UZAKTAN EĞİTİM SÜRECİNDE ÖĞRENCİLERİN AKADEMİK ERTELEME, YAŞAM DOYUMU VE TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışma, uzaktan eğitim sürecindeki üniversite öğrencilerinin akademik erteleme eğilimlerinin akademik yaşam doyumları ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi ve bu değişkenlerin demografik değişkenler açısından muhtemel farklılıklarını belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Bu amaç doğrultusunda akademik erteleme, akademik yaşam doyumu, tükenmişlik ve beş sorudan oluşan demografik faktörler ölçeği kullanıldı. Kesitsel türde tasarlanan bu çalışma için bir üniversitenin ön lisans programlarında eğitim gören ve en az bir dönem uzaktan eğitim alan 692 öğrenciden 542 kişiye ulaşılarak gerçekleştirildi. Araştırma kapsamında herhangi bir örneklem seçim yöntemi kullanılmadı ve evrenin tamamına ulaşılması hedeflendi. Araştırma bulguları neticesinde öğrencilerin akademik yaşam doyumlarının ve tükenmişlik düzeylerinin akademik erteleme eğilimleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edildi. Ayrıca öğrencilerin cinsiyet, yaş, not ortalaması, anne eğitim ve baba eğitim durumları ile akademik erteleme eğilimleri; yaş, not ortalaması, anne eğitim ve baba eğitim durumları ile akademik yaşam doyumları; cinsiyet, anne eğitim ve baba eğitim durumları ile tükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar tespit edildi. Son olarak araştırma sonuçlarından hareketle teorik ve pratik çıkarımlar gerçekleştirildi ve ilgili değişkenler alan yazını çerçevesinde tartışılıp gelecekte yapılacak çalışmalar için de birtakım önerilerde bulunuldu.

Anahtar Kelimeler

• Akademik erteleme
• akademik yaşam doyumu
• tükenmişlik
• uzaktan eğitim

EXAMINING THE RELATIONSHIP BETWEEN ACADEMIC PROCRASTINATION, LIFE SATISFACTION AND BURNOUT LEVELS OF STUDENTS IN DISTANCE EDUCATION PROCESS IN THE CONTEXT OF DEMOGRAPHIC CHARACTERISTICS

Öz

This study was conducted to determine the relationship between academic procrastination tendencies, academic life satisfaction and burnout levels of university students in distance education process and the possible differences of these variables in terms of demographic characteristics. For this purpose, academic procrastination, academic life satisfaction, burnout and demographic characteristics scale consisting of five questions were used. This cross-sectional study was conducted by reaching 542 out of 692 students studying in associate degree programmes of a university and receiving distance education for at least one semester. Within the scope of the research, no sampling method was used and it was aimed to reach the entire population. As a result of the research findings, it was determined that students' academic life satisfaction and burnout levels had a significant effect on their academic procrastination tendencies. In addition, significant differences were found between students' gender, age, grade point average, mother's education and father's education status and academic procrastination tendencies; age, grade point average, mother's education and father's education status and academic life satisfaction; gender, mother's education and father's education status and burnout levels. Finally, theoretical and practical implications were made based on the results of the research and the related variables were discussed within the framework of the literature and some suggestions were made for future studies.

Anahtar Kelimeler

• Academic procrastination
• academic life satisfaction
• burnout
• distance education

Kaynakça

1. Ağır, M. S. (2018). Ergenlerde psikolojik sağlamlık, okul tükenmişliği ve internet bağımlılığı üzerine bir inceleme. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 6(16), 5-28.
2. Aitken, M. E. (1982). A personality profile of the college student procrastinator. University of Pittsburgh.
3. Aydın, B., Çulha, Ş., Mercan, B., ve Ezgi, Z. Ö. Ğ. (2022). Öğretmen Adaylarının İyimserlik ve Tükenmişlik Düzeylerinin Karşılaştırılması. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(34), 688-719.
4. Balkıs, M. (2006). Öğretmen adaylarının davranışlarındaki erteleme eğiliminin, düşünme ve karar verme tarzları ile ilişkisi (Doctoral dissertation, DEÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsü).
5. Balkıs, M., ve Duru, E. (2010). Akademik erteleme eğilimi, akademik başarı ilişkisinde genel ve performans benlik saygısının rolü. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(27), 159-170.
6. Balkis, M. (2013). Academic procrastination, academic life satisfaction and academic achievement: the mediation role of rational beliefs about studying. Journal of Cognitive ve Behavioral Psychotherapies, 13(1).
7. Balkis, M., ve Erdinç, D. (2009). Akademik Erteleme Davranışının Öğretmen Adayları Arasındaki Yaygınlığı, Demografik Özellikler ve Bireysel Tercihlerle İlişkisi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 5(1), 18-32.
8. Bas, G. (2012). İlköğretim öğrencilerinde tükenmişlik: Farklı değişkenler açısından bir değerlendirme. Journal of European Education, 2(2), 31-46.

