Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’de Vergi Denetim Sürecinin Karşılaştırılması

Öz

Vergi denetimi, kamu maliyesinin sürdürülebilirliği ve vergi uyumunun artırılması açısından önemli bir mekanizma olup, devletlerin vergi kayıplarını önlemek ve vergi adaletini sağlamak amacıyla çeşitli yöntemler geliştirmesine neden olmuştur. ABD’de vergi denetimleri, IRS tarafından yürütülmekte olup, denetimlerin büyük çoğunluğu, mükellef ile idare arasındaki uyuşmazlıkları en aza indirerek vergiye gönüllü uyumu artırmayı hedefleyen yazışma denetimi şeklinde gerçekleşmektedir. Türkiye’de ise vergi denetimi, VUK kapsamında düzenlenmiş olup, VDK tarafından yürütülmektedir. Vergi denetimlerinin etkinliğini artırmak ve ihtilafları en aza indirmek amacıyla izaha davet uygulaması ihdas edilmiştir. Bu uygulama, mükelleflerin olası vergi ziyaı nedeniyle cezai yaptırıma maruz kalmadan önce açıklama yapmalarına olanak tanımakta ve vergi idaresinin iş yükünü hafifletmektedir. Türkiye’de vergi denetim sistemi, kendine özgü uygulamalar içermekle birlikte, izaha davet müessesesi yapısal özellikleri bakımından ABD’deki yazışma denetimi ile benzerlik taşımaktadır. Çalışmada, Türkiye ve ABD'deki vergi denetim süreçleri karşılaştırılmış ve her iki ülkenin denetim sistemleri arasındaki benzerlikler ile farklılıklar detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Vergi Denetimi
• Amerika Birleşik Devletleri Gelir İdaresi
• Vergi Denetim Kurulu.

Comparison of the Tax Auditing Process in the United States and Türkiye

Öz

Tax auditing serves as a crucial mechanism for ensuring the sustainability of public finance and enhancing tax compliance, prompting governments to develop various methods to prevent tax losses and ensure tax equity. In the United States, tax audits are conducted by the Internal Revenue Service (IRS), with most audits taking the form of correspondence audits aimed at increasing voluntary tax compliance by minimizing disputes between taxpayers and the administration. In Türkiye, tax audits are regulated under the Tax Procedure Law and are conducted by the Tax Inspection Board. The explanatory invitation procedure has been introduced to enhance the effectiveness of tax audits and minimize disputes. This procedure allows taxpayers to provide explanations before facing punitive measures due to potential tax losses, thereby alleviating the administrative burden on the tax authorities. Although Türkiye’s tax audit system incorporates unique practices, the explanatory invitation mechanism structurally resembles the correspondence audit system in the United States. This study compares tax audit processes in Türkiye and the United States, providing a detailed evaluation of the similarities and differences between the audit systems of both countries.

Anahtar Kelimeler

• Tax Auditing
• Internal Revenue Service
• Tax Inspection Board

Kaynakça

1. BrotmanLaw. Types of taxaudit: 4 differenttypes of IRS audits&purposes. https://www.sambrotman.com/the-ultimate-guide-to-irs-audits/types-severity/
2. FindLaw. "Audit". Legal Dictionary.https://dictionary.findlaw.com/definition/audit.html
3. FreemanLaw. Types of IRS audits | Thecorrespondenceaudit. https://freemanlaw.com/types-of-irs-audits-the-correspondence-audit/
4. Furtun, İ. H. (2010). Türk hukukunda vergi mükellefini denetleme araçları. Vergi Hukuku Örneğinde Hukuka Uygun & Etkin Kamu Denetimi Sempozyum Kitabı (ss. 302). Bahri Öztürk & Funda Başaran Yavaşlar (Ed.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
5. Greenback. (2024). Taxaudits: What US expatsneedtoknow. https://www.greenbacktaxservices.com/knowledge-center/tax-audits/
6. IRS. (2017). Extendingthetaxassessmentperiod.Publication 1035 (Rev. 9–2017). Department of theTreasuryInternalRevenue Service. https://www.irs.gov/pub/irs-pdf/p1035.pdf
7. IRS. (2022). Comprehensivetaxpayerattitudesurvey (CTAS) 2021.Publication 5296 (Rev. 4–2022). Department of theTreasuryInternalRevenue Service. https://www.irs.gov/pub/irs-pdf/p5296.pdf
8. IRS. (2024a). IRS audits. https://www.irs.gov/businesses/small-businesses-self-employed/irs-audits

