ÖRGÜTSEL SİNİZMİN İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ÜZERİNE ETKİSİ: SAĞLIK ÇALIŞANLARINA YÖNELİK BİR UYGULAMA

Öz

Bu araştırma, sağlık çalışanlarında örgütsel sinizmin iş performansı ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, 01.11.2024–01.12.2024 tarihleri arasında İstanbul’da bir kamu hastanesinde çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 180 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak Örgütsel Sinizm Ölçeği, İş Performansı Ölçeği ve İşten Ayrılma Eğilimi Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 27.0 programı aracılığıyla analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Bulgular, sağlık çalışanlarının örgütsel sinizm düzeylerinin orta seviyede olduğunu (Ort.:2,35), işten ayrılma niyetlerinin düşük düzeyde (Ort.:2,10) seyrettiğini ve iş performanslarının yüksek düzeyde olduğunu (Ort.:4,21) olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, örgütsel sinizm ile iş performansı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Regresyon analizi sonuçları, modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ve örgütsel sinizmin alt boyutlarının işten ayrılma niyetindeki varyansın %45’ini açıkladığını göstermektedir. Alt boyutlar incelendiğinde, yalnızca duyuşsal boyutun işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, örgütsel sinizmin özellikle duyuşsal boyutunun sağlık çalışanlarının işten ayrılma niyeti üzerinde önemli bir belirleyici olduğu, ancak iş performansı üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel sinizm
• iş performansı
• işten ayrılma niyeti
• sağlık çalışanları

THE IMPACT OF ORGANİZATİONAL CYNİCİSM ON JOB PERFORMANCE AND TURNOVER INTENTİON: AN APPLİCATİON TO HEALTHCARE EMPLOYEES

Öz

This study aims to examine the effect of organizational cynicism on job performance and turnover intention among healthcare workers. The study was conducted between November 1 and December 1, 2024, with 180 healthcare employees working in a public hospital in Istanbul who voluntarily agreed to participate. Data were collected using the Organizational Cynicism Scale, Job Performance Scale, and Turnover Intention Scale. The obtained data were analyzed using SPSS 27.0, employing descriptive statistics, correlation, and regression analyses. The findings indicate that healthcare workers’ organizational cynicism levels were 78 ULUSLARARASI SAĞLIK YÖNETİMİ VE STRATEJİLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ https://dergipark.org.tr/tr/pub/usaysad (YÜKSELİR ALASIRT, F. / ÖZDEMİR, B. N.) moderate (Mean = 2.35), their turnover intention levels were low (Mean = 2.10), and their job performance levels were high (Mean = 4.21). However, no statistically significant relationship was found between organizational cynicism and job performance. Regression analysis results revealed that the model was statistically significant and that the sub-dimensions of organizational cynicism explained 45% of the variance in turnover intention. Among the sub-dimensions, only the affective dimension was found to have a positive and significant effect on turnover intention. In conclusion, organizational cynicism, particularly its affective dimension, is an important determinant of turnover intention among healthcare workers, while it does not have a significant effect on job performance.

Anahtar Kelimeler

• Organisational cynicism
• job performance
• turnover intention
• health workers

Kaynakça

1. Akbaş, M. (2020). Örgütsel sinizm ve örgütsel sonuçlarının sağlık çalışanları üzerine etkisi: sistematik bir derleme. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(1), 94-107.
2. Akyüz, İ., & Yurduseven, N. (2016). Sağlık çalışanlarının örgütsel sinizm düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (16), 61-76.
3. Alnaeem, M. M., Hamdan-Mansour, A. M., Nashwan, A. J., Abuatallah, A., & Al-Hussami, M. (2022). Healthcare providers' intention to leave their jobs during COVID-19 pandemic: A cross-sectional study. Health Science Reports, 5(6), e859.
4. Arıkök, D. (2022). Örgütsel sinizmin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü: Sağlık sektöründe bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
5. Arslan, M. (2018). Organizational cynicism and employee performance: Moderating role of employee engagement. Journal of Global Responsibility, 9(4), 415-431.
6. Bacaksız, F. E., Tuna, R., & Seren, A. K. H. (2018). Sağlık çalışanlarında performans ve örgütsel sinizm ilişkisi: Hemşireler üzerinde bir araştırma. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 52-58.
7. Brandes, P. M. (1997). Organizational cynicism: Its nature, antecedents, and consequences (Order No. 9814494). Available from ProQuest Central Premium; ProQuest Dissertations & Theses Global. (304333103).
8. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (27. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.

