TRABLUSGARP SAVAŞI’NIN GENÇ KALEMLER DERGİSİ’NDEKİ SOSYO-POLİTİK YANSIMALARI (1910–1912)

Öz

Bu makalede, Türk uluslaşma sürecine doğrudan etkileri olan, Ziya Gökalp ve Ömer Seyfettin gibi dönemin önde gelen entelektüelleri ve edebiyatçıları tarafından çıkarılan Türkçü Genç Kalemler (1910-1912) dergisinde Osmanlı Devletinin İtalyanlarla yaptığı Trablusgarp Savaşıyla ilgili yayımlanmış tüm yazılar (haber notu, şiir ve özellikle hikâyeler), sosyo-politik düzeyde analiz edilerek, dergide Osmanlıcılıktan giderek daha militarist bir Türkçülüğe geçilmesinde Trablusgarp Savaşı’nın etkisi değerlendirilmiştir. Bu bağlamda özellikle Aka Gündüz’ün “Kayıkçı”, “Ukkaş bin Mansur” ve Ömer Seyfettin’in “Primo Türk Çocuğu” gibi Trablusgarp Savaşının etkisiyle dergide yayımlanmış olan politik hikâyeler analiz edilmiştir. Yaptığımız incelemeler sonucunda derginin ilerleyen sayılarında, savaş edebiyatının giderek daha ağırlıklı hâle gelmesinde; ırk temelli çatışma, düşmanlık ve nefret duygularının öne çıkarak, Türkçü vurguların militarist bir boyuta ulaşmasında, Trablusgarp Savaşının (1911-1912) çok belirgin bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, Türk milliyetçiliğinin (söylemsel ve politik olarak) geri dönüşsüz şekilde varlık kazanıp kristalize olmasında, Balkan Savaşlarından önce Trablusgarp Savaşının kritik bir etkiye sahip olduğu iddia edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• 1. Genç Kalemler Dergisi
• 2. Osmanlı İtalya İlişkileri
• 3. Trablusgarb Savaşı
• 4. Savaş Edebiyatı
• 5. Türkçülük.

Destekleyen Kurum

Çalışmada herhangi bir kurum ya da kuruluştan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Makalenin yazarı, bu çalışma ile ilgili taraf olabilecek herhangi bir kişi, kurum veya kuruluşun finansal ilişkileri bulunmadığını dolayısıyla herhangi bir çıkar çatışmasının olmadığını beyan eder.

Teşekkür

Teşekkür ederim

THE SOCIO-POLITICAL REFLECTIONS OF THE ITALO-TURKISH WAR IN THE JOURNAL GENÇ KALEMLER (1910–1912)

Öz

This study examines, from a socio-political perspective, all texts related to the Italo-Turkish War (1911–1912), including news reports, poems, and especially short stories published in the Turkist journal Genç Kalemler (1910–1912), which was founded by leading intellectuals and literary figures of the period, including Ziya Gökalp and Ömer Seyfettin, and played a significant role in the Turkish nation-building process. It further evaluates the impact of the Italo-Turkish War on the journal’s ideological transformation from Ottomanism toward an increasingly militaristic form of Turkism. Particular attention is given to the political short stories published in response to the war, most notably Aka Gündüz’s “Kayıkçı” (“The Boatman”) and “Ukkaş Bin Mansur”, as well as Ömer Seyfettin’s “Primo Türk Çocuğu” (“Primo: The Turkish Child”). The findings demonstrate that, in the later issues of the journal, the war played a decisive role in the growing prominence of war literature, the increasing emphasis on ethnic conflict, hostility, and hatred, and the militarization of Turkist discourse. The study further argues that, even before the Balkan Wars, the Italo-Turkish War had already exerted a critical influence on the discursive and political consolidation of Turkish nationalism.

Anahtar Kelimeler

• 1. Young Pens magazine
• 2. Ottoman-Italian relations
• 3. War Literature
• 4. Tripoli War
• 5. Turkism

Destekleyen Kurum

No support was received from any institution or organization for this study.

