Monarşiden Demokrasiye Siyasetin İmkânı Sorunu ve John Locke

Öz

John Locke, on yedinci yüzyıl siyaset felsefesinin önde gelen filozoflarından birisi olarak kabul edilir. Locke’un siyaset alanındaki düşünceleri onu klasik liberal demokrasinin önemli figürü haline getirmiştir. Ona göre, siyasal toplum kurulmadan önce doğa durumundaki bireyler barış içerisinde yaşamaktadır. Locke’a göre, doğa durumundaki birey birtakım doğal haklara sahiptir. Yaşam, özgürlük, eşitlik, mülkiyet, saldırganı cezalandırma gibi belirlenen bu haklar bireylerin doğuştan sahip olduğu haklardır. Bu haklar savaş durumunun oluşmasına ortam hazırlar. Onun açısından savaştan kaçınmanın yolu, sahip olunan hakları egemen güce teslim etmekten geçmektedir. Böylece savaştan kurtulmak isteyen her birey rıza göstermek suretiyle sahip olduğu hakların bir kısmını egemene teslim eder. Devredilen haklar toplumsal sözleşme yapılarak güvence altına alınmıştır. Sözleşmenin amacı, düzeni ve yasayı tahsis etmek, doğal durumun belirsizliğini gidermek ve kişinin haklarını muhafaza edecek kurumlar meydana getirmektir. Bu bakımdan Locke’un siyaset felsefesi alanında ki düşüncelerinin etkisi günümüze kadar ulaşmıştır. Bu çalışmada ise Locke’un siyaset felsefesi alanında ki düşünceleri eleştirel perspektiften tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• John Locke
• Doğa Durumu
• Mülkiyet Hakkı
• Toplumsal Sözleşme
• Liberalizm
• Siyaset Felsefesi

The Problem of the Possibility of Politics from Monarchy to Democracy and John Locke

Öz

John Locke is considered one of the leading philosophers of seventeenth-century political philosophy. Locke's ideas on politics made him an important figure of classical liberal democracy. According to him, lived in peace individuals in the state of nature before the establishment of political society. According to Locke, individual in the state of nature has a number of natural rights. These rights, such as life, liberty, equality, property, the right to punish aggressors and so on, are the rights that individuals are born with. These rights prepare the environment for the emergence of a state of war. From his point of view, the way to avoid a war is to surrender these rights to the sovereign power. Thus, every individual who wants to avoid war surrenders a bundle of rights to the sovereign through consent. The surrendered rights are secured by the social contract. The purpose of the social contract is to establish order and law, to resolve the uncertainties of the natural state and to create institutions to protect the rights of the individual. In this respect, the influence of Locke's ideas in the field of politics still continues today. In this study, Locke's ideas in the field of political philosophy will be discussed from a critical perspective.

Anahtar Kelimeler

• John Locke
• State of Nature
• Property Rights
• Social Contract
• Liberalism
• Political Philosophy

Kaynakça

1. Ağaoğulları, M. A, Çulha Zabcı F. Reyda, E. (2009). Kral Devletten-Ulus Devlete. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
2. Akman, Ş. T. (2021). John Locke’un Siyaset Felsefesi Ekseninde Doğal Hukukun Politikleştirilmesi. Amme İdaresi Dergisi, 2(54), 6-31.
3. Arslan, H. (2013). John Locke’un Siyaset Felsefesinin Temelleri Üzerine Bir Deneme. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(17), 187.
4. Cevizci, A. (2001). On Yedinci Yüzyıl Felsefe Tarihi. Bursa: Asa Kitabevi.
5. Değirmencioğlu Yıldız, B. (2016). John Locke’ta Doğa Durumu ve Direnme Hakkı. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3(20), 391-400.
6. Eroğlu, M. (2010). John Locke’un Devlet Teorisi. Akademik Bakış Dergisi, 2, 4-5.
7. Geçit, B. (2014). John Locke’da Mülkiyet Hakkının Sınırları: Doğal Hukuk Temelinde Bir Değerlendirme. Beytülhikme An International Journal of Philosophy, 1(4), 103-104.
8. Heywood, A. (2022). Siyaset. (Çev. N. Uslu). Ankara: Adres Yayınları.

9. Locke, J. (1999). Tabiat Kanunu Üzerine Denemeler. (Çev. İ. Çetin). İstanbul: Paradigma Yayınları.
10. Locke, J. (2012). Yönetim Üzerine İkinci İnceleme. (Çev. F. Bakırcı). Ankara: Ebabil Yayınları.
11. Locke, J. (2017). Hoşgörü Üstüne Bir Mektup. (Çev. M. Yürüşen). Ankara: Liberte Yayınları.
12. Locke, J. (2020). Yönetim Üzerine İki İnceleme. (Çev. Ö. Saruhanlıoğlu). İstanbul: Litera Yayınları.
13. Macit, M. H. İplikçi, A. ve Bingöl, M. (2021). Siyaset Felsefesine Giriş. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
14. Ormanoğlu, H. D., Çirkin, F. (2022). John Locke’un Siyaset Felsefesi Anlayışında Direnme Hakkı. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (2)13, 559-560.
15. Ruby, C. (2016). Siyaset Felsefesine Giriş. (Çev. A. U. Kılıç). İstanbul. İletişim Yayınları.
16. Saygılı, S., Avcı, M., Bayrakdar, N., Denizer, N. (2020). Disiplinlerarası Bir Yaklaşımla Felsefenin Değeri. Kayseri: Kimlik Yayınevi.
17. Şahin, K. (2017). John Locke’un Toplum ve Devlet Anlayışı, Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 1(52), 43-54.
18. Tabanlı, F. (2018). Thomas Hobbes ve John Locke’un Devletin Kökeni Hakkındaki Görüşleri. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (2)4, 346-347.
19. Tilci, Ö. ve Çelikçi, A. S. (2022). John Locke’un Siyaset Felsefesinde Mülkiyet ve Devlet. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, (2)11, 315-327.
20. Toku, N. (2003). John Locke ve Siyaset Felsefesi. Ankara: Liberte Yayınları. Toku, N. (2015). Siyaset Felsefesine Giriş. Konya: Çizgi Kitabevi.
21. Topakkaya, A. (2017). Hukuk ve Adalet. Ankara: Adalet Yayınevi.
22. Yayla, A. (2014). Siyaset Teorisine Giriş. İstanbul: Kesit Yayınları.
23. Zabunoğlu, H. G. (2016). Toplum Sözleşmesi Bağlamında John Locke’un Devlet Anlayışı. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2(7), 431-456.