BORSA İSTANBUL’DA İŞLEM GÖREN SİGORTA ŞİRKETLERİNİN TEKNİK KÂRLILIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERE YÖNELİK BİR İNCELEME

Öz

Sigorta sektörü, finansal istikrarın sağlanması ve bireyler ile kurumların karşı karşıya kaldıkları risklerin yönetilmesi açısından ekonomik sistemin önemli unsurlarından biridir. Bu çalışmada, Türkiye’de faaliyet gösteren ve BİST’te işlem gören altı hayat dışı sigorta şirketinin teknik kârlılığını etkileyen firma içi ve makroekonomik faktörler incelenmiştir. Araştırmada, 2014–2024 dönemine ait yıllık şirket düzeyinde panel veri seti kullanılarak şirketler arası farklılıklar ve zaman içerisindeki değişimler birlikte analiz edilmiştir. Çalışmanın özgünlüğü, teknik kârlılığın belirleyicilerini şirketlere özgü finansal göstergelerin yanı sıra makroekonomik değişkenleri de dikkate alarak bütüncül bir yaklaşımla ele almasıdır. Bu kapsamda, brüt prim üretimi, pazar payı ve teknik kâr/prim oranı gibi firma içi değişkenler ile enflasyon, işsizlik ve ekonomik büyüme göstergeleri değerlendirilmiştir. Araştırmada korelasyon ve panel veri regresyon analizleri uygulanmış, model seçimi Hausman testi ile gerçekleştirilerek sabit etkiler modelinin uygun olduğu belirlenmiştir. Bulgular, brüt prim üretimi ve teknik kâr/prim oranının teknik kârlılığı pozitif yönde etkilediğini; enflasyon ve işsizliğin kârlılık üzerinde negatif, ekonomik büyümenin ise pozitif etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, teknik kârlılığın firma içi performans göstergeleri ve makroekonomik koşulların birlikte etkilediği çok boyutlu bir yapı sergilediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sigorta
• Hayat Dışı Sigorta
• Finansal Performans
• Panel Veri Analizi
• Teknik Kârlılık

AN ANALYSIS OF THE FACTORS AFFECTING THE TECHNICAL PROFITABILITY OF INSURANCE COMPANIES LISTED ON BORSA ISTANBUL

Öz

The insurance sector is an important component of the economic system, contributing to financial stability and enabling individuals and institutions to manage risk. This study examines the firm-specific and macroeconomic factors affecting the technical profitability of six non-life insurance companies listed on Borsa Istanbul (BIST) in Türkiye. Using annual panel data for the period 2014–2024, the study investigates both differences across firms and changes over time. Firm-specific variables, including gross written premiums, market share, and the technical profit-to-premium ratio, are examined alongside macroeconomic indicators such as inflation, unemployment, and economic growth. Correlation analysis and panel data regression are employed, with the Hausman test indicating that the fixed-effects model is appropriate. The findings show that gross written premiums and the technical profit-to-premium ratio are positively associated with technical profitability, while inflation and unemployment have negative effects. Economic growth, in contrast, contributes positively to profitability. Overall, the results indicate that the technical profitability of non-life insurance companies is shaped by both firm-specific performance indicators and broader macroeconomic conditions. The study contributes to the literature by jointly examining these determinants within the context of Borsa Istanbul-listed insurance companies over an extended period.

Anahtar Kelimeler

• Insurance
• Non-Life İnsurance,
• Financial Performance
• Panel Data Analysis
• Technical Profitability

Kaynakça

1. Adams, M. & Buckle, M. (2003). The determinants of corporate financial performance in the Bermuda insurance market. *Uygulamalı Finansal Ekonomi, 13*(2), 133–143. [https://doi.org/10.1080/09603100210105030](https://doi.org/10.1080/09603100210105030)
2. Akdoğan, N. & Tenker, N. (1997). *Finansal tablolar ve mali analiz teknikleri* (5. Baskı). Lebib Yalkın Yayınları.
3. Akel, V., Torun, T. & Aksoy, B. (2016). Türkiye’de hayat dışı sigortacılık sektöründe kârlılık, sermaye yapısı ve yoğunlaşma ilişkisine yönelik ampirik bir uygulama. *Finans ve Bankacılık Çalışmaları Dergisi, 5*(5), 1–15.
4. Akın, F. (2018). *Sigortacılığa giriş*. Ekin Yayınevi.
5. Akkurt, E. (2024). *Türkiye hayat dışı sigorta piyasasının yapısı ve rekabet analizi: 2013–2022 dönemi* (Yüksek lisans tezi). Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
6. Arena, M. (2008). Does insurance market activity promote economic growth?: A cross-country study for industrialized and developing countries. World Bank Publications. [https://doi.org/10.1596/1813-9450-4098](https://doi.org/10.1596/1813-9450-4098)
7. Aydın, Y. (2025). LOPCOW-RANCOW-RAWEC modeli yardımıyla sigorta sektöründe kurumsal finansal performans analizi: Sompo Sigorta örneği. *İşletme Araştırmaları Dergisi, 15*(2), 1273–1287.
8. Bahçekapılı, S. (2016). Türkiye’de hayat dışı sigorta şirketlerinin finansal performansını belirleyen faktörlerin değerlendirilmesi. *Türk Sigorta Enstitüsü Vakfı Sigorta Araştırmaları Dergisi, 12*, 113–128.