Etik Beyan

The author of the article declares that they have no financial relationships with any person, institution, or organization that could be considered a party to this study, and therefore states that there is no conflict of interest.

Teşekkür

Thank you.

Kaynakça

1. A. İsmet (2019). Makyavel’e. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 3(20), 446.
2. Aka Gündüz (2019a). Kayıkçı. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 2(12), 310-313.
3. Aka Gündüz (2019b). Ukkaş Bin Mansur. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 3(22), 489-492.
4. Altın, Şükrü (2014). Teşkilat-ı Mahsusa. İstanbul: İlgi Kültür Sanat.
5. Arslanyürek, Yaşar (2019). “Halil (Kut) Bey’in Trablusgarp Savaşı’ndaki Faaliyetleri”. Belgi Dergisi, 2(18), 1563-1586.
6. Belenli, Tuğba (2019). “Türkiye-İtalya-Yunanistan Üçgeninde Rodos ve Oniki Ada (1911-1930)”. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 64, 69-102.
7. Belge, Murat (2004). “Hamasi Jön Türk Edebiyatı”. Milliyet Gazetesi, 18 Nisan.
8. Berktay, Halil (2008). “Kenan’ın Fazilet ve İnsanlıktan Kopuşu”. http://myweb.sabanciuniv.edu/hberktay/2008/09/18/taraf089kenanin-fazilet-ve-insaniyetten-kopusu/ (Erişim Tarihi: 28.02.2021).

