Dijital Ortamlarda Nefret Söylemi ve Kilofobi: ‘Ekşi Sözlük’te Şişman Kadınlara Yönelik İçeriklerin Analizi

Öz

İnternet, kullanıcıların yalnızca içerik tüketen değil, aynı zamanda içerik üreten aktörler hâline gelmesine olanak tanımıştır. Bu dönüşüm, duygu ve düşüncelerin serbestçe ifade edilmesini mümkün kılarken, anonimlik sayesinde ötekileştirme ve nefret söylemi gibi hassas içeriklerin görünürlüğünün de artmasına zemin hazırlamıştır. Buradan hareketle çalışmanın temel amacı, Ekşi Sözlük’te ‘kilolu kadın iticiliği’ başlığı altında üretilen içerikleri incelemek ve platformdaki dijital söylemlerin yapısını ortaya koymaktır. Bu amaçla, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmış; ilgili başlık altında yer alan 1.096 girdi (entry) sistematik biçimde taranarak MAXQDA programı aracılığıyla kodlanmış ve tematik olarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda üç önemli bulgu elde edilmiştir. İlk bulgu, kilofobinin yalnızca doğrudan hakaret ve aşağılama ifadeleri içeren açık bir dille değil, sağlık kaygısı ve ‘normal’ beden algısına dayanan bir söylemle de meşrulaştırıldığını göstermektedir. İkinci bulgu, bireyin belirli koşulları (vücut ağırlığının azalması, spor yapması) yerine getirmesi hâlinde kabul göreceğini ima eden koşullu kabul söyleminin de aslında damgalamanın daha örtük bir biçimi olarak işlediğini ortaya koymaktadır. Üçüncü bulgu ise üretilen girdilerin çoğunluğunun karşıt görüşten oluştuğunu ve bu durumun dijital ortamların yalnızca nefret söyleminin üretildiği bir alan olmadığını, aynı zamanda tartışmaların yürütüldüğü bir kamusal alan işlevi de gördüğünü göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• kilofobi
• nefret söylemi
• ekşi sözlük

Hate Speech and Fatphobia in Digital Environments: An Analysis of Content Targeting Fat Women on ‘Ekşi Sözlük’

Öz

The internet has enabled users to become not only consumers of content but also active content producers. While this transformation has facilitated the freer expression of emotions and opinions, anonymity has also contributed to the increased visibility of sensitive forms of content such as othering and hate speech. Against this background, the primary aim of this study is to examine the content produced under the title ‘kilolu kadın iticiliği’ (‘the unattractiveness of overweight women’) on Ekşi Sözlük and to reveal the structure of digital discourse on the platform. To this end, content analysis, a qualitative research method, was employed; a total of 1,096 entries posted under the relevant title were systematically reviewed, coded using MAXQDA, and analyzed thematically. The analysis yielded three main findings. First, fatphobia is legitimized not only through explicit forms of insult and derogation but also through discourses grounded in health concerns and notions of the ‘normal’ body. Second, the discourse of conditional acceptance, which implies that individuals may become socially acceptable if they meet certain conditions, such as losing weight or exercising, functions as a more implicit form of stigmatization. Third, many of the entries consisted of opposing or counter-discourses, indicating that digital environments should not be regarded solely as spaces in which hate speech is produced, but also as arenas in which stigmatizing discourses are challenged, negotiated, and contested.

Anahtar Kelimeler

• Fatphobia
• Hate Speech
• Ekşi Sözlük

Kaynakça

1. Adıyaman, F. (2016). Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Obezite ile Mücadele Bakanlar Konferansının öncesi ve sonrasında obezitenin gazetelerde sunumu. Selçuk İletişim, 9(3), 204-223. https://doi.org/10.18094/si.77372
2. Bilgin Ülken, F., & Yüce, N. (2020). Yeni medyada kadın bedenine yönelik ayrımcılık: Ekşi Sözlük örneği. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 40-79.
3. Brown, A., Flint, S. W., & Batterham, R. L. (2022). Pervasiveness, impact and implications of weight stigma. eClinicalMedicine, 47, Makale 101408.
4. Clark, O., Lee, M. M., Jingree, M. L., O’Dwyer, E., Yue, Y., Marrero, A., Tamez, M., Bhupathiraju, S. N., & Mattei, J. (2021). Weight stigma and social media: Evidence and public health solutions. Frontiers in Nutrition, 8, Makale 739056. https://doi.org/10.3389/fnut.2021.739056
5. Cline, K. M. C., & Ferraro, K. F. (2006). Does religion increase the prevalence and incidence of obesity in adulthood? Journal for the Scientific Study of Religion, 45(2), 269-281. https://doi.org/10.1111/j.1468-5906.2006.00305.x
6. Cohen-Almagor, R. (2011). Fighting hate and bigotry on the internet. Policy & Internet, 3(3), 1-26. https://doi.org/10.2202/1944-2866.1059
7. Committee of Ministers. (1997). Recommendation No. R (97) 20 of the Committee of Ministers to member states on “hate speech”. Council of Europe. https://rm.coe.int/1680505d5b adresinden erişilmiştir.
8. Crandall, C. S. (1994). Prejudice against fat people: Ideology and self-interest. Journal of Personality and Social Psychology, 66(5), 882-894. https://doi.org/10.1037/0022-3514.66.5.882

