Dijital Etiketler, Çevrimiçi Söylenti ve Çocuk Mahremiyeti: Kahramanmaraş Okul Saldırısı Üzerine Bir Çerçeveleme Analizi

Öz

Bu çalışma, Kahramanmaraş’ta bir ortaokulda gerçekleşen saldırının dijital etiketler, çevrimiçi söylenti ve çocuk mahremiyeti ekseninde nasıl anlamlandırıldığını incelemektedir. Nitel çerçeveleme analizine dayanan araştırmanın veri seti; resmî açıklamalar, Anadolu Ajansı Teyit Hattı ve Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) bağlantılı doğrulama/düzeltme içerikleri, Türkiye merkezli ve uluslararası haber metinleri ile 15 Nisan-15 Mayıs 2026 tarihleri arasında yayımlanan 121 kamusal X paylaşımından oluşmaktadır. Bulgular, incel, Elliot Rodger, C31K, Telegram ve Discord gibi etiketlerin saldırıyı açıklayan çerçevelere dönüştüğünü; platformlaşmış panik, görüntü dolaşımı ve spekülatif yorumların çocuk mahremiyeti açısından ‘yorumsal maruz bırakma’ riski ürettiğini göstermektedir. Çalışma, çocuk odaklı kriz haberciliğinde etik sorumluluğun yalnızca kimlik ve görüntü korumasıyla sınırlı düşünülemeyeceğini; etiketleme, söylenti ve yorum düzeyindeki zarar ihtimalini de kapsaması gerektiğini savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• çocuk mahremiyeti
• kriz haberciliği
• çerçeveleme analizi
• çevrimiçi söylenti
• platformlaşmış panik

Digital Labels, Online Rumor, and Child Privacy: A Framing Analysis of the Kahramanmaraş School Attack

Öz

This study examines how the school attack that took place at a secondary school in Kahramanmaraş was framed through digital labels, online rumor, and child privacy concerns. Based on qualitative framing analysis, the data set consists of official statements, verification/correction materials linked to Anadolu Agency Fact-Check and the Center for Combating Disinformation, Turkish and international news reports, and 121 public X posts published between April 15 and May 15, 2026. The findings show that labels such as incel, Elliot Rodger, C31K, Telegram, and Discord turned into explanatory frames for the attack, while platformed panic, image circulation, and speculative interpretations produced risks of ‘interpretive exposure’ for children. The study argues that ethical responsibility in child-centered crisis reporting must also address harm generated through labeling, rumor, and interpretive framing.

Anahtar Kelimeler

• child privacy
• crisis reporting
• framing analysis
• online rumor
• platformed panic

Kaynakça

1. Al Jazeera. (2026, 16 Nisan). ‘Endless grief’: Türkiye mourns victims of second school shooting in a week. Al Jazeera. https://www.aljazeera.com/news/2026/4/16/endless-grief-turkey-mourns-victims-of-second-school-shooting-in-a-week adresinden erişilmiştir.
2. AP News. (2026, 15 Nisan). Nine dead in another school shooting in Turkey. Associated Press. https://apnews.com/article/turkey-school-gunfire-9ba3a4a9512bf7b4c36b19077b53f705 adresinden erişilmiştir.
3. Baele, S. J., Brace, L., & Coan, T. G. (2021). From incel to “saint”: Analyzing the violent worldview behind the 2018 Toronto attack. Terrorism and Political Violence, 33(8), 1667–1691. https://doi.org/10.1080/09546553.2019.1638256
4. Banet-Weiser, S. (2018). Empowered: Popular feminism and popular misogyny. Duke University Press
5. Bianet. (2026, 16 Nisan). Telegram’daki “C31K” grubu kapatıldı, soruşturma başlatıldı. bianet. https://bianet.org/haber/telegramdaki-c31k-grubu-kapatildi-sorusturma-baslatildi-318756 adresinden erişilmiştir.
6. BirGün. (2026a, 16 Nisan). Maraş’taki saldırganın, ABD’li “incel” katil Elliot Rodger’ı profil fotoğrafı yaptığı ortaya çıktı. BirGün. https://www.birgun.net/haber/maras-taki-saldirganin-abd-li-incel-katil-elliot-rodger-i-profil-fotografi-yaptigi-ortaya-cikti-706152 adresinden erişilmiştir.
7. ———. (2026b, 17 Nisan). Maraş’taki okul saldırısında gündem olmuştu: Emniyet’ten “C31K” isimli Telegram kanalı hakkında açıklama. BirGün. https://www.birgun.net/haber/maras-taki-okul-saldirisinda-gundem-olmustu-emniyet-ten-c31k-isimli-telegram-kanali-hakkinda-aciklama-706508 adresinden erişilmiştir.
8. Bordia, P., & DiFonzo, N. (2004). Problem solving in social interactions on the internet: Rumor as social cognition. Social Psychology Quarterly, 67(1), 33–49. https://doi.org/10.1177/019027250406700105

