Uluslararası Öğrencilerin Türkçe Akademik Dil Becerilerine Yönelik Algılarının Metaforlar Aracılığıyla Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmada, uluslararası öğrencilerin Türkçe akademik dil becerilerine yönelik algılarının metaforlar aracılığıyla belirlenmesi ve metafor kategorilerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada nitel araştırma stratejisi içerisinde yer alan olgu bilim (fenomenoloji) deseni temel alınmıştır. Çalışmanın katılımcılarını, C1 düzeyi ve akademik Türkçe eğitimini tamamlamış, ülkemizdeki farklı üniversitelerin çeşitli bölümlerinde öğrenimlerine devam eden 79 uluslararası öğrenci oluşturmuştur. Çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme türleri içerisinde yer alan ölçüt örneklemesi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan ve iki bölümden oluşan metafor formu kullanılmıştır. Metafor formunun ilk bölümünde katılımcıların kişisel bilgilerine ilişkin maddeler, ikinci bölümünde ise uluslararası öğrencilerin Türkçe akademik dil becerilerine yönelik görüşlerini belirtmeleri amacıyla “Akademik dinleme … gibidir; çünkü …”, “Akademik konuşma … gibidir; çünkü …”, “Akademik okuma … gibidir; çünkü …”, “Akademik yazma … gibidir; çünkü …” şeklinde eksik bırakılmış dört cümle yer almaktadır. Elde edilen veriler, içerik çözümlemesi türlerinden kategorisel çözümleme tekniği ile çözümlenmiştir. Çalışma sonucunda, uluslararası öğrenciler tarafından üretilen akademik dinleme becerisine yönelik 64 farklı metaforun 7, akademik konuşma becerisine yönelik 62 farklı metaforun 13, akademik okuma becerisine yönelik 56 farklı metaforun 10 ve akademik yazma becerisine yönelik 60 farklı metaforun 11 kategoride toplandığı tespit edilmiştir. Bu kategoriler içinde akademik dinleme becerisi için en fazla metaforun “dikkat ve odaklanma”, akademik okuma becerisi için “keşfetme ve öğrenme aracı”, akademik konuşma ve akademik yazma becerileri için “sistematiklik” kategorisinde yer aldığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Akademik dil becerileri
• algı
• metafor
• uluslararası öğrenciler
• yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğretimi

Determining International Students' Perceptions of Turkish Academic Language Skills Through Metaphors

Öz

In this study, it is aimed to determine international students' perceptions of Turkish academic language skills through metaphors and to examine metaphor categories in relation to various variables. In line with this purpose, the study was based on the phenomenology design within the qualitative research strategy. The participants consisted of 79 international students who had completed C1-level and academic Turkish instruction and were continuing their studies in different departments at various universities in Türkiye. Criterion sampling, which is one of the purposeful sampling types, was used to determine the study group. Data were collected using a metaphor form prepared by the researcher, consisting of two sections. In the first section of the metaphor form, there are items related to the personal information of the participants, and the second section contained four incomplete sentences designed to elicit their views on Turkish academic language skills: “Academic listening is like … because …”, “Academic speaking is like … because …”, “Academic reading is like … because …”, and “Academic writing is like … because …”. The data obtained were analyzed with the categorical analysis technique, one of the types of content analysis. As a result of the study, it was found that 64 different metaphors produced by international students for academic listening skills were grouped into 7 categories; 62 different metaphors for academic speaking skills into 13 categories; 56 different metaphors for academic reading skills into 10 categories; and 60 different metaphors for academic writing skills into 11 categories. Among these categories, it was determined that the category with the highest number of metaphors was “attention and concentration” for academic listening, “a means of discovery and learning” for academic reading and “systematicity” for both academic speaking and academic writing skills.

Anahtar Kelimeler

• Academic language skills
• international students
• metaphor
• perception
• teaching Turkish as a foreign/second language

