Görünürlük Ekonomisinde Benlik, Şeffaflık ve Gözetim Bağlamında ‘Ter’ (Sweat) Filmi Üzerine Sosyolojik Bir Analiz

Öz

Ter (2020) filmi, fitness eğitimi veren influencer (çevrim içi içerik üreticisi) Sylwia’nın benlik üretimini ve mobil teknolojilerin sunduğu olanaklarla beğeni, tıklama ve etkileşim üçgeninde organize edilen görünürlük ekonomisini nasıl işlettiğini odağa almaktadır. Bununla beraber film, çevrim içi deneyimle mekânın melezleşmesi yoluyla kamusal ile özel alan arasındaki sınırların nasıl aşındığını, bireyin yaşamının, görünürlük ekonomisinde şeffaflaşarak birey üzerinde nasıl şiddete dönüştüğünü gözler önüne sermektedir. Bu bağlamda film, görünürlük, etkileşim ve sürekli paylaşım pratiklerini merceğe alan hikâyesiyle güncel toplumsal duruma ilişkin sosyolojik bir analiz yürütmek için kullanışlı bir çerçeve sunmaktadır. Ter, 19. yüzyılda panoptikon ile gündeme gelen ve zor yoluyla inşa edilen klasik gözetim mekanizmasının günümüzde bireyler tarafından nasıl gönüllü bir katılımla içselleştirildiğini, sosyal ağlarda bireyin yalnızlık, korku ve kaygı gibi çevrim dışı yaşamdaki sahici duygularının nasıl görünmez kılınarak bir pozitiflik rejimine entegre edildiğini ve çevrim içinde kurulan yaşam ile çevrim dışı gündelik yaşam arasındaki gerilimi tartışmaya imkân vermektedir. Makalede film, sosyolojik analiz ışığında Sylwia’nın sosyal ağlarda içerik üretimi yoluyla elde ettiği toplumsal statü, bu amaçla pozitifliğe yaslanarak sürekli olarak yeniden düzenleyip inşa ettiği benlik imajları ile yalnızlıktan kaçış, yoğun iletişim ve her anın paylaşımına dayanan şeffaflık çarkının bireyin yaşamında nasıl işlediği gibi temalar çerçevesinde irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• benlik
• gözetim toplumu
• görünürlük ekonomisi
• sosyal ağlar
• şeffaflık
• Ter

A Sociological Analysis of the Film ‘Sweat’ in the Context of the Self, Transparency, and Surveillance Within the Visibility Economy

Öz

The film Sweat (2020) focuses on Sylwia, a fitness influencer, and how she operates within the visibility economy, organized around likes, clicks, and interactions, facilitated by the possibilities offered by mobile technologies. Furthermore, the film reveals how the boundaries between public and private spaces are blurred through the hybridization of online experience and physical space; how an individual's life becomes transparent within the visibility economy, transforming into violence against the individual. In this context, the film, with its story focusing on visibility, interaction, and continuous sharing practices, offers a useful framework for conducting a sociological analysis of the current social situation. Sweat allows for discussion of how the classic surveillance mechanism, established through coercion with the panopticon in the 19th century, is now internalized by individuals through voluntary participation; how an individual's genuine offline emotions such as loneliness, fear, and anxiety are rendered invisible on social networks and integrated into a regime of positivity; and the tension between the life constructed online and the offline daily life. The article examines the film through a sociological lens, exploring themes such as Sylwia's social status achieved through content creation on social networks, the positive self-image she constructs for this purpose, and how the cycle of transparency -based on escaping loneliness, intense communication, and sharing every moment- operates in an individual's life.

Anahtar Kelimeler

• production of the self
• surveillance
• social networks
• transparency
• hybridization of space
• Sweat

Kaynakça

1. Ahmed, S. (2010). The promise of happiness. Duke University Press.
2. Aridor, G., Jiménez-Durán, R., Levy, R. E., & Song, L. (2024). The economics of social media. Journal of Economic Literature, 62(4), 1422-1474.
3. Aydoğan, D. (2024). Sosyal medya bağımlılığı, benlik saygısı ilişkisinde beden memnuniyetinin aracılık rolü analizi. Erciyes İletişim Dergisi, 11(1), 135-153. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1343524
4. Banet-Weiser, S. (2018). Empowered: Popular feminism and popular misogyny. Duke University Press.
5. Bauman, Z., & Lyon, D. (2013). Akışkan gözetim (E. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
6. Bauman, Z., & Raud, R. (2018). Benlik pratikleri (M. Ekinci, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
7. Baycur Keçeci, G., & Karaca, H. S. (2022). Reklamlardaki ünlülerden sosyal medyadaki fenomenlere: Influencer pazarlamasına bütüncül bir bakış. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 15(1), 271-320.
8. Bertin, E. (2023). The post-visual moment: Towards a new semiotic economy of visibility. ESSACHESS – Journal for Communication Studies, 16(32), 127-147.

