Nomofobi ve Ayrılık Anksiyetesi Arasındaki İlişkinin Yükseköğretim Öğrencileri Üzerinden İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, yükseköğretim öğrencilerinde nomofobi ve ayrılık anksiyetesi düzeylerini belirlemek ve bu değişkenlerin sosyodemografik özellikler, telefon kullanım süresi ve birbirleriyle olan ilişkilerini incelemektir. 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 393 öğrenciyle yürütülen çalışmada, veriler Nomofobi Ölçeği ve DSM-5 Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu Yetişkin Formu ile toplanmış ve SPSS 23 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, öğrencilerin büyük bir kısmının hafif düzeyde nomofobi yaşadığını, yüksek düzeyde nomofobinin ise sınırlı kaldığını göstermektedir. Ayrılık anksiyetesi açısından katılımcıların çoğunluğu hafif düzeyde kaygı bildirirken, yaklaşık %9’unun klinik risk grubunda olduğu görülmüştür. Kadın öğrencilerin nomofobi ve ayrılık anksiyetesi puanlarının erkeklere kıyasla daha yüksek olduğu, özellikle iletişim kuramama alt boyutunda anlamlı farklılıklar bulunduğu belirlenmiştir. Yaş değişkeni açısından 26 yaş ve üzeri öğrencilerin her iki değişkende de daha düşük puanlara sahip olduğu görülmüştür. Sınıf düzeyine göre yapılan karşılaştırmalarda yalnızca ayrılık anksiyetesi puanlarının farklılaştığı ve dördüncü sınıf öğrencilerinin daha yüksek puanlar aldığı saptanmıştır. Günlük telefon kullanım süresi arttıkça nomofobi ve ayrılık anksiyetesi puanlarının da yükselme eğilimi gösterdiği, özellikle 11 saat ve üzeri telefon kullanan bireylerin daha yüksek risk grubunda yer aldığı belirlenmiştir. Ayrıca yalnızlık hissi bildiren öğrencilerin hem nomofobi hem de ayrılık anksiyetesi puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Korelasyon analizleri, ayrılık anksiyetesi ile nomofobi ve nomofobinin tüm alt boyutları arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde ilişkiler olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, dijital araçlardan uzak kalmaya yönelik kaygılar ile ayrılık anksiyetesi belirtilerinin birlikte görülebildiğine işaret etmektedir. Araştırma sonuçları, üniversite öğrencilerinde dijital teknoloji kullanımına bağlı psikososyal risklerin değerlendirilmesi ve önleyici psikososyal müdahalelerin geliştirilmesi açısından sosyal hizmet disiplini için önemli bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nomofobi
• Ayrılık Anksiyetesi
• Yükseköğretim Öğrencileri
• Gençlik
• Sosyal Hizmet

An Examination of the Relationship Between Nomophobia and Separation Anxiety Among Higher Education Students

Öz

This study aimed to determine levels of nomophobia and separation anxiety among higher education students and to examine the relationships of these variables with sociodemographic characteristics, daily smartphone use duration, and with each other. The study was conducted with 393 students enrolled at a public university during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Nomophobia Questionnaire and the DSM-5 Adult Separation Anxiety Disorder Form and were analysed using SPSS version 23. The findings indicated that most students experienced mild levels of nomophobia, while high levels of nomophobia were relatively limited. Concerning separation anxiety, most participants reported mild symptoms, whereas approximately 9% were identified as being in a clinically relevant risk group. Female students were found to have higher nomophobia and separation anxiety scores than male students, with statistically significant differences particularly observed in the “inability to communicate” subdimension. In terms of age, students aged 26 years and older exhibited lower scores on both nomophobia and separation anxiety. Comparisons based on class level revealed that only separation anxiety scores differed significantly, with fourth-year students reporting higher levels. In addition, increases in daily smartphone use duration were associated with an upward trend in both nomophobia and separation anxiety scores, with individuals using smartphones for 11 hours or more per day displaying higher levels of risk. Students who reported feelings of loneliness also demonstrated higher levels of both nomophobia and separation anxiety. Correlation analyses showed positive and moderate associations between separation anxiety and overall nomophobia as well as all nomophobia subdimensions. These findings suggest that anxiety related to being separated from digital devices and symptoms of separation anxiety may co-occur. Overall, the results provide an important framework for the social work discipline to assess psychosocial risks associated with digital technology use among university students and to develop preventive psychosocial interventions.