9. Crawford, R. (1980). Healthism and the medicalization of everyday life. International Journal of Health Services, 10(3), 365-388. https://doi.org/10.2190/3H2H-3XJN-3KAY-G9NY
10. Dahlberg, L. (2007). Rethinking the fragmentation of the cyberpublic: From consensus to contestation. New Media & Society, 9(5), 827-847. https://doi.org/10.1177/1461444807081228
11. Dolezal, L., & Spratt, T. (2023). Fat shaming under neoliberalism and COVID-19: Examining the UK’s Tackling Obesity campaign. Sociology of Health & Illness, 45(1), 3-18. https://doi.org/10.1111/1467-9566.13555
12. Esin, İ. (2021). Damgalama: Kilo damgalaması hakkında bir derleme çalışması. Uluslararası Türk Spor ve Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 1(2), 29-45.
13. Fikkan, J. L., & Rothblum, E. D. (2012). Is fat a feminist issue? Exploring the gendered nature of weight bias. Sex Roles, 66(9-10), 575-592. https://doi.org/10.1007/s11199-011-0022-5
14. Flegal, K. M., Shepherd, J. A., Looker, A. C., Graubard, B. I., Borrud, L. G., Ogden, C. L., Harris, T. B., Everhart, J. E., & Schenker, N. (2009). Comparisons of percentage body fat, body mass index, waist circumference, and waist-stature ratio in adults. The American Journal of Clinical Nutrition, 89(2), 500-508. https://doi.org/10.3945/ajcn.2008.26847
15. Fredrickson, B. L., & Roberts, T.-A. (1997). Objectification theory: Toward understanding women’s lived experiences and mental health risks. Psychology of Women Quarterly, 21(2), 173-206. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1997.tb00108.x
16. Gailey, J. A., & Prohaska, A. (2006). “Knocking off a fat girl:” An exploration of hogging, male sexuality, and neutralizations. Deviant Behavior, 27(1), 31-49. https://doi.org/10.1080/016396290968353
17. Hoskin, R. A. (2019). Femmephobia: The role of anti-femininity and gender policing in LGBTQ+ people’s experiences of discrimination. Sex Roles, 81(11-12), 686-703. https://doi.org/10.1007/s11199-019-01021-3
18. Kite, J., Huang, B.-H., Laird, Y., Grunseit, A., McGill, B., Williams, K., Bellew, B., & Thomas, M. (2022). Influence and effects of weight stigmatisation in media: A systematic review. eClinicalMedicine, 48, Makale 101464. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2022.101464
19. Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology (3. baskı). SAGE Publications.
20. Levinson, J. A., Kinkel-Ram, S., Myers, B., & Hunger, J. M. (2024). A systematic review of weight stigma and disordered eating cognitions and behaviors. Body Image, 48, Makale 101678. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2023.101678
21. Lydecker, J. A., Cotter, E. W., Palmberg, A. A., Simpson, C., Kwitowski, M., White, K., & Mazzeo, S. E. (2016). Does this tweet make me look fat? A content analysis of weight stigma on Twitter. Eating and Weight Disorders - Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 21(2), 229-235. https://doi.org/10.1007/s40519-016-0272-x
22. Nutter, S., Eggerichs, L. A., Nagpal, T. S., Ramos Salas, X., Chin Chea, C., Saiful, S., Ralston, J., Barata-Cavalcanti, O., Batz, C., Baur, L. A., Birney, S., Bryant, S., Buse, K., Cardel, M. I., Chugh, A., Cuevas, A., Farmer, M., Ibrahim, A., Kataria, I., … Yusop, S. (2024). Changing the global obesity narrative to recognize and reduce weight stigma: A position statement from the World Obesity Federation. Obesity Reviews, 25(1), Makale e13642. https://doi.org/10.1111/obr.13642
23. Orbach, S. (1998). Fat is a feminist issue: The anti-diet guide for women (Yeni baskı). Arrow Books.
24. Öztekin, H. (2015). Yeni medyada nefret söylemi: Ekşi Sözlük örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(38), 925-936.