9. Bora, Tanıl (2015). Türk Sağının Üç Hâli: Milliyetçilik, Muhafazakârlık, İslâmcılık. İstanbul: Birikim Yayınları.
10. Burcu, Ebru (2004). “Ömer Seyfettin’den ‘Millî Benliğe Dönüş’ Çağrısı: Primo Türk Çocuğu”. Bilig, 30, 141-149.
11. Cemal Mukbil (2019). Sulh. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 4(26), 567.
12. Çakar, Enver (2004). “XVII. Yüzyılın Ortalarında Trablusşam Şehrinin Sosyal ve İktisadi Durumu”. Tarih Araştırmaları Dergisi, 22(35), 45-69.
13. Çatalbaş, Erkan; Aksu, Fuat (2020). “Kuva-yı Milliye Direnişine Etki Eden Osmanlı Gayrinizami Harp Deneyimi”. Toros Üniversitesi İİBF Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 62-85.
14. Çelik, Bilgin (2013). “Balkan Savaşları'nın Osmanlı/Türk Siyasi Düşüncesine Etkileri”. Balkan Savaşları'nın 100. Yılı: Savaştan Barışa Uluslararası Sempozyum.
15. Demir, Enes (2020). “Libya’nın (Trablusgarp) Türkiye Açısından Tarihsel ve Stratejik Önemi”. Türk Dünyası Araştırmaları, 125(246), 149-166.
16. Demir, Kenan (2016). “Osmanlı’da Dergiciliğin Doğuşu ve Gelişimi (1849-1923)”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 71-112.
17. Durgun, Gökhan (2019). Türk Milliyetçiliğinin Oluşum Süreci ve Türk Milliyetçiliğinin İdealleri Bağlamında Cumhuriyetin İlanı. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
18. Genç Kalemler (1999). Haz. İsmail Parlatır ve Nurullah Çetin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
19. Göl, Hacer (2008). Milli Mücadele Döneminde Hürriyet ve İtilaf Fırkası. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
20. Güzel, Hasan Tevfik. “‘Hasta Adam’ Osmanlı Devleti Karşısında Başarılı Bir İtalyan Diplomasi Örneği: Trablusgarp Savaşı”. Vakanüvis-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 2(1), 78-118.
21. Hakkı Süha (2019). İştiyâkim. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 3(17-18), 417.
22. Hocaoğlu, Baran (2008). İkinci Meşrutiyet Dönemi Siyasal Yaşamında İktidar ve Muhalefet İlişkileri (1908–1913). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
23. Kaplan, Mehmet (1980). “Primo Türk Çocuğu Nasıl Doğdu”. Millî Kültür, 2(1), 15-22.
24. Karaman, Mehmet Ali (2018). “Fransız İhtilali’nin Osmanlı İmparatorluğu’na Etkileri”. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 44, 62-79.
25. Kemal Nesrin (2019). İtalya Trablus’u Çiğnerken Şanlı Bayrağımıza. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 2(12), 309.
26. M. Salâhaddin (2019a). Trablusgarptakilere. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 3(17-18), 409.
27. M. Salâhaddin (2019b). Koşun. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 4(26), 566-567.
28. Mehmet Ali Tevfik (2019a). İntikam Şiirleri. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 3(17-18), 397-401.
29. Mehmet Ali Tevfik (2019b). Yeni Hayat Manevî Yurt. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 3(20), 437-444.
30. Mert, Özcan (1987). “Osmanlı Belgelerine Göre Banco di Roma'nın Trablusgarb'daki Faaliyetleri”. Belleten, 51(200), 829-847.
31. Odabaşı, İsmail Arda (2006). “II. Meşrutiyet Dönemi Fikir Dergilerinden Genç Kalemler”. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 5, 219-241.
32. Öksüz, Yusuf Ziya (1995). Türkçenin Sadeleşme Tarihi: Genç Kalemler ve Yeni Lisan Hareketi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
33. Ömer Seyfeddin (2019). Primo Türk Çocuğu. Genç Kalemler [derginin kaynakçada belirtilen tıpkıbasımı], 3(13), 316-330.
34. Özlü, Hüsnü (2014). “Arşiv Belgeleri Işığında Osmanlı İtalyan Harbi’nde (1911-1912) Trablusgarp’ın İşgali ve Derne Muharebelerinde Binbaşı Mustafa Kemal”. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 5(16), 249-271.
35. Özyurt, Cevat (2005). “Dilde ve Edebiyatta Uluslaşma: Genç Kalemler ve Yeni Lisan Hareketi”. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 2(5), 53-79.
36. Rae, Gavin (2016). “The Real Enmity of Carl Schmitt’s Concept of the Political”. Journal of International Political Theory, 12(3), 258-275.
37. Semiz, Yaşar; Toplu, Güngör (2019). “Ege Adaları Tartışması ve Türkiye: II. Dünya Savaşı Süreci”. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(19), 2381-2403.
38. Stoddard, H. P. (2003). Teşkilat-ı Mahsusa (3. bs.). Çev. Tansel Demirel. İstanbul: Arma Yayınları.
39. Şıvgın, Hale (2002). “Trablusgarp Savaşı”. Türkler 13. Ed. Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek ve Salim Koca. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 274-290.
40. Tağmat, Çağla D. (2018). “Trablusgarp Savaşı’ndan Lozan Antlaşması’na On İki Ada Konusunda (Gizli) Görüşmeler”. Türkiyat Mecmuası, 28(1), 139-161.
41. Tekin, Abdullah Sami (2020). “Trablusgarp Harbi ve Havacılık Tarihinde İlkler”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, 3(2), 16-29.
42. Trablusgarp Mebusu Sadık. “Trablusgarp Hakkında Bir Mütalaa”. Tanin, 12 Eylül 1911.
43. Tuğrul, Afif (1944). Türk-İtalyan Harp Tarihi. Cilt 1. İstanbul: Askerî Deniz Matbaası.
44. Uğrasız, Bülent (2003). “Uluslararası İlişkilerde İki Farklı Yaklaşım: İdealizm ve Realizm”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 139-145.
45. Ünal, Tahsin (1958). 1700’den 1958’e Kadar Türk Siyasi Tarihi (2. bs.). Ankara: Ayyıldız Matbaası.