Dergisi, 25*(1), 261-274. [https://doi.org/10.31671/doujournal.1344958](https://doi.org/10.31671/doujournal.1344958)
19. Yarış, Ç., & Gümüş, E. (2025). Determination of individual noise exposure level in motorcycle couriers. *Ergonomi, 8*(2), 72-79. [https://doi.org/10.33439/ergonomi.1607354](https://doi.org/10.33439/ergonomi.1607354)
20. Yavuz, A. (2023). Taşıt sürücülerinin tüm vücut titreşim maruziyetlerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmesi. *International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 35*(4), 504-514. [https://doi.org/10.7240/jeps.1367637](https://doi.org/10.7240/jeps.1367637)
21. Yertüm, U., & Balcı, B. (2023). Motor-kurye çalışanlarının çalışma koşullarına yönelik bir araştırma: İstanbul örneği. *Journal of Academic Inquiries, 18*(2), 328-350. [https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.1307683]
22. URL: [https://www.sgk.gov.tr/](https://www.sgk.gov.tr/) (E.T.: 10.03.2026)
23. URL: [https://www.sgk.gov.tr/istatistik/yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4](https://www.sgk.gov.tr/istatistik/yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4) (E.T.: 11.03.2026)
24. URL: [https://kuryehaklari.org/](https://kuryehaklari.org/) (E.T.: 29.03.2026)
25. URL: [https://www.happycenter.com.tr/happylife/teknoloji-haber/robot-kuryeler-gelisiyor](https://www.happycenter.com.tr/happylife/teknoloji-haber/robot-kuryeler-gelisiyor) (E.T.: 25.04.2026)