Yabancılara Türkçe Öğretimi Bağlamında Konuşma Öz Yeterliği Ölçeğinin Geliştirilmesi
Öz
Araştırmada Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin konuşma öz yeterliklerini değerlendirmek amacıyla yeni bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Ölçeğin madde havuzu, Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni ve Türkiye Maarif Vakfı Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı B1 ve B2 seviyesi kazanımları temel alınarak oluşturulmuştur. Alan uzmanlarının görüşleri ve pilot uygulama ile madde havuzuna son şekli verilmiştir. Böylelikle geniş örneklemle uygulamaya geçilmiştir. Araştırmaya, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin Türkçe öğretim merkezlerinde öğrenim gören toplam 435 uluslararası öğrenci katılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi (AFA), doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve açımlayıcı yapısal eşitlik modellemesi (AYEM) analizleri ile ölçeğin iki faktörlü yapısı (sözlü etkileşim ve sözlü üretim) doğrulanmıştır. AFA, 192 kişilik birinci örneklemde yapılırken DFA ise 243 kişilik ikinci örneklemle yürütülmüştür. AYEM’de güvenirlikte, ölçüt geçerliğinde ve ölçüm değişmezliğinde de iki örneklemin birleştirilmesiyle elde edilen 435 kişilik örneklem kullanılmıştır. Yakınsak geçerliği AVE ve CR katsayıları ile incelenmiştir. Ölçeğin iç tutarlığını belirten Cronbach Alfa ve McDonald Omega değerleri yüksek bulunmuştur. Ayrıca ölçeğin cinsiyet ve dil seviyesi grupları arasında özellikle yapı açısından ölçüm değişmezliğini sağladığı görülmüştür. Ölçüt geçerliği analizleri sonucunda konuşma öz yeterliği ile Türkçe iletişim kurma istekliliği arasında anlamlı pozitif ilişkiler belirlenmiştir. Sonuç olarak geliştirilen ölçeğin yabancılara Türkçe öğretimi alanında kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Aksan, Y., Aksan, M., Mersinli, U., & Demirhan, U. (2017). A frequency dictionary of Turkish. Routledge.
- American Educational Research Association. (2011). Code of ethics. Web: https://www.aera.net/About-AERA/AERA-Rules-Policies/Professional-Ethics adresinden 14 Mayıs 2025 tarihinde alınmıştır.
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). American Psychological Association.
- Asparouhov, T., & Muthén, B. (2009). Exploratory structural equation modeling. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 16(3), 397-438. https://doi.org/10.1080/10705510903008204
- Avrupa Konseyi. (2021). Diller için Avrupa ortak başvuru metni: Öğrenme, öğretme ve değerlendirme - Tamamlayıcı cilt (S. Çelik, Y. Kırkgöz, D. Çopur, P. İrgin ve Ş. Erbay Çetinkaya, Çev.). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (Orijinal eserin yayın tarihi 2020).
- Bandura A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological review, 84(2), 191-215. https://doi.org/10.1037//0033-295x.84.2.191
- Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-hall.
- Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117-148. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2802_3
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türkçe Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Enes Çinpolat
0000-0002-3411-4300
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
27 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
26 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
15 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1