Anahtar Kelimeler

• Nomophobia
• Separation Anxiety
• Higher Education Students
• Youth
• Social Work

Kaynakça

1. Adnan, M., & Gezgin, D. M. (2016). Modern çağın yeni fobisi: Üniversite öğrencileri arasında nomofobi prevalansı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 49(1), 141–158.
2. Arpacı, İ., Baloğlu, M., Özteke Kozan, H. İ., & Kesici, Ş. (2017). Individual differences in the relationship between attachment and nomophobia among college students: The mediating role of mindfulness. Journal of Medical Internet Research, 19(12), e404. https://doi.org/10.2196/jmir.8847
3. Alodhialah, A. M., Almutairi, A. A., & Almutairi, M. T. (2025). Assessment of knowledge and outcomes of nomophobia among students at a selected degree college in Riyadh. Risk Management and Healthcare Policy, 18, 667–678. https://doi.org/10.2147/RMHP.S508434
4. Aslani, M., Sadeghi, N., Janatolmakan, M., Rezaeian, S., & Khatony, A. (2025). Nomophobia among nursing students: Prevalence and associated factors. Scientific Reports, 15(1), 173. https://doi.org/10.1038/s41598-024-83949-5
5. Bretherton, I. (1992). The origins of attachment theory: John Bowlby and Mary Ainsworth. Developmental Psychology, 28(5), 759–775. https://doi.org/10.1037/0012-1649.28.5.759
6. Bekaroğlu, E., & Yılmaz, T. (2019). Nomofobi: Ayırıcı tanı ve tedavisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(1), 131–142. https://doi.org/10.18863/pgy.528897
7. Bayhan, H. Z. (2019). Parçalanmış ailede ve tam ailede büyümüş kişilerin yetişkin ayrılık anksiyetesi belirtileri açısından karşılaştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Bhattacharya, S., Bashar, M. A., Srivastava, A., & Singh, A. (2019). Nomophobia: No mobile phone phobia. Journal of Family Medicine and Primary Care, 8(4), 1297–1300. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_71_19