25. Pappas, N. C. J. (Ed.). (2012). History and culture: Essays on the European past. Athens Institute for Education and Research.
26. Pearl, R. L., & Puhl, R. M. (2018). Weight bias internalization and health: A systematic review. Obesity Reviews, 19(8), 1141-1163. https://doi.org/10.1111/obr.12701
27. Prohaska, A., & Gailey, J. A. (2010). Achieving masculinity through sexual predation: The case of hogging. Journal of Gender Studies, 19(1), 13-25. https://doi.org/10.1080/09589230903525411
28. Puhl, R. M., & Heuer, C. A. (2009). The stigma of obesity: A review and update. Obesity, 17(5), 941-964. https://doi.org/10.1038/oby.2008.636
29. Robinson, B. E., Bacon, L. C., & O’Reilly, J. (1993). Fat phobia: Measuring, understanding, and changing anti-fat attitudes. International Journal of Eating Disorders, 14(4), 467-480. https://doi.org/10.1002/1098-108X(199312)14:4%3C467::AID-EAT2260140410%3E3.0.CO;2-J
30. Romano, K. A., Heron, K. E., & Henson, J. M. (2021). Examining associations among weight stigma, weight bias internalization, body dissatisfaction, and eating disorder symptoms: Does weight status matter? Body Image, 37, 38-49. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2021.01.006
31. Rubino, F., Puhl, R. M., Cummings, D. E., Eckel, R. H., Ryan, D. H., Mechanick, J. I., Nadglowski, J., Ramos Salas, X., Schauer, P. R., Twenefour, D., Apovian, C. M., Aronne, L. J., Batterham, R. L., Berthoud, H.-R., Boza, C., Busetto, L., Dicker, D., De Groot, M., Eisenberg, D., … Dixon, J. B. (2020). Joint international consensus statement for ending stigma of obesity. Nature Medicine, 26(4), 485-497. https://doi.org/10.1038/s41591-020-0803-x
32. Sezgin, D., & Yıldırım, İ. E. (2022). Obeziteli bireylerin gözünden Türkiye’de medyada obezite. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 6(2), 19-35. https://doi.org/10.30830/tobider.sayi.11.2
33. Strings, S. (2019). Fearing the Black body: The racial origins of fat phobia. New York University Press. SturtzSreetharan, C., Brewis, A., Hardin, J., Trainer, S., & Wutich, A. (2021). Fat in four cultures: A global ethnography of weight. University of Toronto Press.
34. Toepfl, F., & Piwoni, E. (2015). Public spheres in interaction: Comment sections of news websites as counterpublic spaces. Journal of Communication, 65(3), 465-488. https://doi.org/10.1111/jcom.12156
35. Türk Dil Kurumu. (t.y.-a). Kilolu. Güncel Türkçe Sözlük içinde. 19 Şubat 2026 tarihinde https://sozluk.gov.tr/?kelime=kilolu adresinden erişilmiştir.
36. ━━━━━━ (t.y.-b). Obez. Güncel Türkçe Sözlük içinde. 19 Şubat 2026 tarihinde https://sozluk.gov.tr/?kelime=obez adresinden erişilmiştir.
37. Van Leeuwen, T. (2007). Legitimation in discourse and communication. Discourse & Communication, 1(1), 91-112. https://doi.org/10.1177/1750481307071986
38. Vartanian, L. R., Trewartha, T., & Vanman, E. J. (2016). Disgust predicts prejudice and discrimination toward individuals with obesity. Journal of Applied Social Psychology, 46(6), 369-375. https://doi.org/10.1111/jasp.12370
39. Wanniarachchi, V. U., Scogings, C., Susnjak, T., & Mathrani, A. (2022). Fat stigma and body objectification: A text analysis approach using social media content. Digital Health, 8, Makale 20552076221117404. https://doi.org/10.1177/20552076221117404
40. Weiner, B., Perry, R. P., & Magnusson, J. (1988). An attributional analysis of reactions to stigmas. Journal of Personality and Social Psychology, 55(5), 738-748. https://doi.org/10.1037/0022-3514.55.5.738
41. Weisell, R. C. (2002). Body mass index as an indicator of obesity. Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition, 11(s8), S681-S684. https://doi.org/10.1046/j.1440-6047.11.s8.5.x
42. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.