9. Bourcier, N. (2026, 22 Nisan). Outrage in Turkey after two school shootings. Le Monde. 17 Eylül 2026 tarihinde https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/04/22/outrage-in-turkey-after-two-school-shootings_6752689_4.html adresinden erişilmiştir.
10. Cohen, S. (1972). Folk devils and moral panics: The creation of the mods and rockers. MacGibbon & Kee.
11. Critcher, C. (2003). Moral panics and the media. Open University Press.
12. DW Türkçe. (2026, 16 Nisan). Kahramanmaraş saldırganı ABD’li Elliot Rodger’e mi özendi? DW Türkçe. https://www.dw.com/tr/kahramanmaraş-saldırganı-abdli-elliot-rodgere-mi-özendi/a-76803220 adresinden erişilmiştir.
13. Emniyet Genel Müdürlüğü. (2026, 17 Nisan). 17.04.2026 tarihli basın açıklaması. https://www.egm.gov.tr/17042026-tarihli-basin-aciklamasi adresinden erişilmiştir.
14. Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
15. Erdoğan, İ. (2014). Haber çerçeveleme: Kuram ve tipoloji. Marmara İletişim Dergisi, 13(13), 35–52. https://izlik.org/JA85ND83HL
16. Evrensel. (2026, 16 Nisan). Telegram’daki okul tehditleri panik yarattı: Bakanlık C31K Telegram kanalı için harekete geçti. Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/5979819/telegram-daki-okul-tehditleri-bakanlik-c31k-telegram-kanali-icin-harekete-gecti adresinden erişilmiştir.
17. Gillespie, T. (2018). Custodians of the internet: Platforms, content moderation, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press.
18. Ging, D. (2019). Alphas, betas, and incels: Theorizing the masculinities of the manosphere. Men and Masculinities, 22(4), 638–657. https://doi.org/10.1177/1097184X17706401
19. Gorwa, R., Binns, R., & Katzenbach, C. (2020). Algorithmic content moderation: Technical and political challenges in the automation of platform governance. Big Data & Society, 7(1), 1–15. https://doi.org/10.1177/2053951719897945
20. Hoffman, B., Ware, J., & Shapiro, E. (2020). Assessing the threat of incel violence. Studies in Conflict & Terrorism, 43(7), 565–587. https://doi.org/10.1080/1057610X.2020.1751459
21. İçişleri Bakanlığı. (2026a, 15 Nisan). Kahramanmaraş Ayser Çalık Ortaokulu’nda meydana gelen saldırıya ilişkin basın açıklaması. https://www.icisleri.gov.tr/kahramanmaras-ayser-calik-ortaokulunda-meydana-gelen-saldiriya-iliskin-basin-aciklamasi adresinden erişilmiştir.
22. ———. (2026b, 16 Nisan). Basın açıklaması. https://www.icisleri.gov.tr/basin-aciklamasi-1 adresinden erişilmiştir.
23. Jane, E. A. (2017). Misogyny online: A short (and brutish) history. Sage.
24. Kafadar, M. (2026, 16 Nisan). Kahramanmaraş saldırısı: İncel ve C31K nedir? DW Türkçe. https://www.dw.com/tr/kahramanmaraş-saldırısı-i̇ncel-ve-c31k-nedir/a-70458731 adresinden erişilmiştir.
25. Livingstone, S., & Bulger, M. (2014). A global research agenda for children’s rights in the digital age. Journal of Children and Media, 8(4), 317–335. https://doi.org/10.1080/17482798.2014.961496
26. Livingstone, S., & Third, A. (2017). Children and young people’s rights in the digital age: An emerging agenda. New Media & Society, 19(5), 657–670. https://doi.org/10.1177/1461444816686318
27. Manne, K. (2018). Down girl: The logic of misogyny. Oxford University Press.
28. Massanari, A. (2017). #Gamergate and The Fappening: How Reddit’s algorithm, governance, and culture support toxic technocultures. New Media & Society, 19(3), 329–346. https://doi.org/10.1177/1461444815608807
29. Millî Eğitim Bakanlığı. (2026a, 15 Nisan). Basın açıklaması. https://www.meb.gov.tr/basin-aciklamasi/haber/40451/tr adresinden erişilmiştir.
30. ———. (2026b, 16 Nisan). Basın açıklaması. https://www.meb.gov.tr/basin-aciklamasi/haber/40462/tr adresinden erişilmiştir.
31. Nissenbaum, H. (2010). Privacy in context: Technology, policy, and the integrity of social life. Stanford University Press.
32. Oh, O., Agrawal, M., & Rao, H. R. (2013). Community intelligence and social media services: A rumor theoretic analysis of tweets during social crises. MIS Quarterly, 37(2), 407–426. https://doi.org/10.25300/MISQ/2013/37.2.05
33. Reuters. (2026a, 15 Nisan). Student kills nine in Turkey’s second school shooting in two days. Reuters. https://www.reuters.com/world/least-one-killed-turkey-school-shooting-ntv-reports-2026-04-15/ adresinden erişilmiştir.
