Temsilî Demokrasilerin Dönüşümünde Medyanın Durumu: Siyasi, İktisadi ve Toplumsal Yenileşmeyi Anlamlandırmak

Öz

Bu çalışma kapsamında temsilî demokrasilerin içinde bulundukları dönüşüm sürecinde medyanın durumu değerlendirilmiştir. Siyasi, iktisadi ve toplumsal düzlemde ele alınan bu süreç, farklı coğrafyalardan örneklere başvurmak ve bu örneklerin toplamını kuramsal tartışmalar ile desteklemek suretiyle yürütülmüştür. Sonuç olarak, temsilî demokrasilerin yaygınlaşmasına dayanak sağlayan temellerin değiştiği ve bu değişimin de medyanın toplumsal rolü açısından bir dönüşüme işaret ettiği üzerinde durulmuştur. Tarihsel bir sapmadan dönüş olarak değerlendirilen bu sürecin, mevcut koşullar ve küresel ölçekte kapsayıcılık gözetilerek yeniden ele alınması gerekmektedir. Bu yeniden değer atama süreci ise toplumsal koşulların ve bilimsel iktidar ilişkilerinin göz önünde bulundurularak tartışılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Temsilî Demokrasi
• Demokratik Gerileme
• Medyanın Ticarileşmesi
• Haberden Kaçınma
• Siyasal İletişim

The State of Media in the Transformation of Representative Democracies: Understanding the Political, Economic, and Social Shifts

Öz

This study evaluates the status of the media within the ongoing transformation of representative democracies. This process, analyzed across political, economic, and social dimensions, draws on examples from diverse geographies and reinforces them with theoretical discussion. Consequently, the study emphasizes that the foundations underpinning the expansion of representative democracies have shifted, and this change signals a fundamental transformation in the media's social role. This transformation, treated as a turn back from a historical anomaly, requires a re-evaluation that considers contemporary conditions and global inclusivity. This process of revaluation must be debated with due consideration of social conditions and scientific power relations.

Anahtar Kelimeler

• Representative Democracy
• Democratic Backsliding
• Commercialization of Media
• News Avoidance
• Political Communication

Kaynakça

1. Acemoğlu, D., & Johnson, S. (2023). İktidar ve teknoloji: Bin yıllık mücadele (C. Duran, Çev.). Doğan Kitap.
2. Adam, G. S. (1993). Notes towards a definition of journalism: Understanding an old craft as an art form (The Poynter Papers No. 2). The Poynter Institute for Media Studies.
3. Alemdar, K., & Uzun, R. (2019). Herkes için gazetecilik. Siyasal Kitabevi.
4. Altunoğlu, M. (2022). Kimliğin kimliği. Vulgus Yayınları.
5. Aslan, T., & Ulağlı, S. (2025). Yeni bir kamusal alan olarak sosyal medya ve Ahmet Minguzzi davasına yönelik bir söylem analizi örneği. Middle Black Sea Journal of Communication Studies, 10(2), 150-167. https://doi.org/10.56202/mbsjcs.1809530
6. Baker, C. E. (2008). Media concentration and democracy: Why ownership matters. Cambridge University Press.
7. Barnett, C., & Low, M. (2009). Democracy. R. Kitchin & N. Thrift (Eds.), International encyclopedia of human geography içinde (ss. 70-74). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-008044910-4.00767-7
8. Bennett, W. L. (2009). Power and the new media: The press and democratic accountability. F. Marcinowski & B. Pfetsch (Eds.), Politik in der Mediendemokratie içinde (ss. 84-102). VS Verlag für Sozialwissenschaften.

