Büyükşehir Belediyeleri Web Sitelerinin 2025 Yılı Afet Hizmetlerinin Değerlendirilmesi: Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, 2022 yılında analizi gerçekleştirilen “Kamu Hizmet Aracı Olarak Web Siteleri; Büyükşehir Belediyelerinin Afet Hizmetlerinin Değerlendirilmesi” başlıklı çalışmanın devamı niteliğinde olup karşılaştırmalı bir analiz içermektedir. Doğal afetler, dünya genelindeki toplumları etkileyerek büyük hasar, kayıp ve yıkıma neden olmakla birlikte yerel kaynaklar ve nüfusun standart işlevselliği üzerinde bir etki yaratarak günlük rutini bozmaktadır. Dolayısıyla ülkeler bu riski önleyecek müdahale planlarına ihtiyaç duymaktadır. Bugün Türkiye, birçok afet türünün sıklıkla yaşandığı bir ülke olması yönüyle afet müdahale planlarına ihtiyaç duyan ülkeler arasında yer almaktadır. Nitekim 6 Şubat 2023 tarihinde ülkemizde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler, bu konuda alınması gereken önlemlerin zaruriyetini yansıtmaktadır. Bu noktada belediyeler kritik sorumluluklar taşımakta, afete hazır bir kent imajının oluşturulmasında temel aktörlerden biri olarak yer almaktadırlar. Özellikle belediyelerin resmî web siteleri, afet süreçlerinde hayat kurtarıcı bir rol oynamaktadır. Afet öncesi, afet anı ve sonrasında yapılan bilgilendirmelerin, duyuruların, müdahale planlarının daha geniş kitlelere yayılmasına olanak sağlayan bu platformlar, yerel halkın afete karşı daha dayanıklı hale gelmesine yönelik olarak yapılandırılmalıdır. Bu bağlamda çalışma kapsamında Türkiye’deki 30 büyükşehir belediyesinin resmî web sitesi incelenmiştir. Belediyelerin web sitelerine ilişkin 2025 yılı verileri, aynı belediyeler için 2022 yılında gerçekleştirilen analiz sonuçlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda birçok büyükşehir belediyesinin afet yönetimi ve hizmetlerine erişimi kolaylaştırmaya yönelik iyileştirmeler yaptığı; fakat önemli eksikliklerin devam ettiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Büyükşehir Belediyeleri
• Afet Hizmetleri
• Web Siteleri

Evaluation of Disaster Services on Metropolitan Municipalities’ Websites in 2025: A Comparative Analysis

Öz

This study is a continuation of the research titled "Websites as a Public Service Tool: Evaluation of Metropolitan Municipalities’ Disaster Services," conducted in 2022, and includes a comparative analysis. Natural disasters affect societies worldwide, causing significant damage, loss, and destruction. They disrupt daily life by impacting local resources and the normal functioning of communities. Consequently, countries require disaster response plans to mitigate such risks. Today, Türkiye is among the countries that frequently experience various types of disasters and therefore has a pressing need for effective response strategies. The earthquakes centered in Kahramanmaraş on 6 February 2023 clearly demonstrated the necessity of taking effective precautions. At this point, municipalities bear critical responsibilities and play a key role in building the image of disaster-resilient cities. In particular, official municipal websites play a vital role during disaster processes. These platforms should be structured to enhance community resilience by enabling the dissemination of information, announcements, and response plans to wider audiences before, during, and after disasters. In this context, the official websites of 30 metropolitan municipalities in Türkiye were examined as part of this study. Website data from 2025 were compared with the results of analyses conducted in 2022 for the same municipalities. The analysis revealed that many metropolitan municipalities have made improvements in facilitating access to disaster management services; however, significant shortcomings persist.

Anahtar Kelimeler

• Metropolitan Municipalities
• Disaster Services
• Websites

Kaynakça

1. Adana Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Raporlar. 22 Nisan 2025 tarihinde https://www.adana.bel.tr/tr adresinden erişilmiştir.
