ÇEVRE KİRLİLİĞİ İLE MAKROEKONOMİK BELİRLEYİCİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN BİR PANEL VERİ ANALİZİ
Öz
Toplumların refahının temel kaynağını oluşturan çevre, günümüzde refahın önemli bir tehditcisi durumuna gelmiştir. Temel ihtiyaçlar listesinde yerini alan “kaliteli çevre” için alınacak tedbirlerin etkinliği ise çevre kirliliği ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkilerin tanımlanmasına bağlıdır. Bu çalışmada, Danimarka, Macaristan, İtalya, Malta, Hollanda, Portekiz, Slovakya, İsviçre, İngiltere ve Türkiye’de çevre kirliliği ile onu etkileyen makroekonomik değişkenler arasındaki ilişki 1995-2016 dönemi için Panel Veri Yöntemi ile analiz edilmiştir. Çevre kirliliği değişkeni, hava kirliliğine neden olan gazlar (CO_2, CH_4, N_2 O, NH_3, NMVOC, CO ve NO_x) dikkate alınarak Temel Bileşenler Analizi (PCA) ile hesaplanmıştır. Açıklayıcı değişkenler ise kişi başına gelir, doğrudan yabancı yatırımlar, insani gelişme endeksi ve çevre vergileridir. Pedroni eşbütünleşme testine göre değişkenler uzun dönemde eşbütünleşiktir. Pedroni FMOLS ve DOLS sonuçları, uzun dönemde insani gelişme endeksindeki artışın çevre kirliliğini önemli ölçüde azalttığını göstermektedir. FMOLS’a göre çevre vergilerinin etkisi bulunmazken DOLS’a göre çevre vergileri çevre kirliliğini artırmaktadır. Dolayısıyla çevre kirliliği üzerinde ”çevre bilinci” geliştirmenin vergi gibi otoriter uygulamalardan daha güçlü etkiler ortaya çıkaracağını söylemek mümkündür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akın, C. S. (2014). Yabancı Sermaye Yatırımlarının CO2 Emisyonu üzerine Olan Etkisi: Dinamik Panel Veri Analiz. Akademik Bakış Dergisi, 1-15.
- Aytun, C. (2014). Gelişen Ekonomilerde Karbondioksit Emisyonu, Ekonomik Büyüme Ve Eğitim Arasındaki İlişki: Panel Veri Analizi. İnternational Journal of Social Science, 339-352.
- Choi, I. (2001). Unit Root Tests For Panel Data. Journal of İnternational Money and Finance, 249-272.
- Damirova, S. (2019). Çevre Kirliliği ve Makroekonomik Belirleyicileri Arasındaki İlişkinin Panel Veri Yöntemiyle Analizi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
- Engin, B. (2007). Avrupa Birliği Özelinde Çevre Politikalarının Etkinliği. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
- Ergün, S., ve Polat, A. M. (2015). OECD ülkelerinde CO2 emisyonu, elektrik tüketimi ve büyüme ilişkisi. Erciyes Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (45), 115-141.
- Ertürk, H. (1998). Çevre Bilimlerine Giriş, Vipa Yayınları, Bursa.
- Gökçe, C. (2014). Avrupa Birliği ve Türkiye İçin Enerji Kırılganlık Endeksleri. Akademik Araştımalar ve Çalışmalar Dergisi, 56-71.
- Gürsoy, U. (2003). Çevre ekonomisi, enerjide dış (toplumsal) maliyetler ve Türkiye’nin sağlık maliyetlerini hesaplama zorlukları. II. Yenilenebilir Enerji Kaynakları Sempozyumu, 15-18.
- Im, K. S., Pesaran, H. M., ve Shin, Y. (2003). Testing For Unit Roots İn Heterogeneous Panels. Journal of Econometrics, 53-74.