9. Callado, A., Teixeira, G., & Lucas, P. (2023). Turnover Intention and Organizational Commitment of Primary Healthcare Nurses. Healthcare, 11(4), 521.
10. Cicek, B., Turkmenoglu, M. A., & Ozbilgin, M. (2021). Examining the mediating role of organisational support on the relationship between organisational cynicism and turnover intention in technology firms in Istanbul. Frontiers in Psychology, 12, 606215.
11. Çalışkan, A., & Köroğlu, E. Ö. (2022). Job performance, task performance, contextual performance: development and validation of a new scale. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8(2), 180-201.
12. Çankaya, M. (2018). Hastane çalışanlarının örgütsel sinizm düzeylerinin incelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 288-306.
13. Çankaya, M. (2020a). Sağlık çalışanlarında algılanan örgütsel destek ve psikolojik iyi oluşun işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(8), 79-98.
14. Çankaya, M. (2020b). Hastane çalışanlarındaki iş stresinin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi. Business & Management Studies: An International Journal, 8(1), 121-143.
15. Çaylak, E., & Altuntaş, S. (2017). Organizational silence among nurses: The impact on organizational cynicism and intention to leave work. Journal of Nursing Research, 25(2), 90-98.
16. Çoban, R., & Deniz, M. (2021). İşyeri nezaketsizliğinin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel sinizmin aracılık rolü üzerine bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 17(34), 1224-1259.
17. Dean, James W., Brandes, Pamela and Dharwadkar, Ravi (1998). Organizational Cynicism. Academy of Management Review, 23(2): 341-352.
18. Deng, J., Guo, Y., Ma, T., Yang, T., & Tian, X. (2019). How job stress influences job performance among Chinese healthcare workers: a cross-sectional study. Environmental health and preventive medicine, 24, 1-11.
19. Ekinci, N. (2019). Sinizm: Türkiye’de sağlık alanında 2011-2018 yılları arasındaki çalışmalar üzerine bir değerlendirme. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 161-175.
20. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
21. Ike, O. O., Chuke, N. N., & Nnamchi, O. C. (2024). Organizational cynicism and turnover intention among nurses: do perceived organizational support moderates the relationship. SAGE Open Nursing, 10, 1-15.
22. Johnson, J. L., & O'Leary‐Kelly, A. M. (2003). The effects of psychological contract breach and organizational cynicism: Not all social exchange violations are created equal. Journal of Organizational Behavior, 24(5), 627-647.
23. Karaca, M., & Demirtaş, Ö. (2023). Sağlık kurumlarında sinizm: Kayseri devlet hastanesi örneği. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 499-534.
24. Karaman, M., Macit, M., & Karatepe, H. K. (2020). Psikolojik sermayenin iş performansına etkisi: Sağlık çalışanlarında bir uygulama. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(1), 127-146.
25. Küçükusta, D. (2007). Konaklama işletmelerinde iş-yaşam dengesinin çalışma yaşamı kalitesine etkisi (Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye).
26. Lipinskienė, D. (2024). Factors determining organisational cynicism: Theoretical insights. Taikomieji tyrimai studijose ir praktikoje / Applied Research in Studies and Practice, 20(1), 105–110.
27. Malinowska-Lipień, I., Gabryś, T., Kózka, M., Gniadek, A., & Brzostek, T. (2023). Nurses’ intention to leave their jobs in relation to work environment factors in Polish hospitals: Cross-sectional study. Medycyna pracy, 74(5), 377-387.
28. Mengstie, M. M. (2020). Perceived organizational justice and turnover intention among hospital healthcare workers. BMC psychology, 8(1), 19.