9. IRS. (2024b). How longshould I keeprecords?.https://www.irs.gov/businesses/small-businesses-self-employed/how-long-should-i-keep-records
10. IRS. (2024c). Understandingyour IRS noticeorletter. https://www.irs.gov/individuals/understanding-your-irs-notice-or-letter
11. İlgün, M. F. (2020). Vergi denetim sürecinde büyük veri analitiği. Erciyes Üniversitesi İktisadi & İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 1-25.
12. Karakoç, Y. (2017). Genel vergi hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları.
13. Kızılot, Ş. &Kızılot, Z. (2005). Vergi ihtilafları & çözüm yolları. 10. Baskı. Ankara: Yaklaşım Yayıncılık.
14. Öncel, M., Çağan, N. & Kumrulu, A. (1985). Vergi hukuku, Cilt: 1. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları: 548.
15. Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Oluşturulması ile Çalışma Usul & Esasları Hakkında Yönetmelik. (2011). T.C. Resmî Gazete, (27959), 31 Aralık 2011.
16. RJSLAW. Thefourtypes of taxaudits. https://irssolution.com/blog/four-types-of-tax-audits/
17. Saraçoğlu, F., Pürsünlerli Çakar, E. &Ömercioğlu, A. (2022). Vergi hukuku. Ankara: Gazi Kitabevi.
18. Soydan, B. (2015). Türk vergi hukukunda vergi incelemesi. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
19. Tax Foundation. Audit. https://taxfoundation.org/taxedu/glossary/audit/
20. TDK. “Denetleme”. Güncel Türkçe Sözlük.https://sozluk.gov.tr/
21. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı. (2023). 2023 yılı faaliyet raporu. Hazine & Maliye Bakanlığı.
22. Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği. (2021). T.C. Resmî Gazete, (31447), 7 Nisan 2021.
23. Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul & Esaslar Hakkında Yönetmelik. (2011). T.C. Resmî Gazete, (27959), 31 Aralık 2011.
24. Whaltey, A. M. Navigatingdifferenttypes of IRS audits. https://atltaxlawyers.com/different-types-of-irs-audits/
25. Yüce, M. & Yücelen, İ. H. (2021). Vergi denetim hukuku. İstanbul: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
26. Vergi İnceleme & Denetim İç Genelgesi. (2017). T.C. Hazine & Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı. 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu. (1961). T.C. Resmî Gazete, (10703), 10 Ocak 1961.
27. 5604 Sayılı Malî Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun. (2007). T.C. Resmî Gazete, (26582), 28 Mart 2007.
28. 7338 Sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. (2021). T.C. Resmî Gazete, (31628), 14 Ekim 2021.
29. Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı, E. 2013/3, K. 2019/1. (2019).
30. Vergi Denetim Kurulu. Vergi İnceleme Süreci. Erişim 31 Ocak 2025. https://vdk.hmb.gov.tr/vergi-inceleme-sureci.
31. Hayes, A. (2021, 29 Mart). Fieldaudit: What it is, how it works. https://www.investopedia.com/terms/f/field-audit.asp
32. Finet, J. P. (2023a, 28 Ağustos). IRS audits. https://www.findlaw.com/tax/tax-problems-audits/irs-audits.html
33. Burgos, M. (2024, 16 Ekim). Audit. https://taxfoundation.org/taxedu/glossary/audit/
34. Finet, J. P. (2023b, 26 Kasım). What is a taxaudit?.https://www.findlaw.com/tax/tax-problems-audits/what-is-a-tax-audit.html
35. Weltman, B. (2024, 30 Aralık). How do IRS auditswork?.https://www.investopedia.com/articles/personal-finance/032415/how-do-irs-audits-work.asp