ÖRGÜTSEL ÖZDEŞLEŞMENİN İŞTEN AYRILMA NİYETİNE ETKİSİNDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ROLÜ
Öz
Bu çalışmada; örgütsel özdeşleşme ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide psikolojik dayanıklılığın herhangi bir etkisinin olup olmadığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, bir kargo şirketi işgörenlerine uygulanan ankette; Mael ve Ashforth (1992)’un örgütsel özdeşleşme ölçeği; Mobley, Horner ve Hollingsworth (1978)’un işten ayrılma niyeti ölçeği; Friborg ve arkadaşlarının (2005) psikolojik dayanıklılık ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin hesaplanan Cronbach Alpha katsayıları bu örneklem için oldukça güvenilir bulunmuştur. Faktör analizlerinde; örgütsel özdeşleşme ve işten ayrılma ölçeği tek faktörlü, işten ayrılma ölçeği ise beş faktörlü yapılarıyla doğrulanmıştır. Regresyon analizleri neticesinde; yaş ve eğitim demografik faktörlerinin işten ayrılma niyeti üzerinde etkili olduğu; yaşı genç ve eğitim seviyesi yüksek işgörenlerin işten ayrılma niyeti düzeylerinin diğerlerine nazaran daha yüksek oranda olduğu görülmüştür. Ayrıca, yüksek örgütsel özdeşleşme sahibi işgörenlerin daha düşük işten ayrılma niyetlerinin olduğu görülmüştür. Psikolojik dayanıklılık düzeylerinin alt boyutlarından “sosyal yeterlilik” boyutunun psikolojik dayanıklılık ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide kısmi dolaylı etkiye sahip olduğu, sosyal anlamda kendini bulunduğu mevcut konumda güçlü hisseden işgörenlerin işten ayrılma niyeti düzeylerinin diğerlerine nazaran daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuçların, benzer araştırmalara katkı sağlayabileceği değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abrams, D., Ando, K. & Hinkle, S.W. (1998). Psychological attachment to the group: Cross-cultural differences in organizational ıdentification and subjective norms as predictors of workers' turnover ıntentions, Personality and Social Psychology Bulletin, (24), 1027-1039. Ashforth, B. E. & Mael, F. (1989). Social identity theory and the organization, Academy of Management Review, 14(1), 20-39.
- Ateş, M. F. (2015). Hizmetkâr liderlik ve örgütsel adaletin örgütsel özdeşleşmeye etkisinde örgütsel güvenin aracılık rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(3), 75-95.
- Avey, J. B., Luthans, F. & Jensen, S. M. (2009). Psychological capital: A positive resource for combating employee stress and turnover. Human Resource Management, 48, 5, 677-693. Barlett, K. R., 1999. The relationship between training and organizational commitment in the health care field, The University of Illionis (The Degree of Doctor of Philosophy), Urbana. Baron, R. M. & Kenny, D. A. (1986). The moderator mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations, Journal of Personality and Social Psychology, 51, 1173 - 1182.
- Basım, H. N. & Çetin, F. (2011a). Psikolojik dayanıklılığın iş tatmini ve örgütsel bağlılık tutumlarındaki rolü, İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 13(3), 79-94.
- Basım, H. N. & Çetin, F. (2011b). Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeği'nin güvenilirlik ve geçerlilik çalışması, Türk Psikiyatri Dergisi, 22, 104-114.
- Becker, T.E., 1992. Foci and Bases of Commitment: Are they distinctions worth making?, The Academy of Management Journal, 35(1), 232–244. Bedeian, A. G., (2007). Even if the Tower Is “Ivory,” It ısn’t “White:” Understanding the consequences of faculty cynicism, Academy of Management Learning & Education, 6(1), 9–32. Bitmiş, M. G., Sökmen, A., & Turgut, H. (2013). Psikolojik dayanıklılığın tükenmişlik üzerine etkisi: örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 27-40.
- Bulut, S., Doğan, U. & Altundağ, Y. (2013). Adolescent psychological resilience scale: Validity and reliability study contemporary psychology, Suvremena Psihologija, 16(1), 21-32.
- Cameron, K., Dutton, J., & Quinn, R. E. (2003). An introduction to pozitive organizational scholarship. In Cameron, K., Dutton, J., & Quinn, R. E. (Eds.) Positive organizational scholarship: Foundations of a new discipline (pp. 3-13). Berrett-Koehler Publishers. Cascio, W. (1991). Costing human resources: The financial ımpact of behavior in organizations, 3rd Edition, Boston, PWS Kent
- Cole, M. S. & Bruch, H. (2006). Organizational ıdentity strength, ıdentification, and commitment and their relationships to turnover ıntention: Does organizational hierarchy matter?, Journal of Organizational Behaviour, 27, 585-605. Epitropaki, O. (2013). A multi-level investigation of psychological contract breach and organizational identification through the lens of perceived organizational membership: Testing a mod-erated-mediated model. Journal of Organizational Behavior, 34, 65-68.
- Friborg, O., Barlaug, D. & Martinussen, M. (2005). Resilience in relation to personality and ıntelligence. Journal of Leadership and Organizational Studies, 13, 44-61.