The Budgetary Efficiency of Tax Auditing in Türkiye: A Tax-Type-Based Assessment

Yıl 2026, Cilt: 6 Sayı: 1, 75 - 93, 27.03.2026

Gözde Nalbant Efe

https://doi.org/10.70101/ussmad.1881549

https://izlik.org/JA32RN89CA

Öz

This study evaluates the efficiency of tax auditing in Türkiye over the 2012–2024 period in terms of administrative capacity, audit outputs, and budgetary impact. The analysis is based on publicly available reports of the Tax Inspection Board and central government budget statistics. The main contribution of the study is to assess audit outcomes not only through absolute amounts of additional assessments, but by relating proposed tax and penalty amounts to actual tax collections on a tax-type basis. The findings indicate that despite a significant increase in the number of audits and administrative workload, the relative budgetary contribution of tax audits and audit hit rates have declined markedly in recent years. Audit outcomes are heavily concentrated in Value Added Tax and Corporate Income Tax, while the impact on Personal Income Tax remains marginal from a budgetary perspective. A comparison with international indicators also reveals that Türkiye’s tax audit performance, in terms of both targeting efficiency and fiscal impact, has recently fallen below international averages.

Anahtar Kelimeler

Tax Audit , Audit Efficiency , Fiscal Impact , Tax Types , Audit Hit Rate

Türkiye’de Vergi Denetiminin Bütçe Ölçeğinde Etkinliği: Vergi Türleri Bazında Bir Değerlendirme

https://izlik.org/JA32RN89CA

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de vergi denetiminin etkinliğini 2012–2024 dönemi için idari kapasite, denetim çıktıları ve bütçeye etkileri bakımından değerlendirmektedir. Analiz, Vergi Denetim Kurulu faaliyet raporları ile Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçe verilerine dayanmaktadır. Çalışmanın temel katkısı, denetim sonucu tarhı önerilen vergi ve cezaların yalnızca mutlak büyüklükler üzerinden değil, vergi türleri itibarıyla fiili tahsilata oranlanarak bütçe ölçeğinde göreli bir çerçevede ele alınmasıdır. Bulgular, son yıllarda inceleme sayıları ve idari yoğunluk artmasına rağmen, denetimlerin bütçe gelirlerine sağladığı göreli katkının ve denetim isabet oranının belirgin biçimde gerilediğini göstermektedir. Denetim çıktılarının özellikle Katma Değer Vergisi ve Kurumlar Vergisi’nde yoğunlaştığı, Gelir Vergisi’nde ise bütçe açısından son derece sınırlı bir etki yarattığı tespit edilmiştir. Uluslararası karşılaştırmalar ise Türkiye’de vergi denetiminin mali etkinliğinin son dönemde uluslararası ortalamaların altına düştüğüne işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Vergi Denetimi , Denetim Etkinliği , Mali Etki , Vergi Türleri , Denetim İsabet Oranı

