The Correction of a False Conceptualization: The Authenticity of the Kalām Imputation

What are the sources of the term of kalâm? In the emergence of this term, is the external influences of Islamic thought were decisive than internal dynamics or not? This naming problem is also the process of self-fulfillment of a prophecy. At the beginning, the first group orientalists exemplified the concept of ‘kalâm’ through the word ‘logos’, which expresses thought, consciousness and logic in Ancient Greek to improve understanding of their readers. Subsequent orientalists imposed a truth value by way the using this information as reference. Some Muslim scholars who wanted to support religious knowledge with philosophy encouraged this understanding even if they did not want to. Thus, the claim that the term ‘kalâm’, whose relationship with logic was given over the Arabic language, was taken from the Greeks was adopted. In fact, there is no evidence in Islamic classical sources confirming this. This understanding is a result of the Greek West-centered perspective. In our article prepared to draw attention to this situation, the conceptual ground on which the naming of the kalâm science is based on Islamic thought has been investigated. The thesis of the word ‘kalâm’, the ability of speech, the speech of God, the reading of the Qur'an and the reason for defending a claim and its defense forms belongs to Islamic thought. It was detected that the meaning similarity between ‘kalâm’ and ‘logos’ is due to the commonness of natural language and basic human experiences.

Kelām teriminin ortaya çıkmasında etkili olan faktörler nelerdir? İslam teolojisinin kelâm ismini almasında dış kaynaklar daha mı çok belirleyici olmuştur? Gerçekte doğru olmamasına rağmen günümüzde kelâm ilminin isimlendirmesini dış etkilere bağlayan iddialar bulunmaktadır. Bu durum bir bakıma bir kehanetin kendini gerçekleştirmesidir. Peki buraya nasıl gelindi? Başlangıçta bazı oryantalistler, kelâm teriminin anlamını kendi okuyucularına daha iyi anlatmak için Eski Yunanca’da düşünceyi, bilinci ve mantığı ifade eden ‘logos’ kelimesini örnek göstermişlerdir. Sonraki süreçte bu bilgileri referans alan birçok araştırmacı bu örneği çeşitli yorum teknikleri ile gerekçelendirmiştir. Daha sonra dinî bilgiyi felsefî araçlarla temellendirmek isteyen Müslüman araştırmacılar bu bilgiye kitaplarında yer vermek sureti ile bu kanıyı güçlendirdiler. Böylece mantıkla ilişkisi Arap dili üzerinden verili olan ‘Kelâm’ teriminin Yunanlılardan alındığı iddiası zaman içinde bir hakikat değeri kazanmış oldu. Gerçekte klasik kaynaklarda bunu doğrulayan bir kanıt bulunmamaktadır. Bu anlayış akademideki Batı-Yunan merkezli bakış açısının bir sonucudur. Bu duruma dikkat çekmek için hazırlanmış çalışmamızda Kelâm ilminin isimlendirilmesinin, İslām düşüncesi içinde dayandığı kavramsal zemin irdelenmiştir. Metin boyunca kelâm kelimesinin, insanın konuşma erdemi, Allah’ın hitabı, Kur’ân’ın okunması ve bir iddiayı gerekçesi ile savunma şeklindeki anlam biçimlerinin İslâm düşüncesine ait olduğu, Kelâm ile logos arasındaki anlam benzerliğinin doğal dilin ve temel insanî tecrübelerin benzerliğinden kaynaklandığı tezi gerekçelendirilmeye çalışılmıştır.