2. AFAD (2018a). Bir afetler ülkesi Türkiye: Türkiye’de afet yönetimi ve doğa kaynaklı afet istatistikleri.
3. AFAD (2018b). Türkiye deprem tehlike haritası. 26 Nisan 2025 tarihinde https://www.afad.gov.tr/turkiye-deprem-tehlike-haritasi adresinde erişilmiştir.
4. Akşam Gazetesi (1939, 29 Aralık). Akşam. 26 Nisan 2025 tarihinde https://www.gastearsivi.com/gazete/aksam/1939-12-29/1 adresinden erişilmiştir.
5. Alaeddinoğlu, F., Sargın, S., & Okudum, R. (2016). 2011 Van depremi ve kentsel nüfusta mekânsal farklılaşmalar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 39, 133-149.
6. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64-84.
7. Alharbi, A., Kang, K., & Hawryszkiewycz, I. (2016). The influence of trust and subjective norms on citizens’ intentions to engage in e-participation on e-government websites. arXiv. https://arxiv.org/abs/1606.00746
8. Al-Nammari, F., & Alzaghal, M. (2015). Towards local disaster risk reduction in developing countries: Challenges from Jordan. International Journal of Disaster Risk Reduction, 12, 34-41.

9. Angeleski, M., Mitrevski, P., Rocheska, S., & Lashkoska, A. (2014). Regional pilot study to evaluate e-readiness and local e-government services. arXiv. https://arxiv.org/abs/1406.7866
10. Ankara Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Hizmetler. 22 Nisan 2025 tarihinde https://www.ankara.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
11. Antalya Büyükşehir Belediyesi. (tarih yok). Acil sağlık hizmetleri. 22 Nisan 2025 tarihinde https://www.antalya.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
12. Araghi, S. M., Tavallaei, S., & Ziaeian, P. (2011). Location analysis regarding disaster management bases via GIS: Case study of Tehran municipality (No. 6). Journal of Urban-Regional Studies and Research, 3(10), 41–60.
13. Aydınbaş, G. (2023). Sosyoekonomik boyutuyla Türkiye’de depremler üzerine bir inceleme: Kahramanmaraş depremi örneği. İçinde G. Karakuş, H. F. Yakut ve N. D. Şimşek (Ed.), Sosyal bilimlere çok yönlü yaklaşımlar: Tarih, turizm, eğitim, ekonomi, siyaset ve iletişim (ss. 177-212). Özgür Yayınları.
14. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi (tarih yok) Afet. 22 Nisan 2025 tarihinde https://balikesir.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
15. Bakema, M. M., Parra, C., & McCann, P. (2019). Learning from the rubble: The case of Christchurch, New Zealand, after the 2010 and 2011 earthquakes. Disasters, 43(2), 431–455.
16. Bang, H. N. (2013). Governance of disaster risk reduction in Cameroon: The need to empower local government. Jàmbá: Journal of Disaster Risk Studies, 5(2), 1–10.
17. Batal, S., & Çakıcı, K. (2022). 1999 Marmara (Gölcük) depremi sonrası yerel yönetimlerde afet (deprem) politikasının gelişimi: Yalova ili örneği. İçinde A. Arvas (Ed.), 11th International Conference on Social Research and Behavioral Sciences (ss. 158–179). SADAB.
18. Bedirhanoğlu, Y. D. D. İ., & Önal, İ. M. T. (2011). 23 Ekim 2011 Van depremi ön değerlendirme raporu. İMO Diyarbakır Şubesi.
19. Biardeau, L. T., & Sahli, M. (2024). Investigating the non-linear impacts of seven types of natural disasters on inbound tourism: Insights from the EM-DAT database. Tourism Economics, 30(4), 900–923.
20. Bilgin, N. (1999). Sosyal psikolojide yöntem ve pratik çalışmalar. Ege Üniversitesi Basımevi.
21. Bursa Büyükşehir Belediyesi (tarih yok) Hizmetler. 22 Nisan 2025 tarihinde https://www.bursa.bel.tr/hizmetler adresinden erişilmiştir.