9. Batool, I., & Zahid, A. (2019). Nomophobia: An emerging fear: An experimental exploration among university students. Peshawar Journal of Psychology and Behavioral Sciences, 5(1), 67–82. https://doi.org/10.32879/picp.2019.5.1.67
10. Braña Sánchez, A. J., & Moral Jiménez, M. V. (2022). Nomofobia y FOMO en el uso del smartphone en jóvenes: El rol de la ansiedad por estar conectado. Health and Addictions / Salud y Drogas, 23(1), 117–130. https://doi.org/10.21134/haaj.v23i1.707
11. Chen, W., Gao, B., Zhou, Y., & Yan, X. (2025). Nomophobia profiles among high school and college students: A multi-group latent profile analysis. Behavioral Sciences, 15(9), 1282. https://doi.org/10.3390/bs15091282
12. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (Selçuk Beşir Demir, Çev.). Eğiten Kitap.
13. Constantinidou, E., Mousoulidou, M., Christodoulou, A., & Siakalli, M. (2025). Nomophobia, attachment styles, and loneliness: A study among adults in Cyprus. Psychiatry International, 6(3), 113. https://doi.org/10.3390/psychiatryint6030113
14. Çakmak Tolan, Ö., & Karahan, S. (2022). The relationship between nomophobia and depression, anxiety and stress levels of university students. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(1), 115–129. https://doi.org/10.52380/ijpes.2022.9.1.559
15. Çamur, G., & Ayata Küçükbükücü, R. (2021). Psikiyatrik sosyal hizmet amaçları-rolleri-sorumlulukları. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 463–476. https://doi.org/10.47115/jshs.1024228
16. Çöldür, E., Çökmüş, F., Suculluoğlu Dikici, D., & Aydemir, O. (2020). The validity and reliability of DSM-5 separation anxiety disorder severity scale-adult form. Düşünen Adam: The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 33(3), 237–243. https://doi.org/10.14744/DAJPNS.2020.00087
17. Diriöz, M. (2010). Ayrılma anksiyetesi için yapılandırılmış klinik görüşme, çocukluk ve yetişkin ayrılma anksiyetesi ölçeklerinin geçerlilik ve güvenilirliği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
18. Diriöz, M., Alkın, T., Yemez, B., Onur, E., & Eminağaoğlu, N. (2012). Ayrılma anksiyetesi belirti envanteri ile yetişkin ayrılma anksiyetesi anketinin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 23(2), 108–116.
19. Essel, H. B., Vlachopoulos, D., & Tachie-Menson, A. (2021). The relationship between the nomophobic levels of higher education students in Ghana and academic achievement. PLOS ONE, 16(6), e0252880. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0252880
20. Ekici, F., Karaoğlan, G., Kandeğer, A., Demir, L. S., & Güler, Ö. (2023). Exploring overlooked anxiety disorders: A study on the prevalence of adult separation anxiety disorder and specific phobia in the general population. Genel Tıp Dergisi, 33(6), 796–805. https://doi.org/10.54005/geneltip.1392240
21. Faraji, H., & Özen, Z. D. (2022). Yetişkin ayrılık anksiyetesinin, ayrılık anksiyetesi ile beliren yetişkinlikte bireyleşme düzeyi arasındaki aracı rolü. Mavi Atlas, 10(1), 47–69. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1052353
22. Güvendeğer Doksat, N., & Demirci Çiftçi, A. (2016). Bağlanma ve yaşamdaki izdüşümleri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 25(4), 489–501. https://doi.org/10.17827/aktd.253561
23. Gezgin, D. M., & Ümmet, D. (2021). An investigation into the relationship between nomophobia and social and emotional loneliness of Turkish university students. International Journal of Psychology and Educational Studies, 8(2), 14–26. https://doi.org/10.52380/ijpes.2021.8.2.220
24. Gaber Hamzaa, H., Atta, M. H. R., Elghareap Hassan Elmetwally Omar, M., Reda Fathy Abdel Majeed Machaly, E., Mohamed Amin, S., & Mohamed Ibrahim Wahba, N. (2024). Examining nursing students’ prevalence of nomophobia, and psychological alienation and their correlates with fear of missing out: A multisites survey. SAGE Open Nursing, 10, 23779608241301223. https://doi.org/10.1177/23779608241301223
25. Kaur, A., & Sharma, P. (2015). A descriptive study to assess the risk of developing nomophobia among students of selected nursing colleges Ludhiana, Punjab. International Journal of Psychiatric Nursing, 1(2), 1–6. https://doi.org/10.5958/2395-180X.2015.00051.1
26. Kaur, H. (2021). Nomophobia, anxiety and self esteem: A correlational study among young adults (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Lovely Professional University Institutional Repository.
27. Kaur, A., Ani, A., Sharma, A., & Kumari, V. (2021). Nomophobia and social interaction anxiety among university students. International Journal of Africa Nursing Sciences, 15, 100352. https://doi.org/10.1016/j.ijans.2021.100352
28. Karagöz, Y. (2021). SPSS ve AMOS uygulamalı nicel-nitel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği. Nobel Akademik Yayıncılık.
29. Kaya, M. (2021). Ayrılma kaygısı bozukluğu üzerine bir inceleme. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 4(2), 209–220. https://doi.org/10.38004/sobad.989592
30. Kazgan Kılıçaslan, A., Kurt, O., Yıldız, S., & Sırlıer Emir, B. (2024). The impacts of adult separation anxiety disorder on nomophobia. Turkish Journal of Clinical Psychiatry, 27(1), 21–29. https://doi.org/10.5505/kpd.2024.69862
31. Koç, E. (2021). Yetişkinlerde ayrılma anksiyetesi ve nomofobi arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
32. Konok, V., Pogány, Á., & Miklósi, Á. (2017). Mobile attachment: Separation from the mobile phone induces physiological and behavioural stress and attentional bias to separation-related stimuli. Computers in Human Behavior, 71, 228–239. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.02.002