9. Berger, M. (2025). Introduction to international studies. Leiden University Press. https://doi.org/10.24415/9789087284725
10. Bessen, B. R. (2024). Populist discourse and public support for executive aggrandizement in Latin America. Comparative Political Studies, 57(13), 2118-2151. https://doi.org/10.1177/00104140231223738
11. Bolay, S. H. (2021). Teknoloji değer yaratır mı?. Uluslararası Değer Çalışmaları Dergisi, 1(1), 2-23.
12. Coleman, S., & Spiller, J. (2003). Exploring new media effects on representative democracy. The Journal of Legislative Studies, 9(3), 1–16. https://doi.org/10.1080/1357233042000246837
13. Conboy, M. (2023). Journalism, technology and cultural practice: A history. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315097916
14. Curran, J., & Redden, J. (2025). Understanding media: Communication, power and social change. Pelican.
15. Danışman, A. (1982). Basın özgürlüğünün sağlanması önlemleri: Devletin basın karşısındaki aktif tutumu). Ankara Üniversitesi Basın-Yayın Yüksek Okulu Yayınları.
16. Diamond, L. (2017, 13 Ekim). A gathering storm: Is there a crisis of liberal democracy?. The American Interest. 15 Ocak 2026 tarihinde https://www.the-american-interest.com/2017/10/13/is-there-crisis-liberal-democracy/ adresinden erişilmiştir.
17. Dinçer, Ö. (2024). Digital dynamics in public discourse: Analyzing the relationship between digital media and counter-public spheres. Yeni Medya, 17, 16-34. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1509203
18. Dursun, Ç. (2023). Hakikat sonrası-post truth. F. Aydoğan (Ed.), Medyada güncel kavramlar içinde (ss. 1-16). Nobel Akademik Yayıncılık.
19. Dutton, W. H. (2009). The fifth estate emerging through the network of networks. Prometheus, 27(1), 1-15. https://doi.org/10.1080/08109020802657453
20. Edelman (2026). Edelman trust barometer 2026. 4 Nisan 2026 tarihinde https://www.edelman.com/trust/2026/trust-barometer adresinden erişilmiştir.
21. Eğilmez, M. (2024). Yeni ekonomi: 21. yüzyıla özgü yaklaşımlar (2. baskı). Remzi Kitabevi.
22. Erdoğan, B. (2025). Geleneksel ve yeni medya bağlamında Türkiye’de haberden kaçınma davranışı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
23. Erdoğan, B. S. (2026). Kamuoyundan vize almak: Karadağ’da Ekim 2025 vize krizi üzerine bir vaka analizi. Anadolu Strateji Dergisi, 8(1), 155-168. https://doi.org/10.5281/zenodo.21022586
24. Flügel-Martinsen, O. (2026). Critical political theory: Interrogating contemporary politics (M. T. Taylor, Çev.). transcript Verlag. https://doi.org/10.1515/9783839400043
25. Foust, J.C. (2009). Online journalism: Principles and practices of news for the web. (2. baskı). Holcomb Hathaway Publishers.
26. Fukuyama, F. (1992). The end of history and the last man. The Free Press.
27. ___________ (2025). Liberalizm ve hoşnutsuzları (S. Durgut, Çev.). Serbest Kitaplar.
28. Galtung, J. (1971). A structural theory of imperialism. Journal of Peace Research, 8(2), 81-117. https://doi.org/10.1177/002234337100800201
29. Geray, H. (2019). Medyanın yeni ekonomisinde kurumsal iletişim. Ütopya Yayınevi.
30. Güldoğan, K., & Sarı, R. R. (2025). Sosyal medyanın müzakere süreçlerini yeniden yapılandırması üzerine sistematik bir inceleme. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Dergisi, 3(2), 35-61. https://izlik.org/JA35PG47MT
31. Güngör, A. & Pınarbaşı, T. E. (2023). Alanyazında bir ikilem: Yapay zekâ, yeni medya ve iletişim pratiklerine dair bir tartışma. C. Yaşın & H. Hülür (Eds.), İletişim ve kültürün dijital dönüşümü: Pratikler ve süreçler içinde (ss. 71-90). Ütopya Yayınevi.
32. Güngör, N. (2020). İletişim: Kuramlar ve yaklaşımlar (Gözden geçirilmiş 5. baskı). Siyasal Kitabevi.
33. Habermas, J. (2022). Reflections and hypotheses on a further structural transformation of the political public sphere. Theory, Culture & Society, 39(4), 145-171. https://doi.org/10.1177/02632764221112341
34. Habermas, J. (2023). Kamusallığın yeni bir yapısal dönüşümü ve müzakereci demokrasi (T. Bora, Çev.). İletişim Yayınları.