Kaynakça

• Akbey, F. (2014). Türkiye’de vergi denetimi ve vergi gelirleri üzerine bir inceleme. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(1), 63-103.
• Akdoğan, İ. (2025). Türkiye’de vergi denetim süreçlerinde yaşanan gelişmeler. Mali Çözüm Dergisi, 35(191), 1657-1683.
• Akgül Yılmaz, G. (2025). Kamu maliyesi, teori ve Türkiye uygulaması. İstanbul: Filiz Kitabevi.
• Alp, E. (2024). Türkiye’de vergi denetiminin etkinliği ve etkinliği artırma önerileri. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 11(114), 2632-2639. https://doi.org/10.5281/zenodo.14556669%20
• Aybarç, S. (2019). Türkiye’de vergi idaresinin il bazında tarhiyat sonrası uzlaşma süreci açısından teknik etkinliği. Maliye Araştırmaları Dergisi, 5(1), 65–75.
• Bakar, F. ve Gerçek, A. (2016). Vergi denetiminde risk analizinin yeri: Bazı ülke uygulamaları ve Türkiye için bir değerlendirme. International Journal of Public Finance, 1(2), 168-193. https://doi.org/10.30927/ijpf.319894 Beşel, F. (2017). Türkiye’de vergi denetiminin çeşitli göstergeler ile analizi. Sayıştay Dergisi, 107, 65-98.
• Bişgin, A. (2023). Vergi denetimi–tahsilat oranı ilişkisine dair nicel bulgular. Mali Çözüm Dergisi, 33(175), 155-174.
• Büyükben, N.K. ve Güngör, K. (2023). Vergi denetiminde etkinlik: Türkiye ve OECD ülkeleri arasında karşılaştırmalı analiz. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi, 5(1), 1-26.
• Demir, İ.C. ve Çalışkan, N. (2025). Allingham–Sandmo modeli bağlamında Türk vergi sisteminde vergi denetim oranlarının tespit edilen matrah farklılıklarına etkisi: 1991-2022 dönemi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 27(50), 1345-1363. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1564556
• Demir, E. (2019). Türkiye’de vergi denetimi ve vergi denetiminde etkinliğin sağlanmasına yönelik öneriler. Vergi Raporu, 232, 306-311.
• Doğan, H. (2024). Evaluation of efficiency in Turkish tax audit system after structural reform via window analysis. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(3), 983-1001. https://doi.org/10.17153/oguiibf.1407153
• Gündoğdu, S. (2022). Türkiye’de vergi denetiminde etkinlik; dolaylı ve dolaysız vergiler bağlamında bir inceleme. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 161-172. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1112677
• Hazine ve Maliye Bakanlığı (HMB) (2025). Merkezi yönetim bütçe istatistikleri. https://muhasebat.hmb.gov.tr/merkezi-yonetim-butce-istatistikleri
• International Monetary Fund (IMF) (2025). ISORA latest data. https://data.imf.org/en/Data%20Explorer?datasetUrn=ISORA:ISORA_LATEST_DATA_PUB(4.0.0)&dataPresentation=H_CL_INDICATORS_BY_TOPIC Karabulut, K. ve Yıldız, Y. (2023). Vergi denetimlerinin kayıt dışı ekonomiyi önlemedeki rolü üzerine bir uygulama. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 6(1), 11-22. https://doi.org/10.59372/turajas.1175180
• Kılıç, İ. ve Alataş, A. (2022). Vergi denetiminin etkinliği üzerine bir inceleme. Vergi Raporu, 274, 89-105.
• Koç, Ö.E. (2018). Vergi denetiminin vergiye gönüllü uyum üzerindeki etkisi. M. Taytak ve İ. Ciğerci (Ed). Kamu mali yönetimi kapsamında mali denetim üzerine seçme konular içinde (ss. 267-290). Ankara: Savaş Yayınevi.
• Köstekçi, H. ve Sandalcı, U. (2020). Vergi denetiminin vergi tahsilatına etkisi: Türkiye için bir zaman serisi analizi. Turkish Studies, 15(8), 3609-3627. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.45894
• Memiş, M., Çürük, T. ve Ünal, Y. (2019). Elektronik uygulamaların vergi denetimi üzerine etkisi: Denetimin tarafları üzerine bir araştırma. Maliye Dergisi, 176, 474-504.
• OECD (2024). Tax administration 2024: Comparative information on OECD and other advanced and emerging economies. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/2d5fba9c-en.
• OECD (2025). Tax Administration 2025: Comparative information on OECD and other advanced and emerging economies. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/cc015ce8-en.
• Taşkan, Y.Z. (2023). Vergi hukuku, genel hükümler ve Türk vergi sistemi. Ankara: Adalet Yayınevi.
• Tolkun, S. ve Tekin, A. (2021). Risk odaklı vergi denetim yaklaşımı. International Journal of Applied Economic and Finance Studies, 6(2), 21-39.
• Üyümez, M.E., Ünlüer, S. ve Yılmaz, A. O. (2019). Institutional structure in tax audit: A case study of Turkey. 34. International Public Finance Conference Proceedings Book içinde (ss. 627-632), Antalya/Belek.
• Vergi Denetim Kurulu (VDK) (2025). Faaliyet raporları 2012-2024. https://vdk.hmb.gov.tr/vdk-faaliyet-raporlari
• Yayman, D. (2023). Tax audit efficacy in Türkiye. Sosyoekonomi, 31(56), 85-107. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2023.02.04
• Yıldız, F. ve Duru, E. (2020). Türkiye’de vergi denetiminde elektronik yoklama ve yaygın yoğun vergi denetimi. Vergi Raporu, 245, 72-94.
• Yiğit, S. (2025). Vergi adaleti bağlamında uzlaşma müessesesi: 7524 sayılı kanun sonrası uygulamalar ve öneriler. Vergi Raporu, 308, 7-26.