33. Kuşçu, T. D., Gumustas, F., Rodopman Arman, A., & Goksu, M. (2021). The relationship between nomophobia and psychiatric symptoms in adolescents. International Journal of Psychiatry in Clinical Practice, 25(1), 56–61. https://doi.org/10.1080/13651501.2020.1819334
34. Kumar, R., Yousif, A. O., & Humaida, M. I. (2025). Investigation of the relationship between university students’ nomophobia and psychological distress: A cross-sectional study. International Journal of Medical Sciences, 22(12), 3154–3161. https://doi.org/10.7150/ijms.112738
35. León-Mejía, A. C., Gutiérrez-Ortega, M., Serrano-Pintado, I., & González-Cabrera, J. (2021). A systematic review on nomophobia prevalence: Surfacing results and standard guidelines for future research. PLOS ONE, 16(5), e0250509. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0250509
36. Milrod, B., Markowitz, J. C., Gerber, A. J., Cyranowski, J., Altemus, A., Shapiro, T., Hofer, M., & Glatt, C. (2014). Childhood separation anxiety and the pathogenesis and treatment of adult anxiety. American Journal of Psychiatry, 171(1), 34–43. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2013.13060781
37. Mobil İletişim Araçları ve Bilgi Teknolojileri İş İnsanları Derneği [MOBİSAD]. (2023). Mobil iletişim sektörü raporu: 2023 Türkiye’nin ve dünyanın dijital karnesi. https://mobisad.org/wp-content/uploads/rapor-2023.pdf
38. Muñoz-Carril, P. C., & Dans, I. (2025). Nomofobia en estudiantes universitarios gallegos: Análisis de la prevalencia y factores influyentes. European Public & Social Innovation Review, 10, 1–20. https://doi.org/10.31637/epsir-2025-987
39. Nacar, E. H., & Gökkaya, F. (2019). Bağlanma ve maternal bağlanma konusunda bir derleme. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 50–56. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.06
40. Namlı, Z., Özbay, A., & Tamam, L. (2022). Yetişkin ayrılma anksiyetesi bozukluğu: Bir gözden geçirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), 46–56. https://doi.org/10.18863/pgy.940071
41. Notara, V., Vagka, E., Gnardellis, C., & Lagiou, A. (2021). The emerging phenomenon of nomophobia in young adults: A systematic review study. Addict Health, 13(2), 120–136. https://doi.org/10.22122/ahj.v13i2.309
42. Öktengil, İ., & Sarıot, Ö. (2024). Mediating role of resilience in the relation between early maladaptive schemas and adult separation anxiety symptoms. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar–Current Approaches in Psychiatry, 16(1), 52–66. https://doi.org/10.18863/pgy.1373341
43. Polat, G. (2014). Madde bağımlılığı tedavisinde sosyal hizmet mesleği. Okmeydanı Tıp Dergisi, 30(2), 143–148. https://doi/10.5222/otd.supp2.2014.143
44. Polat, R. (2017). Dijital hastalık olarak nomofobi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 1(2), 164-172.
45. Rao, A. V., Nayak, R. K., & Agarkhed, K. (2025). Study of nomophobia among smartphone users in urban health training centre. European Journal of Cardiovascular Medicine, 15, 80–83. https://doi.org/10.5083/ejcm/25-02-09
46. Rodríguez-García, A. M., Moreno-Guerrero, A. J., & López-Belmonte, J. (2020). Nomophobia: An individual’s growing fear of being without a smartphone—A systematic literature review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(2), 580. https://doi.org/10.3390/ijerph17020580
47. Sadeghi, N., Rezaeian, S., Janatolmakan, M., Heidarian, P., & Khatony, A. (2025). Exploring the prevalence of nomophobia, its contributing factors, and the relationship with social interaction anxiety among nursing students. BMC Medical Education, 25(1), 372. https://doi.org/10.1186/s12909-025-06902-8
48. Şirin, I. (2015). Annenin çocuğuna karşı aşırı korumacı tutumuyla annenin çocukluk çağında yaşadığı ayrılık anksiyetesi travması arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
49. Torlak, M. S., Gerçek, H., & Ünüvar, B. S. (2022). Relationship between physical activity and nomophobia in university students: A cross-sectional study. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 9(2), 176–181. https://doi.org/10.5152/ADDICTA.2022.22010
50. Tarhan, K. N., Tutgun Ünal, A., Doğan, N., Kurt, A. S., Muradi, P., Tüter, İ., Uzun, Ç., Hatipoğlu, A., Çınar Parlak, S., Aydın, A., Zümrüt, N., Tekin, D., Murat Büyük, D., Kırış, B. D., Keskiner, M., Başeğmez, A. C., Ayluçtarhan, M., Çakan, M., Karademir, H., & Ayyıldız, Y. (2022). Üsküdar nomofobi ölçeğinin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry, 2(2), 112–135.
51. Vagka, E., Gnardellis, C., Lagiou, A., & Notara, V. (2023). Nomophobia and self-esteem: A cross-sectional study in Greek university students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 2929. https://doi.org/10.3390/ijerph20042929
52. Yaşa, C., & Özden Yıldırım, M. S. (2019). Ebeveynleri boşanmış yetişkin bireylerin kişilerarası ilişkilerinde bağlanma modelleri ile ayrılma kaygısının ilişkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(4), 267–278. https://doi.org/10.18506/anemon.455383
53. Yıldızhan, E. (2017). Bağlanma teorisi ve bağlanma bozukluklarına genel bir bakış. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 22(1), 66–72. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.237462
54. Yılmaz, Y., Çiçek, A. U., Abanoz, E., & Karaca, S. N. (2024). Can nomophobia be a contemporary and novel cluster of symptoms of adult separation anxiety disorder? Konuralp Medical Journal, 16(3), 257–265. https://doi.org/10.18521/ktd.1456221