34. ———. (2026b, 16 Nisan). Turkish school shooter used image referencing 2014 U.S. mass killer, police say. Reuters. https://www.reuters.com/world/turkish-school-shooter-used-image-referencing-2014-us-mass-killer-police-say-2026-04-16/ adresinden erişilmiştir.
35. Salman, U. A. (2019). Haberde çocuk: Çocuk odaklı habercilik elkitabı. IPS İletişim Vakfı. https://static.bianet.org/belge/kitap/bia-kitap-cocuk-odakli-habercilik-elkitabi.pdf
36. soL Haber. (2026a, 17 Nisan). Maraş saldırısı sonrası yeniden gündemde: Nedir bu C31K? soL Haber. https://haber.sol.org.tr/haber/maras-saldirisi-sonrasi-yeniden-gundemde-nedir-bu-c31k-408544 adresinden erişilmiştir.
37. ———. (2026b, 14 Nisan). Urfa’da okula silahlı saldırı: Eski öğrenci, 16 kişiyi yaraladıktan sonra hayatına son verdi. soL Haber. https://haber.sol.org.tr/haber/urfada-okula-silahli-saldiri-eski-ogrenci-16-kisiyi-yaraladiktan-sonra-hayatina-son-verdi adresinden erişilmiştir.
38. Starbird, K., Maddock, J., Orand, M., Achterman, P., & Mason, R. M. (2014). Rumors, false flags, and digital vigilantes: Misinformation on Twitter after the 2013 Boston Marathon bombing. iConference 2014 Proceedings, 654–662. https://doi.org/10.9776/14308
39. Stoilova, M., Livingstone, S., & Nandagiri, R. (2020). Digital by default: Children’s capacity to understand and manage online data and privacy. Media and Communication, 8(4), 197–207. https://doi.org/10.17645/mac.v8i4.3407
40. T24. (2026, 16 Nisan). Kahramanmaraş’taki okul saldırısında “Elliot Rodge” detayı: 2014’teki katliamın faili nasıl “kahraman”a dönüştürüldü, neler yaptı? T24. https://t24.com.tr/dunya/kahramanmarastaki-okul-saldirisinda-elliot-rodge-detayi-2014teki-katliamin-faili-nasil-kahramana-donusturuldu-neler-yapti,1314825 adresinden erişilmiştir.
41. Tekeş, A. F. (2026, 16 Nisan). Kahramanmaraş’taki okul saldırısına dair iddialar ve gerçekler. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/teyithatti/aktuel/kahramanmaras-taki-okul-saldirisina-dair-iddialar-ve-gercekler/1820109 adresinden erişilmiştir.
42. Tiryaki, S. (2023). Ahlaki panik ve sosyal medya: Bibliyometrik bir analiz. İletişim Bilimi Araştırmaları Dergisi, 4(1), 53–64. https://izlik.org/JA83WJ29BL
43. TRT Haber. (2026, 16 Nisan). Provokatif paylaşımlarda bulunan 66 URL adresi için erişimin engellenmesi talebi. TRT Haber. https://www.trthaber.com/haber/gundem/provokatif-paylasimlarda-bulunan-66-url-adresi-icin-erisimin-engellenmesi-talebi-941809.html adresinden erişilmiştir.
44. UNICEF & Dublin Teknoloji Enstitüsü. (2007). Çocuk hakları ve gazetecilik uygulamaları: Hak temelli perspektif. https://www.unicef.org/turkiye/media/3966/file/%C3%87OCUK%20HAKLARI%20VE%20GAZETEC%C4%B0L%C4%B0K%20UYGULAMALARI%20HAK%20TEMELL%C4%B0%20PERSPEKT%C4%B0F.pdf
45. Uzun, R. (2014). Çocukların medyadan ve medyada korunması: Çocuklara yönelik etik davranış kurallarının incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 22, 152–167. https://doi.org/10.31123/akil.441955
46. Ünal, R., & Taylan, A. (2017). Sağlık iletişiminde yalan haber-yanlış enformasyon sorunu ve doğrulama platformları. Atatürk İletişim Dergisi, 14, 81–100. https://izlik.org/JA86CA97BS
47. Yıldız, D. T. (2026, 18 Nisan). DMM, Kahramanmaraş’taki saldırının “failinin ölmediğine” dair iddiaları yalanladı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/dmm-kahramanmarastaki-saldirinin-failinin-olmedigine-dair-iddialari-yalanladi/3910713 adresinden erişilmiştir.
48. Yormaz, M. Y. (2026a, 16 Nisan). DMM, Kahramanmaraş’taki saldırıda “olay yeri incelemesine” ilişkin iddiaları yalanladı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/dmm-kahramanmarastaki-saldirida-olay-yeri-incelemesine-iliskin-iddialari-yalanladi/3907727 adresinden erişilmiştir.
49. ———. (2026b, 21 Nisan). İletişim Başkanlığından okullardaki saldırılarda yaralananlarla ilgili iddialara ilişkin açıklama. Anadolu Ajansı. tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/gundem/iletisim-baskanligindan-okullardaki-saldirilarda-yaralananlarla-ilgili-iddialara-iliskin-aciklama/3913117 adresinden erişilmiştir.