9. Böyük, M. (2025). Sosyal medyada itibar yönetimi ölçeği. Erciyes İletişim Dergisi, 7(1), 45-65. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1636141
10. Bullingham, L., & Vasconcelos, A. C. (2013). ‘The presentation of self in the online world’: Goffman and the study of online identities. Journal of Information Science, 39(1), 101-112.
11. Castells, M. (2016). İletişim gücü (E. Kılıç, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
12. Cotter, K. (2019). Playing the visibility game: How digital influencers and algorithms negotiate influence on Instagram. New Media & Society, 21(4), 895-913. https://doi.org/10.1177/1461444818815684
13. Diken, B., & Laustsen, C. B. (2014). Filmlerle sosyoloji. Metis Yayınları.
14. Duffy, B. E., & Sawey, M. (2022). In/visibility in social media work: The hidden labor behind the brands. Media and Communication, 10(1), 77–87. https://doi.org/10.17645/mac.v10i1.4460
15. Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi Yayınları.
16. Ganascia, J. G. (2010). The generalized sousveillance society. Social Science Information, 49(3), 489-507.
17. Giddens, A. (2010). Modernite ve bireysel kimlik: Geç modern çağda benlik ve toplum (Ü. Tatlıcan, Çev.). Say Yayınları.
18. Goffman, E. (2014). Günlük yaşamda benliğin sunumu (B. Cezar, Çev.). Metis Yayınları.
19. Gogol, N. V. (2014). Bir delinin anı defteri: Palto, burun, Petersburg öyküleri ve fayton (M. Beyhan, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
20. Gürsoy Atar, Ö., & Gürsoy Ulusoy, Ş. (2020). Sosyal medyada ördek sendromu: Instagram üzerinden bir değerlendirme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(39), 925-951. https://doi.org/10.46928/iticusbe.762651
21. Han, B.-C. (2020a). Psikopolitika: Neoliberalizm ve yeni iktidar teknikleri (H. Barışcan, Çev.). Metis Yayınları.
22. Han, B.-C. (2020b). Zamanın kokusu: Bulunma sanatı üzerine felsefi bir deneme (Ş. Öztürk, Çev.). Metis Yayınları. Han, B.-C. (2020c). Eros’un ıstırabı (Ş. Öztürk, Çev.). Metis Yayınları.
23. Han, B.-C. (2020d). Şeffaflık toplumu (H. Barışcan, Çev.). Metis Yayınları.
24. Horn, M. V. (Director). (2020). Ter [Sweat] [Film]. Lava Films.
25. Kabadayı, L. (2018). Film eleştirisi: Kuramsal çerçeve ve sinemamızdan örnek çözümlemeler. Ayrıntı Yayınları.
26. Kavut, S. (2018). Goffman’ın benlik sunumu kuramı bağlamında sosyal medyada kimlik inşası: Instagram üzerine bir araştırma. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 1, 1-12.
27. Lacan, J. (2021). Sigmund Freud’un teorisinde ve psikanalizin tekniğinde ben (S. Kılıç, Çev.). Metis Yayınları.
28. Merunková, L., & Šlerka, J. (2019). Goffman's theory as a framework for analysis of self-presentation on online social networks. Masaryk University Journal of Law and Technology, 13(2), 243-276.
29. Morva, O., & Gül Ünlü, D. (2020). Dijital ortamda “mekânsal benlik” performansları: Sosyal medyada konum belirleme uygulamaları üzerine analiz. İçinde C. Tokgöz-Şahoğlu & B. Aydoğan (Ed.), Konumsal medya: Dijital çağda mekân üzerine disiplinlerarası tartışmalar (ss. 13-29). Siyasal Kitabevi.
30. Özden, Z. (2004). Film eleştirisi: Film eleştirisinde temel yaklaşımlar ve tür filmi eleştirisi. İmge Kitabevi Yayınları.
31. Pilgrim, K., & Bohnet-Joschko, S. (2019). Selling health and happiness: How influencers communicate on Instagram about dieting and exercise: Mixed methods research. BMC Public Health, 19, 1054. https://doi.org/10.1186/s12889-019-7387-8
32. Robins, K. (1999). İmaj: Görmenin kültür ve politikası (N. Türkoğlu, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
33. Silverman, K. (2006). Görünür dünyanın eşiği (A. Onacak, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
34. Şimşek, D. C. (2025). Siber bireyin krizi üzerine sinematografik bir inceleme: Ter (Sweat) filmi örneği. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 18(51), 1701-1715. https://doi.org/10.12981/mahder.1608235
35. Toprak, A. G. (2019). Dijital medya ve mekânın dönüşümü (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
36. Uğurlu, Ö. (2015). Kadının benlik sunumunun güncel bir aracı olarak sosyal ağlar bir tasarım unsuru: “Kusursuzlaştırma”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 231-248. https://dergipark.org.tr/tr/pub/usaksosbil/article/232885
37. Uzun Yedekçi, E. (2025). Görünürlükten sömürüye: Hashtag feminizmini dijital emek üzerinden yeniden düşünmek. Journal of Women & Society, 1(1), 1-13. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jwas/article/1815775
38. Wellman, B. (2001). Physical place and cyberplace: The rise of personalized networking. International Journal of Urban and Regional Research, 25(2), 227-252. https://doi.org/10.1111/1468-2427.00309