35. Hadarics, M. (2025). Democratic backsliding based on illusions: Authoritarians’ biased perception of media freedom contributes to their political support. International Journal of Psychology, 60(6), e70126. https://doi.org/10.1002/ijop.70126
36. Hanusch, F. & Maares, P. (2021). News production. K. B. Jensen (Ed.), A handbook of media and communication research: Qualitative and quantitative methodologies içinde (3. Baskı, ss. 93-111). Routledge.
37. Hassan, R., & Sutherland, T. (2024). Medya felsefesi (S. Mousavi ve N. Törenli, Çev.). Ütopya Yayınevi.
38. Heywood, A. (2013). Politics (4. baskı). Palgrave Macmillan.
39. Hulten, C. (1962). Basın ve cemiyet (O. Arı, Çev.). Istanbul Journal of Sociological Studies, 3, 110-114. https://izlik.org/JA82RH28SD
40. Igric, G. (2011, 6 Mayıs). Media freedom and its enemies in the Balkans. Balkan Insight. 5 Kasım 2025 tarihinde https://balkaninsight.com/2011/05/06/media-freedom-and-its-enemies-in-the-balkans/ adresinden erişilmiştir.
41. İnce Özer, E., & Özcan Yılmaz, E. (2019). İfade özgürlüğü bağlamında sosyal medyanın olanakları ve sınırlılıkları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(64), 773-794.
42. Jensen, K. B. (2021). Introduction: The state of convergence in media and communication research. K. B. Jensen (Ed.), A handbook of media and communication research: Qualitative and quantitative methodologies içinde (3. baskı, ss. 1-21). Routledge.
43. Jesenšek, L., & Verčič, D. (2025). Strategic polarization? Filter bubbles, bridges and the role of politicians on Twitter during 2019 European Election in Slovenia. Communications, 50(4), 930-953. https://doi.org/10.1515/commun-2024-0018
44. Kassner, J. J. (2024). Truth matters: Factual accuracy, theoretic rationality, and the legitimacy of political decision-making. G. A. Babst, R. N. Souris & J. McGregor (Eds.), Liberal constitutionalism and its contemporary challenges içinde (ss. 25-42). Springer.
45. Kim, S. J., & Webster, J. G. (2012). The impact of a multichannel environment on television news viewing: A longitudinal study of news audience polarization in South Korea. International Journal of Communication, 6, 838-856.
46. Levitsky, S., & Ziblatt, D. (2019). How democracies die: What history reveals about our future. Penguin Books.
47. ____________________. (2025). When should the majority rule?. Journal of Democracy, 36(1), 5-20. https://doi.org/10.1353/jod.2025.a947880
48. Lewandowsky, S., Ecker, U. K. H., Seifert, C. M., Schwarz, N. & Cook, J. (2012). Misinformation and its correction: Continued influence and successful debiasing. Psychological Science in the Public Interest, 13(3), 106-131. https://doi.org/10.1177/1529100612451018
49. Little, A. T. & Meng, A. (2024). Measuring democratic backsliding. PS: Political Science & Politics, 57(2), 149–161. https://doi.org/10.1017/S104909652300063X
50. Lührmann, A. & Lindberg, S. I. (2019). A third wave of autocratization is here: what is new about it? Democratization, 26(7), 1095-1113. https://doi.org/10.1080/13510347.2019.1582029
51. Manovich, L. (2023). Yeni medyanın dili (A. E. Pilgir, Çev.). AA Kitap.
52. Newman, N., Arguedas, A. R., Robertson, C. T., Nielsen, R. K., & Fletcher, R. (2025). Reuters Institute digital news report 2025. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://doi.org/10.60625/risj-8qqf-jt36
53. Nielsen, R. K. & Fletcher, R. (2020). Democratic creative destruction? The effect of a changing landscape on democracy. N. Persily & J. A. Tucker (Ed.), Social media and democracy: The state of the field, prospects of reform içinde (ss. 139-162). Cambridge University Press.
54. Nielsen, R. K. & Selva, M. (2019). More important, but less robust? Five things everybody needs to know about the future of journalism. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://doi.org/10.60625/risj-6ypv-5n36
55. Özer, Ö. (2010). Liberal basın. Literatürk.
56. _______. (2026). Neoliberalizmin medyaya ve habere etkisi. D. E. Yavalar (Ed.), Gazetecilik ve medya çalışmaları içinde (ss. 35-69). Livre de Lyon.