22. Col, J. M. (2007). Managing disasters: The role of local government. Public Administration Review, 67(1), 114-124.
23. Cutter, S. L., Emrich, C. T., Mitchell, J. T., Boruff, B. J., Gall, M., Schmidtlein, M. C., Burton, C. G., & Melton, G. (2006). The long road home: Race, class, and recovery from Hurricane Katrina. Environment: Science and Policy for Sustainable Development, 48(2), 8–20.
24. Das, A., Behera, S. ve Das, B. (2023). Yerel yönetimlerin afet yönetimindeki rolü. İçinde A. Singh (Ed.), International Handbook of Disaster Research (ss. 1013–1033). Springer Nature Singapore.
25. Deniz, O., Yıldız, Z. M., Parin, S., & Erdoğan, P. R. (2024). Deprem ve göç: 2011 Van depremi örneği. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 3(10), 1426–1444.
26. Denizli Büyükşehir Belediyesi. (tarih yok) Afet. 22 Nisan 2025 tarihinde https://www.denizli.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
27. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi (tarih yok) Hizmetler. 22 Nisan 2025 tarihinde https://www.diyarbakir.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
28. Erzurum Büyükşehir Belediyesi (tarih yok) İtfaiye. 22 Nisan 2025 tarihinde https://itfaiye.erzurum.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
29. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi (tarih yok) Eskişehir’deki yangın risk bölgeleri. 22 Nisan 2025 tarihinde https://www.eskisehir.bel.tr/dosyalar/istatisliklerle_eskisehir/2020.pdf adresinden erişilmiştir
30. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi (tarih yok) Stratejik plan. 22 Nisan 2025 tarihinde https://www.gaziantep.bel.tr/uploads/2025/01/stratejik-plan-baski-hali.pdf adresinden erişilmiştir.
31. Guba, E. G. (1981). Criteria for assessing the trustworthiness of naturalistic inquiries. Educational Communication and Technology, 29(2), 75-91.
32. Gündüz, F. (2022). Afetlerde kadın ve toplumsal cinsiyet perspektifi ile çıkarılması gereken dersler (Haiti ve Japonya depremi örneği). IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (12), 440-460.
33. Haçin, İ. (2014). 1939 Erzincan büyük depremi. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 30(88), 37-70.
34. Hatay Büyükşehir Belediyesi (tarih yok) Birimler. 22 Nisan 2025 tarihinde https://hatay.bel.tr/birimler adresinden erişilmiştir.
35. Henden, H. B., & Henden, R. (2005). Yerel yönetimlerin hizmet sunumlarındaki değişim ve e-belediyecilik. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14), 48-66.
36. Hong, H. (2013). Government websites and social media's influence on government–public relationships. Public Relations Review, 39, 346-356.
37. Ilgın, H. Ö., & Karagül, D. (2023). Kamu hizmet aracı olarak web siteleri: Büyükşehir belediyelerinin afet hizmetlerinin değerlendirilmesi. Yeni Medya, 14, 76-95.
38. Inter-American Development Bank (1999). Reducing vulnerability to natural hazards: Lessons from Hurricane Mitch (Working paper).
39. İlerisoy, Z. Y., Gökşen, F., Soyluk, A., & Takva, Y. (2022). Deprem kaynaklı ikincil afetler ve Türkiye örneklemi. Online Journal of Art & Design, 10(2).
40. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (tarih yok) Acil hizmetler. 23 Nisan 2025 tarihinde https://ibb.istanbul/tum-hizmetler/acil-hizmetler adresinden erişilmiştir.
41. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). İstanbul ve deprem. 23 Nisan 2025 tarihinde https://depremzemin.ibb.istanbul/tr adresinden erişilmiştir.
42. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa (tarih yok). Orman fakültesi orman yangınları çalıştayı sonuç bildirgesi. https://cdn.iuc.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=iuc-yangin-calistayi-sonuc-bildirgesi.pdf
43. İzmir Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Deprem/afet risk azaltma. 23 Nisan 2025 tarihinde https://www.izmir.bel.tr/tr/Projeler/4?selectedKokProjeId=2678 adresinden erişilmiştir.
44. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Ana sayfa. 23 Nisan 2025 tarihinde https://kahramanmaras.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
45. Karkin, N., & Janssen, M. (2014). Evaluating websites from a public value perspective: A review of Turkish local government websites. International Journal of Information Management, 34(3), 351–363.
46. Kanar Taslak, E., & Boztepe Taşkıran, H. (2021). Kamusal halkla ilişkiler ve dijital iletişim uygulamaları: İstanbul ilçe belediyeleri üzerine bir araştırma. İletişim ve Diplomasi, 5, 3-24.
47. Kayseri Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Hizmetler. 23 Nisan 2025 tarihinde https://www.kayseri.bel.tr/hizmet-birimleri adresinden
48. Keskin, Y. Z. (2020). Depremzedelerin anlatılarıyla 1939 Erzincan depremi ve sonrasındaki gelişmeler. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 44(2), 163-178.
49. Keskin, Y. Z., & Önal, İ. M. (2021). Resmî telgraflar doğrultusunda 1939 Erzincan depremi’nde ilk yardım, kurtarma ve iskân faaliyetleri. Bayburt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(9), 169-190.
50. Kobak, K., & Soğukdere, Ş. (2021). Sosyal medyadaki dezenformasyon: 2021 Türkiye orman yangınları örneği. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi, 4(2), 167-189.
51. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Dirençli şehir. 24 Nisan 2025 tarihinde https://www.kocaeli.bel.tr/hizmetler/direncli-sehir/ adresinden erişilmiştir.
52. Konya Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Hizmetler. 24 Nisan 2025 tarihinde https://www.konya.bel.tr/hizmet adresinden erişilmiştir.
53. Krichen, M., Abdalzaher, M. S., Elwekeil, M., & Fouda, M. M. (2024). Managing natural disasters: An analysis of technological advancements, opportunities, and challenges. Internet of Things and Cyber-Physical Systems, 4, 99-109.
54. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage Publications.
55. Kunreuther, H. (2006). Disaster mitigation and insurance: Learning from Katrina. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 604(1), 208–227.
56. Lovari, A., & Parisi, L. (2015). Listening to digital publics: Investigating citizens’ voices and engagement within Italian municipalities’ Facebook pages. Public Relations Review, 41, 205-213.
57. Malalgoda, C., Amaratunga, D., & Haigh, R. (2013). Creating a disaster resilient built environment in urban cities: The role of local governments in Sri Lanka. International Journal of Disaster Resilience in the Built Environment, 4(1), 72-94.
58. Malatya Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Organizasyon şeması. 24 Nisan 2025 tarihinde https://www.malatya.bel.tr/organizasyon-semasi adresinden erişilmiştir.
59. Manisa Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Ana sayfa. 24 Nisan 2025 tarihinde https://www.manisa.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
60. Manyaka, R. K., Madzivhandila, T. S., & Molepo, J. N. (2021). Disaster management plan and the integrated development planning process of municipalities in South Africa. African Renaissance, 2021(SI1), 133-145.
61. Marangoz, M., & İzci, Ç. (2023). Doğal afetlerin ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler bağlamında girişimciler açısından değerlendirilmesi. Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, 24(52), 1-30.
62. Mersin Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Birimler. 24 Nisan 2025 tarihinde https://www.mersin.bel.tr/birimler adresinden erişilmiştir.
63. Muğla Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Acil durum toplanma alanları. 24 Nisan 2025 tarihinde https://www.mugla.bel.tr/toplanmaalanlari adresinden erişilmiştir.
64. Neuendorf, K. A. (2017). The content analysis guidebook (2nd ed.). Sage Publications.
65. Neves, F., & Silva, P. (2021). E-government in local governments’ websites: From visible to invisible. Revista Catarinense da Ciência Contábil, 20, e3160.