9. Bölükbaşı, A. & Pamukçu, B. (2009). *Sigortanın temel prensipleri*. Türkmen Kitabevi.
10. Casualty Actuarial Society. (2017). [https://www.casact.org](https://www.casact.org) (Erişim tarihi: 01.04.2026).
11. Crawford, S., Hollander, D., Zhao, J. & Freiling, A. (2014). *Global insurance outlook*. Ernst & Young Global Publications.
12. Curak, M., Loncar, S. & Poposki, K. (2009). Insurance sector development and economic growth in transition countries. *International Research Journal of Finance and Economics, 34*(1), 38–40.
13. Çakmak, D. & Hayırsever Baştürk, F. (2019). Türk sigortacılık sektörünün 2007–2018 yıllarına ait performansının oran analizi yöntemi ile ölçülmesi ve sektörün ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. *ÇOMÜ Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4*(2), 235–264.
14. Çaldağ, Y. & Ayanoğlu, Y. (2022). *Genel muhasebe*. Gazi Kitabevi.
15. Çelik, T. (2018). Türk sigorta sektöründe iş birliği ve rekabet: Panzar ve Rosse (1987) yaklaşımı. *Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23*(4), 1205–1214.
16. Deniz, G. & Aydın, Y. (2022). Türkiye’de elementer branşlarda faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin finansal performansını etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile belirlenmesi. *İşletme Araştırmaları Dergisi, 14*(4), 2815–2832.
17. Ece, N. & Akın, F. (2011). Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde sigortacılık sektörü: Türk sigorta sektörü üzerine bir değerlendirme. *Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 21*, 85–97.
18. Engin, C. & Karakuş, B. (2020). Dünya, Avrupa Birliği ve Türkiye’de sigorta sektörü. *Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10*(2), 173–189.
19. Erdemir, Ö. K. & Kırkağaç, M. (2022). A comparative study on performance of insurance companies with grey relational analysis and analytic hierarchy process. *Alanya Akademik Bakış, 6*(3), 2627–2645.
20. Genç, H. (2021). Hayat ve hayat dışı sigorta şirketlerinin teknik kârlılıklarını etkileyen firmaya özgü faktörlerin analizi. *Muhasebe ve Finansman Dergisi*, 529–542.
21. Grace, M. F. & Timme, S. G. (1992). An examination of cost economies in the United States life insurance industry. *The Journal of Risk and Insurance, 59*(1), 72–103.
22. Güvel, A. E. & Güvel, Ö. A. (2004). *Sigortacılık* (2. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
23. Han, L., Li, D. H., Moshirian, F. & Tian, Y. (2010). Insurance development and economic growth. *The Geneva Papers on Risk and Insurance, 35*(2), 183–199.
24. Isıyel, M. & Bağdatlı Kalkan, S. (2024). Türkiye’de faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin rekabet gücü ve risk esaslı sermaye düzenlemelerinin etkilerinin panel veri analizi ile incelenmesi. *İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16*(2), 285–303. [https://doi.org/10.17932/IAU.IAUSBD.2021.021/iausbd_v16i2006](https://doi.org/10.17932/IAU.IAUSBD.2021.021/iausbd_v16i2006)
25. İzci, A. Ç. & Köse, Ö. (2023). Türkiye’de hayat ve emeklilik şirketlerinin finansal performansını etkileyen faktörlerin panel veri analiziyle incelenmesi. *Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21*(2), 243–252.
26. Jads, L. & Nadn, N. (2021). An empirical study for life insurances: A case study of Piliyandala region. *International Journal of Engineering Applied Sciences and Technology, 5*(11), 72–76.
27. Karadağ Erdemir, Ö. (2019). Selection of financial performance determinants for non-life insurance companies using panel data analysis. *Muhasebe ve Finansman Dergisi, 82*, 251–264.
28. Kasman, A. & Turgutlu, E. (2008). Competitive conditions in the Turkish non-life insurance industry. *Review of Middle East Economics and Finance, 4*(1), 81–96. [https://doi.org/10.2202/1475-3693.1071](https://doi.org/10.2202/1475-3693.1071)
29. Kasman, A., Kasman, S. & Gökalp, G. (2019). Stability, competition, and concentration in the Turkish insurance sector. *International Journal of the Economics of Business, 27*(3), 1–21. [https://doi.org/10.1080/13571516.2019.1664835](https://doi.org/10.1080/13571516.2019.1664835)