57. Öztay, O. H. & Yurdakul, H. (2025). New media use and political participation: The case of İstanbul. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 16(2), 920-938. https://doi.org/10.54688/ayd.1751597
58. Öztekin, A. (2016). Siyaset bilimine giriş (10. baskı). Siyasal Kitabevi.
59. Perloff, R. M. (2026). The dynamics of political communication: Media and politics in a digital age (4. baskı). Routledge.
60. Pirro, A. L. P. & Stanley, B. (2022). Forging, bending, and breaking: Enacting the “,lliberal playbook” in Hungary and Poland. Perspectives on Politics, 20(1), 86–101. https://doi.org/10.1017/S1537592721001924
61. Saç, H. & Törenli, N. (2023). Panoptik yaklaşım ışığında alternatif medya ve değişken özellikleri. Yeni Medya, 15, 259-281. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1364918
62. Schlapp, H. (2015). Gazeteciliğe giriş (I. Aygün, Çev.; 7. baskı). Konrad Adenauer Stiftung.
63. Scholtz, H. (2026). Rethinking democracy: The new model of democracy for the new democratic era. De Gruyter.
64. Schwab, K. (2017). The Fourth Industrial Revolution. Portfolio Penguin.
65. Seyidov, I. & Artan Özoran, B. (2020). Insta-worthiness of news in new media journalism: How to understand news values on Instagram. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 36, 186-203. https://doi.org/10.17829/turcom.803352
66. Simmel, G. (2024). Sosyolojinin temel sorunları (D. Balkış, Çev.). Dorlion Yayınevi.
67. Šķestere, L. (2025, 26-28 Mart). Navigating media freedom in the age of PR and digital transformation: Kristīne Misāne’s case [Konferans bildiri özeti]. Rīga Stradiņš University 4th International Interdisciplinary Conference PLACES: Abstracts, 26-28 March 2025 içinde (s. 78). Riga, Stradiņš University. https://rw2025.rsu.lv/abstracts/e-books
68. Skovsgaard, M. & Andersen, K. (2022). News avoidance. G. Borchard (Ed.), The Sage encyclopedia of journalism içinde (C. 1, ss. 1099-1103). Sage Publications.
69. Smythe, D. W. (1981). Dependency road: Communications, capitalism, consciousness, and Canada. Ablex Publishing Corporation.
70. Stancea, A. & Botan, M. (2025). The price of (un)regulation: Tracing the flow of political advertising budgets and voter targeting across online platforms in Romanian elections. Communications, 50(4), 996-1030. https://doi.org/10.1515/commun-2024-0038
71. Taş, O. (2021). Postmodernlik ve medya. Ö. Özer (Ed.), Eleştirel medya kuramları içinde (ss. 247-262). Siyasal Kitabevi.
72. ______. (2022). Propagandanın güncelliği: Yirminci yüzyıl teorisinden dersler. Kültür ve İletişim, 25(1), 74-101. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.1063060
73. Theuns, T. (2022). The need for an EU expulsion mechanism: Democratic backsliding and the failure of Article 7. Res Publica, 28, 693-713. https://doi.org/10.1007/s11158-021-09537-w
74. Tokgöz, O. (2020). Siyasal iletişimi anlamak (3. baskı). İmge Kitabevi.
75. _________. (2021). Çeşitli anlatım biçimleriyle günümüzde haberciliğin konumu. Yeni Yüzyıl’da İletişim Çalışmaları Dergisi, 3, 5-20. https://izlik.org/JA53ZW22XF
76. _________. (2022). Temel gazetecilik (15. baskı). İmge Kitabevi.
77. Toplu, M. (2023). Geleneksel medyadan yeni medyaya gündelik yaşam. C. Yaşın & H. Hülür (Ed.), İletişim ve kültürün dijital dönüşümü içinde (ss. 269-306). Ütopya Yayınevi.
78. Törenli, N. (2011). Tekno-siyasal paradigmalar. Ütopya Yayınevi.
79. Turow, J. (2017). Media today: Mass communication in a converging world (6. baskı). Routledge.
80. Vaccaro, A. (2025). Measures of democracy. S. Sinharay (Ed.), Encyclopedia of measurement in social sciences içinde (2. baskı). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-443-26629-4.00162-3
81. Vaišnys, A. (2013). The Parliament’s public relations in terms of political journalism. Žurnalistikos Tyrimai, 6, 63-89. https://doi.org/10.15388/zt/jr.2013.6.7402
82. Van Reybrouck, D. (2022). Demokrasi krizi (Y. S. Kamadan, Çev.). alBaraka Yayınları.
83. Yücesan Özdemir, G. (2021). İnatçı köstebek: Çağrı merkezlerinde gençlik, sınıf ve direniş (2. baskı). İmge Kitabevi.
84. Zamith, R. (2022). The international journalism handbook. UMass Amherst Libraries.