29. Mousavi Ghahfarrokhi, S. G., Beshlideh, K., & Arshadi, N. (2020). Designing and Evaluating a Model for Precedents and Outcomes of Organizational Cynicism. Journal of Occupational Health and Epidemiology, 9(3), 146-157.
30. Munir, Y., Ghafoor, M. M., & Rasli, A. M. (2018). Perception of ethical climate and turnover intention among nursing staff: does organizational cynicism mediate?. International Journal of Human Rights in Healthcare, 11(5), 319-332.
31. Nafei, W. A., & Kaifi, B. A. (2013). The impact of organizational cynicism on organizational commitment: An applied study on teaching hospitals in Egypt. European Journal of Business and Management, 5(12), 131-147.
32. Nazir, T., Umer, M., Najam, M., Nawab, S., Maqsoom, A., Shafi, K., ... & Nawaz, I. (2022). Impact role stress on turnover intentions of Pakistan’s healthcare workers: Mediating and moderating role of organizational cynicism and self-efficacy. Plos one, 17(12), e0279075.
33. Ousman, Y. A., & Worku, B. (2022). Job performance and associated factors among health workers working in public hospitals of West Hararghe Zone, Oromia Region, Eastern Ethiopia [Preprint]. Research Square.
34. Rehan, M., Iqbal, M. Z., Fatima, A., & Nawab, S. (2017). Organisational cynicism and its relationship with employee's performance in teaching hospitals of Pakistan. International Journal of Economics and Management Sciences, 6(3), 1-6.
35. Rodwell, J., Brunetto, Y., Demir, D., Shacklock, K., & Farr‐Wharton, R. (2014). Abusive supervision and links to nurse intentions to quit. Journal of Nursing Scholarship, 46(5), 357-365.
36. Peter, B., & Chima, O. B. (2018). Organisational cynicism and employees’ intention to quit. International Journal of Management Science, 5(1), 6-9.
37. Sabry Hassan El-liethiey, N., Atalla, Diab Ghanem, & A. (2021). Relationship between organizational cynicism and nurses’ intension for turnover as perceived by nurses. Egyptian Journal of Health Care, 12(2), 383–397.
38. Serinikli, N. (2020). Sağlık çalışanlarında iş özerkliği ve iş performansı arasındaki ilişkide örgütsel sinizm ve yaşam tatmini seri çoklu arabuluculuğu. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1693-1711.
39. Seyfullahoğulları, Ç. A. (2018). İşten ayrılma niyeti. İstanbul: Türkmen Kitabevi.
40. Sungur, C., Özer, Ö., Saygili, M., & Uğurluoğlu, Ö. (2019). Paternalistic leadership, organizational cynicism, and intention to quit one’s job in nursing. Hospital topics, 97(4), 139-147.
41. Şantaş, F., Uğurluoğlu, Ö., Kandemir, A., & Çelik, Y. (2017). Sağlık çalışanlarında örgütsel sinizm, iş performansı ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri̇ arasındaki̇ ilişkilerin incelenmesi̇. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 867-886.
42. Topçu, İ., Türkkan, N. Ü., Bacaksız, F. E., Şen, H. T., Karadal, A., & Yıldırım, A. (2013). Sağlık çalışanlarında örgütsel sinizm ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(3), 125-131.
43. Tuna, R., Bacaksız, F. E., & Seren, A. K. H. (2018). The effects of organizational identification and organizational cynicism on employee performance among nurses. International Journal of Caring Sciences, 11(3), 1707-1714.
44. Viswesvaran, C., & Ones, D. S. (2000). Perspectives on models of job performance. International Journal of Selection and Assessment, 8(4), 216-226.
45. Wayne, S. J., Shore, L. M., & Liden, R. C. (1997). Perceived organizational support and leader-member exchange: A social exchange perspective. Academy of Management Journal, 40, 82–111.
46. Yáñez-Araque, B., Gómez-Cantarino, S., Gutiérrez-Broncano, S., & López-Ruiz, V.-R. (2021). Examining the determinants of healthcare workers’ performance: a configurational analysis during COVID-19 times. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(11), 5671.