9. Başpınar, N. Ö. (2020). Üniversite Öğrencilerinin Genel Erteleme Davranışları ile Akademik Erteleme Davranışları Arasındaki İlişki. Electronic Turkish Studies, 15(2).
10. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Atıf İndeksi.
11. Can, A. (2018). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Atıf İndeksi, 001-429.
12. Çakıcı, A. (2021). Sekizinci sınıf öğrencilerinin akademik ertelemeleri ile sınav kaygısı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(46), 855-875.
13. Çakıcı, D. Ç. (2003). Lise ve üniversite öğrencilerinde genel erteleme ve akademik erteleme davranışının incelenmesi (Master's thesis, Ankara Universitesi (Turkey)).
14. Çapulcuoğlu, U., ve Gündüz, B. (2013). Lise öğrencilerinde tükenmişliğin cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü ve algılanan akademik başarı değişkenlerine göre incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 12-24.
15. Çetinkanat, A. C., Argon, T., Nartgünc, Ş. S., ve Kösterelioğlud, M. (2011). Öğretmen Adaylarının Akademik Erteleme Eğilimleri ve Yaşam Doyumları. Tam Metin Bildirileri Kitabı/Full Text Book.
16. Çivitci, A. (2009). İlköğretim öğrencilerinde yaşam doyumu: Bazı kişisel ve ailesel özelliklerin rolü. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 29-52.
17. Çulha, Y. (2017). Okul psikolojik danışmanlarının müdürlerinin liderlik stillerini algıları ile kendi iş doyumu ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Master's thesis, Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
18. Diener, E., ve Diener, M. (1995). Cross-cultural correlates of life satisfaction and self-esteem. Journal of personality and social psychology, 68(4), 653.
19. Diener, E., ve Ryan, K. (2009). Subjective well-being: A general overview. South African journal of psychology, 39(4), 391-406.
20. Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E., ve Smith, H. L. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological bulletin, 125(2), 276.
21. Dost, M. T. (2007). Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumunun bazı değişkenlere göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(22), 132-143.
22. Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn‐out. Journal of social issues, 30(1), 159-165.
23. Güdül, M. D. (2016). Üniversite öğrencilerinin akademik motivasyon profillerinin psikolojik ihtiyaç doyumu, akademik erteleme ve yaşam doyumu ile ilişkisi (Doctoral dissertation, Anadolu University (Turkey)).
24. Gürbüz, S. (2021). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
25. Gürbüz, S., ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 271.
26. Malach-Pines, A. (2005). The burnout measure, short version. International Journal of Stress Management, 12(1), 78.
27. Maslach, C., ve Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour, 2(2), 99–113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205
28. Memiş Ç. (2011). Trakya üniversitesi tıp fakültesi öğrencilerinde sosyal anksiyete bozukluğu ve belirtileri ile tükenmişlik düzeylerinin değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi, Edirne.
29. Nogueira, M. J., Antunes, J. P., ve Sequeira, C. (2019). Development and psychometric study of the Academic Life Satisfaction Scale (ALSS) in a higher education students sample. Nursing ve Healthcare International Journal, 3(2), 1-8. doi: 10.23880/nhij-16000183
30. Odacı, H., Feridun, K., ve Kınık, Ö. (2021). Akademik Yaşam Doyumu Ölçeği’nin Türkçe Versiyonu. Ege Eğitim Dergisi, 22(1), 1-15.
31. Ören, N., ve Türkoğlu, H. (2006). Öğretmen adaylarında tükenmişlik. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16).
32. Öztabak, M. Ü. (2018). Rehber öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı demografik değişkenlere ve faktörlere göre incelenmesi. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, (12), 171-222. https://doi.org/10.16947/fsmia.502230
33. Schaufeli, W. B., ve Buunk, B. P. (2003). Burnout: An overview of 25 years of research and theorizing. The handbook of work and health psychology, 2(1), 282-424.
34. Schaufeli, W. B., ve Greenglass, E. R. (2001). Introduction to special issue on burnout and health. Psychology ve health, 16(5), 501-510.
35. Solomon, L. J., ve Rothblum, E. D. (1984). Academic procrastination: frequency and cognitive-behavioral correlates. Journal of counseling psychology, 31(4), 503.
36. Steel, P. (2007). The nature of procrastination: a meta-analytic and theoretical review of quintessential self-regulatory failure. Psychological bulletin, 133(1), 65.
37. Tümkaya, S., Çam, S., ve Çavuşoğlu, I. (2009). Tükenmişlik ölçeği kısa versiyonunun Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(1), 387-398.
38. Uçak, F. ve Yıldırım, M. (2023). Mesleki Sonuç Beklentisi ve Tükenmişlik İlişkisinde Yaşam Doyumunun Aracı Rolü: İİBF Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Alanya Akademik Bakış, 7(3), 1177-1201.
39. Urfalıoğlu, Ş., ve Tunalı, D. (2023). Akademik Erteleme ve Akademik Yaşam Doyumunun Akıllı Telefon Bağımlılığı ile İlişkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(4), 2334-2346.
40. Uslan, Y. (2016). Public employee’ job satisfaction, life satisfaction and burnout levels’ assessment by some socia-demographic factors Kamu çalışanlarının iş doyumu, yaşam doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin bazı sosyo-demografik unsurlara göre değerlendirilmesi. journal of new results in science, 13, 3354-3372. https://doi.org/10.14687/JHS.V13I2.3983.
41. Uzun, B. ve Topkaya, N. (2011). Akademik erteleme ve sınav kaygısı. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 12-19.
42. Yelpaze, İ., ve Yakar, L. (2019). Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumu ve bilişsel esnekliklerinin incelenmesi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 9(54), 913-935.
43. Yıldırım, B., ve Latifoğlu, G. (2020, September). Serbest Zaman Tatmini ile Yaşam Doyumu ve Duygusal Zekâ Arasındaki İlişki. In Conference Proceedıng Book (p. 68). Near East University.
44. Yiğit, R., ve Dilmaç, B. (2015). Ortaöğretimde Öğrencilerinin Sahip Oldukları İnsani Değerler ile Akademik Erteleme Davranışlarının Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (31).
45. Yurdakoş, K., ve Biçer, E. (2019). İnternet bağımlılık düzeyinin akademik ertelemeye etkisi: Sağlık yönetimi öğrencileri üzerine bir araştırma. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 243-278.