Kaynakça

1. Açık, F. (Mart 27-28 Mart 2008). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretirken karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Doğu Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü Uluslararası Türkçe Eğitimi ve Öğretimi Sempozyumu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.
2. Alptekin, M. ve Kaplan, T. (2018). Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin “Türk kültürü”ne ilişkin metaforik algıları. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(12), 254-262.
3. Alyılmaz, S., Biçer, N. ve Çoban, İ. (2015). Atatürk Üniversitesinde öğrenim gören Kırgız öğrencilerin Türkçe ve Türkiye’ye yönelik görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 4(1), 328-338. https://doi.org/10.7884/teke.439
4. Bayrakdar, E. (2023). Uluslararası öğrencilerin Türkçe akademik yazma becerilerine yönelik ihtiyaç analizine dayalı ölçme aracı geliştirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa.
5. Boylu, E. ve Başar, U. (2016). Türkçe öğretim merkezlerinin güncel durumu ve standartlaştırılması üzerine. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (Prof. Dr. İbrahim KAVAZ Özel Sayısı), 4(24), 309-324. DOI: 10.16992/ASOS.1042
6. Boylu, E. ve Işık, Ö. F. (2017). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin Türkçeye yönelik algılarının metaforlar aracılığı ile belirlenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(3), 450-471. https://doi.org/10.16916/aded.331251
7. Bozpolat, E. (2015). Türkçe öğretmen adaylarının dört temel dil becerisine ilişkin metaforik algıları. Turkish Studies, 10(11), 313-340. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8552
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (25. baskı). Pegem Akademi.