30. Koç, S., Şenol, Z. & Çevik, M. (2018). Türkiye’de faaliyette bulunan sigorta şirketlerinin finansal performans analizi: 2006–2015. *Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 4*(1), 25–38.
31. Lee, C.-Y. (2014). The effects of firm-specific factors and macroeconomics on profitability of property-liability insurance industry in Taiwan. *Journal of Business & Management (COES&RJ-JBM), 2*(1), 221–227.
32. Lee, H., Yong, Z.-J. & Lim, Q.-M. (2018). Insurance development and economic growth. *Financial Statistical Journal, 5*(1).
33. Lee, H.-H. & Lee, C.-Y. (2012). An analysis of reinsurance and firm performance: Evidence from the Taiwan property-liability insurance industry. *The Geneva Papers on Risk and Insurance—Issues and Practice, 37*(3), 467–484.
34. Madran, M. (2016). *Sigorta şirketlerinin mali tablolarının analizi* (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Başkent Üniversitesi Sigortacılık ve Risk Yönetimi Anabilim Dalı.
35. Malik, H. (2011). Determinants of insurance companies’ profitability: An analysis of insurance sector of Pakistan. *Academic Research International, 1*(3), 315–321.
36. Mao, H., Carson, J. M., Ostaszewski, K. M. & Shoucheng, L. (2014). Pricing life insurance: Combining economic, financial, and actuarial approaches. *Journal of Insurance Issues, 27*, 134–159.
37. Melnikov, A. (2011). *Risk analysis in finance and insurance* (2nd ed.). Chapman and Hall/CRC.
38. Musiiwa, R. & Dzingai, M. E. (2021). An evaluation of competition in Zimbabwe’s short-term insurance sector: An application of the Panzar-Rosse approach. *Diverse Journal of Multidisciplinary Research, 3*(2), 1–12.
39. Özen, A. & Çankal, E. (2020). Determinants of non-life insurer profitability in Turkey. *Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24*(4), 1791–1795.
40. Rejda, E. G. & McNamara, J. M. (2014). *Principles of risk management and insurance* (12th ed.). Prentice Hall.
41. Say, S. (2025). Borç finansmanının firma performansına etkisi: Borsa İstanbul’da faaliyet gösteren sigorta şirketleri üzerine bir araştırma. *Ekonomi ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7*(1), 87–99.
42. Sharif, B., Khan, J., Tufail, S. & Sehar, N. (2013). Determinants of profitability panel data: Evidence from insurance sector of Pakistan. *Management and Administrative Sciences Review, 2*(1), 10–22.
43. Sigma Insurance Reports. (2023). *2023/3*. [https://www.swissre.com/investors/financial-information.html](https://www.swissre.com/investors/financial-information.html) (Erişim tarihi: 06.03.2026).
44. Sigortacılık Hesap Planı ve İzahnamesi Hakkında Tebliğ (Sigortacılık Muhasebe Sistemi Tebliğ No: 1). (2004). *Resmî Gazete* (Sayı: 25686, 30 Aralık 2004).
45. Toroslu, M. V. (2021). *Sigorta muhasebesi: Muhasebe ilkeleri ve uygulamaları*. Seçkin Yayıncılık.
46. Türk Dil Kurumu (TDK). (2023). *Güncel Türkçe Sözlük*.
47. Türkiye Sigorta Birliği (TSB). (2024). *Sektör raporu*. [https://www.tsb.org.tr/content/Broadcasts/TSB_SEKTOR_TR24_1908.pdf](https://www.tsb.org.tr/content/Broadcasts/TSB_SEKTOR_TR24_1908.pdf) (Erişim tarihi: 15.06.2026).
48. Türkiye Sigorta Birliği (TSB-a). (t.y.). *Sektör raporları*. [https://www.tsb.org.tr/tr/yayin/sektor-raporlari](https://www.tsb.org.tr/tr/yayin/sektor-raporlari) (Erişim tarihi: 13.04.2026).
49. Türkiye Sigorta Birliği (TSB-b). (t.y.). *Katılım sigortacılığı prim ve adet verileri*. [https://www.tsb.org.tr/tr/istatistik/katilim-sigorta-verileri/katilim-sigortaciligi-prim-adet](https://www.tsb.org.tr/tr/istatistik/katilim-sigorta-verileri/katilim-sigortaciligi-prim-adet) (Erişim tarihi: 06.03.2026).
50. Vejzagıc, M. & Zarafat, H. (2014). An analysis of macroeconomic determinants of commercial banks’ profitability in Malaysia for the period 1995–2011. *Asian Economic and Financial Review, 4*(1), 41–57.
51. Yayla, Ş. O. (2019). Sigortacılık ve Türkiye’de sigorta sektörünün durumu. *Liberal Düşünce Dergisi, 24*(94), 107–125.