66. Ordu Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Hizmetler. 24 Nisan 2025 tarihinde https://www.ordu.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
67. Özüçelik, D. N. (2019). Türkiye’de 1999 Marmara depreminden 2011 Van depremine aldığımız dersler. İçinde D. N. Özüçelik (Ed.), Afetlerde acil tıp hizmetleri (ss. 17-28). Türkiye Klinikleri.
68. Piotrowski, S. J., & Borry, E. L. (2009). Transparency and local government websites. İçinde C. G. Reddick (Ed.), Yerel e-devlet benimseme ve uygulama stratejileri üzerine araştırmalar el kitabı: Karşılaştırmalı çalışmalar (ss. 390-407). IGI Global.
69. International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2010). World disasters report 2010.
70. Scott, W. R. (2010). Reflections: The past and future of research on institutions and institutional change. Journal of Change Management, 10(1), 5-21.
71. Sakarya Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Hizmet rehberi. 25 Nisan 2025 tarihinde https://www.sakarya.bel.tr/tr/HizmetRehberi adresinden erişilmiştir.
72. Samsun Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Birimler. 25 Nisan 2025 tarihinde https://samsun.bel.tr/birimler adresinden erişilmiştir.
73. Südaş, İ. (2004). 17 Ağustos 1999 Marmara depreminin nüfus ve yerleşme üzerindeki etkileri: Gölcük (Kocaeli) örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 13(1-2), 73-94.
74. Şahin, G. (2016). Yerel yönetimlerde afetlere hazırlık ve zarar azaltma sorumlulukları: İzmir Büyükşehir Belediyesi örneği. KAYSEM 10 – Kamu Yönetimi Sempozyumu (ss. 935-966), İzmir.
75. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Ana sayfa. 25 Nisan 2025 tarihinde https://www.sanliurfa.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
76. Tavşancıl, E., & Aslan, E. (2001). İçerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon Yayınları.
77. Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Afet toplanma alanları. 25 Nisan 2025 tarihinde https://afet.tekirdag.bel.tr/gecici_toplanma_alanlari adresinden erişilmiştir.
78. Toft, B., & Reynolds, S. (2005). Learning from disasters: A management approach. Perpetuity Press.
79. Trabzon Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). İtfaiye. 25 Nisan 2025 tarihinde https://www.trabzon.bel.tr/Web/Itfaiye adresinden erişilmiştir.
80. Turp, M. (2024). 1939 Erzincan depreminin Giresun’a etkileri. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 16(30), 325–340.
81. Tuygun, G. T., İşsever, G., & Elbir, T. (2023). Türkiye’de 2021 yılında yaşanan büyük orman yangınlarında yanan orman alanlarının ve yangın kaynaklı atmosferik aerosollerin uydular ile izlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 25(74), 351–369.
82. United Nations International Strategy for Disaster Reduction. (2010). Şehrim hazırlanıyor. 25 Nisan 2025 tarihinde https://www.preventionweb.net/files/14043_campaignkittr03.09.pdf adresinden erişilmiştir.
83. Van Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Ana sayfa. 25 Nisan 2025 tarihinde https://van.bel.tr/ adresinden erişilmiştir.
84. Varnalı, T. (2025). Belediyelerde dijital dönüşüm ve mobil uygulamaların rolü: İlçe belediyelerinin mobil uygulamalarının ısı haritası yöntemiyle analizi. Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi, 7(2), 135-168.
85. Yaşar, İ. H. (2024). Dijital çağda afet iletişimi. İçinde Ç. B. Şener (Ed.), İletişim çalışmaları perspektifinden medya kültür ve dijitalleşme (ss. 69-88). Eğitim Yayınevi.
86. Yavuz, E. (2016). 1939 Erzincan depremi ve depremin etkileri. İçinde Uluslararası Erzincan Sempozyumu (ss. 443-452).
87. Yılmaz, D. G. (2023). Geçmiş depremlerden 2023 Kahramanmaraş depremlerine: Neden afete karşı hazır değiliz? Afet ve Risk Dergisi, 6(3), 1009-1023.