EN
TR
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler
Öz
Sözcük, dilsel bir içerik oluşturmak için anlamsal ve bu içeriği dilin kurallarına göre yapılandırabilmek için işlevsel yönüyle bir dilin yapı taşıdır. Sözcük öğretimi dil öğretiminin odağında yer alan çok önemli bir alan olarak karşımıza çıkar. Bu durum da bir yönüyle sözcük öğretme süreci içinde yer alması gereken sözcüklerin seçimine özen gösterilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Öğretilecek olan sözcüklerin seçiminde çok çeşitli ölçütler ve gerekçeler temel alınabilmektedir. Bu noktada sözcüğün zorluğu konusu karşımıza çıkmaktadır. Sözcük zorluğunu, sözcüklerin sesletilebilirliği, yazım düzenliliği yanı sıra biçimbirimsel saydamlık ve anlamın somutluğu ve imgelenebilirliği gibi birçok özellik belirler. Bu araştırmada Özbek öğrencilerce öğrenilmesi zor olarak algılanan sözcüklerin hangi dilsel gerekçelerle zor olarak algılandığını belirlemek amaçlanmış ve tarama yöntemi işe koşulmuştur. Uygun örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen Özbekistan Taşkent’te yabancı dil olarak Türkçe öğrenmekte olan 2. sınıf düzeyindeki gönüllü olarak katılmayı kabul eden 55 öğrenciye, sıklık, anlambilim ve biçimbirim olmak üzere 3 ulam ve 36 sözcükten oluşacak biçimde geliştirilen sözcük zorluğu sormacası uygulanmıştır. Öğrencilerin karşılaştıkları ve bildikleri sözcüklerin zorluğuna ilişkin algılarını saptamaya dönük bu çalışmada sözcüklerin iye oldukları biçimbirimsel, anlambilimsel ve kullanımsal boyutlarıyla ilgili çeşitli özelliklerin hem genel görünüm bakımından hem de kendi içinde ve kendi arasında karşılaştırmalı görünümler bakımından önemli verilere kaynaklık ettikleri görülmüştür. Sözcük öğretim süreçlerinin en önemli aşamalarından biri, sözcük seçiminin kolaydan zora ilkesine uygun olarak yapılmasıdır. Ayrıca, sözcüklerin daha etkili ve kalıcı bir şekilde öğretilebilmesi için seslem sayısı, anlambilimsel özellikler ve sıklık özelliklerinin önem sırasına göre dikkate alınmasının yerinde olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu, Tarih: 09.10.2024, Sayı: 153/5
Kaynakça
- Akkök, E. (2017). Bilişsel işlemleme yaklaşımları. okumaya genel bir bakış (Çev. Ed. H. Ülper). Pegem.
- Aksan, Y., Aksan, M., Mersinli, U., & Demirhan, U. U. (2017). A frequency dictionary of Turkish: Core vocabulary for learners. Routledge.
- Alfter, D., Cardon, R., & Francois, T. (2022). A dictionary-based study of word sense difficulty. R. Wilkens, D. Alfter, R. Cardon & N. Gala (Eds.), In LREC 2022 Workshop Language Resources and Evaluation Conference 2. READI Workshop Bildirileri (pp. 17–24). European Language Resources Association.
- Ansar, M., Qamar, U., Bibi, R., & Shaheen, A. (2019). Identification of difficult English words for assisting hearing impaired children in learning language. R. Lee (Ed.), In 17th International Conference on Software Engineering Research, Management and Applications (SERA) (p. 60-65). Institute of Electrical and Electronics Engineers.
- Baltacı, A. (2018). Nitel Araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274.
- Barın, E. (2003). Yabancılara Türkçenin öğretiminde temel söz varlığının önemi. Türklük Bilimi Araştırmaları, (13), 311-317.
- Beck, I. L., McKeown, G. M., & Kucan, L. (2002). Bringing words to life: Robust vocabulary instruction. Guilford.
- Breland, H. M. (1996). Word frequency and word difficulty: A comparison of counts in four corpora. Psychological Science, 7(2), 96-99.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türkçe Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
11 Nisan 2025
Yayımlanma Tarihi
21 Nisan 2025
Gönderilme Tarihi
27 Kasım 2024
Kabul Tarihi
9 Ocak 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 1
APA
Ünveren, D., & Ülper, H. (2025). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, 5(1), 79-106. https://doi.org/10.5281/zenodo.15153886
AMA
1.Ünveren D, Ülper H. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler. (UTÖAD). 2025;5(1):79-106. doi:10.5281/zenodo.15153886
Chicago
Ünveren, Dilek, ve Hakan Ülper. 2025. “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler”. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi 5 (1): 79-106. https://doi.org/10.5281/zenodo.15153886.
EndNote
Ünveren D, Ülper H (01 Nisan 2025) Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi 5 1 79–106.
IEEE
[1]D. Ünveren ve H. Ülper, “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler”, (UTÖAD), c. 5, sy 1, ss. 79–106, Nis. 2025, doi: 10.5281/zenodo.15153886.
ISNAD
Ünveren, Dilek - Ülper, Hakan. “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler”. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi 5/1 (01 Nisan 2025): 79-106. https://doi.org/10.5281/zenodo.15153886.
JAMA
1.Ünveren D, Ülper H. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler. (UTÖAD). 2025;5:79–106.
MLA
Ünveren, Dilek, ve Hakan Ülper. “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler”. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 1, Nisan 2025, ss. 79-106, doi:10.5281/zenodo.15153886.
Vancouver
1.Dilek Ünveren, Hakan Ülper. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Özbek Öğrencilerin Sözcüksel Zorluk Algılarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görünümler. (UTÖAD). 01 Nisan 2025;5(1):79-106. doi:10.5281/zenodo.15153886