9. Christison, M. A., & Krahnken, K. J. (1986). Student perceptions of academic language study. TESOL Quarterly, 20(1), 61-81. https://doi.org/10.2307/3586389
10. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2021). Araştırma tasarımı: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (E. Karadağ, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal çalışma 2018 yılında yayımlandı).
11. Demir, D. (2017). Uluslararası öğrencilerin akademik Türkçe ihtiyaçları [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
12. Dereli, B. (2023). Uluslararası öğrencilerin Türkçe genel akademik amaçlı okuma becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
13. Dilek, İ. (2016). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen uluslararası öğrencilerde ve eğitim dili Türkçe olan üniversitelere gidenlerde Türkçe algısı. Aydın TÖMER dil dergisi, 1(2), 17-32.
14. Ekmekçi, V. (2017). Yabancılara Türkçe öğretiminde akademik okuryazarlık öğretimine yönelik bir eylem araştırması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Erciyes Üniversitesi.
15. Ellialtı, M. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akademik dinleme becerisinin geliştirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
16. Emiroğlu, S. ve Pınar, F. N. (2013). Dinleme becerisinin diğer beceri alanları ile ilişkisi. Turkish Studies, 8(4), 769-782. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4965
17. Eroğlu, A. ve Okur, A. (2021). Yabancı dil olarak Türkçeyi uzaktan öğretenlerin uzaktan öğretime ilişkin metaforik algıları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö10), 325-338. DOI:10.29000/rumelide.1011455.
18. Erol, H. İ. (2023). Özbekistan’da Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen Özbek öğrencilerin Türkçeye yönelik metaforik algıları. International Journal of Language Academy, 11(1), 120-138. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.67919
19. Erol, S. ve Kaya, M. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin Türkçe dil bilgisine yönelik algılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. International Journal of Language Academy, 8(3), 390-401. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.43531.
20. Göçen, G. (2019). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin “Türkçenin dil bilgisi”ne yönelik metaforik algısı. Başkent University Journal of Education, 6(1), 28-45.
21. Gömleksiz, M. N. (2013). Öğretmen adaylarının yabancı dil kavramına ilişkin metaforik algıları. Turkish Studies, 8(8), 649-664. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5217
22. Güneş, C. ve Tezcan, R. (2021). Metafor nedir, ne değildir?. B. Kılcan (Ed.), Metafor ve eğitimde metaforik çalışmaları için bir uygulama rehberi (4. baskı) içinde (s.1-15). Pegem Akademi.
23. Güngör, H. ve Özalan, U. (2021). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen Finlandiyalı öğrencilerin Türkiye ve Türkçe algısı. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (25), 336-346. DOI:10.29000/rumelide.1036554.
24. Hasırcı, S. (2021). Lisansüstü öğrenim gören yabancı öğrencilerin akademik Türkçe özyeterliklerine ilişkin görüşleri. OPUS International Journal of Society Researches, 17(35), 1705-1728. https://doi.org/10.26466/opus.771216
25. Hyland, K. (1997). Is EAP necessary? A survey of Hong Kong undergraduates. Asian Journal of English Language Teaching, 7, 77-99.
26. Kalenderoğlu, İ. ve Armut, M. (2019). Türkiye’de Türkçe öğrenen yabancıların Türkçe öğretmenleri, Türkçe, TÖMER’ler ve Türkiye hakkında geliştirdikleri metaforlar. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 2(1), 55-72.
27. Karagöl, E. ve Korkmaz, C. B. (2021). Ders kitabı ve bilimsel metin yazarlarının görüşlerine göre uluslararası öğrencilere akademik Türkçe öğretimi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (25), 208-230. https://doi.org/10.29000/rumelide.1032431
28. Karakuş, N. ve Kozçetin, K. (2016). Türkçe öğretmeni adaylarının okuma kavramına yönelik metaforik algılarının incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(40), 387-404.
29. Karatay, H. ve Kartallığoğlu N. (2019). Moğol öğrencilerin Türkiye ve Türkçe algıları. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 1016-1028. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.49440-554935
30. Kemiksiz, Ö. (2019). Türkçe öğretmeni adaylarının “Hızlı okuma” becerisine yönelik metafor algıları. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 71-84. https://doi.org/10.18506/anemon.410178
31. Kılıçlar, A., Sarı, Y. ve Seçilmiş, C. (2012). Türk dünyasından gelen öğrencilerin yaşadıkları sorunların akademik başarılarına etkisi: Turizm öğrencileri örneği. Bilig, (61), 157-172.
32. Kocaman Gürata, E. (2022). Uluslararası öğrencilere Türkçe akademik yazma öğretiminde kullanılan ders malzemelerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
33. Konyar, M. (2019). Uluslararası öğrencilerin akademik Türkçe ihtiyaç analizi ve örnek ders içeriği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi.
34. Köşker, H. (2023). Üniversite eğitimi alan yabancı öğrencilerin Türkiye ve turizm kavramına yönelik metaforik algıları. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 573-588 DOI: 10.11616/asbi.1218988
35. Kuyumcu, F. N. ve Özsarı, İ. (2016). 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin öğretmen ve okul kavramlarına ilişkin algılarının değerlendirilmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(Özel sayı), 396-407.
36. Lakoff, G., & Johnson, M. (2015). Metaforlar: Hayat, anlam ve dil (G. Y. Demir, Çev.; 2. baskı). İthaki. (Orijinal çalışma 2003 yılında yayımlandı).
37. Maiergeya, A. (2020). Lisans düzeyinde Çince öğrenen öğrencilerin dinleme esnasında karşılaştıkları güçlükler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
38. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2td ed.). SAGE Publications.
39. Moralı, G. ve Çimen, L. (2022). “Academic Turkish Is Like…”: International Students’ Perceptions About Academic Turkish Concept. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 8(1), 88-103. https://doi.org/10.31464/jlere.1027560
40. Nas, F. ve Göçen, G. (2023). Türkçe öğretmeni adaylarının “Dijital yazma”ya yönelik metaforik algıları. Journal of Sustainable Educational Studies (JSES), 4(2), 150-168.
41. Parlak Kalkan, G. ve Kıribiş, A. (2021). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin Türkçe öğretmenlerine yönelik geliştirdiği metaforların dil bilimsel tahlili. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(3), 2031-2067.
42. Saban, A. (2008). İlköğretim I. kademe öğretmen ve öğrencilerinin bilgi kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. İlköğretim Online, 7(2), 421-455.
43. Sarıdaş, G. (2022). Yabancı ve yerli öğrencilerin birbirleri hakkında görüşlerinin metafor yoluyla incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 51(234), 1491-1506. https://doi.org/10.37669/milliegitim.845758
44. Seyedi, G. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akademik yazma öğretimi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
45. Tavşancıl, E. ve Aslan, E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon Yayınları.
46. Tok, M. ve Yıgın, M. (2013). Yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme nedenlerine ilişkin bir durum çalışması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 2(8), 132-147.
47. Tunçel, H. (2014) Yabancı dil öğretimine yönelik kaygı çalışmalarına genel bir bakış. Route Educational and Social Science Journal, 1(2), 126-151. DOI: 10.17121/ressjournal.67.
48. Yahşi Cevher, Ö. ve Güngör, C. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akademik Türkçenin önemine ilişkin uygulamalı bir araştırma: Türk dili öğretimi uygulama ve araştırma merkezi örneği. International Journal of Languages’ Education and Teaching, (UDES-2015 Özel Sayısı), 2267-2274.
49. Yaşar, E., Özden, M. ve Toprak, S. (2017). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde Tömerler ve akademik başarı. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 5(3), 213-224. DOI: 10.18298/ijlet.2030
50. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.
51. Yıldız, M., Gürler, H. ve Gürler, S. (2023). Yabancı öğrencilerin “Türkçe” kavramına yönelik metaforik algıları: Kudüs örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(50), 457-468. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1316022
52. Yılmaz, K. (2022). İki dilli Türk öğrenciler için akademik Türkçe dersinin geliştirme ve değerlendirme çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
53. Yiğit, A. (2021). Suriyeli öğrencilerin Türkçe öğretmenlerine ilişkin metaforik algıları. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, (6), 77-87.