KPSS SÜRECİNDE PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK: UMUT VE TÜKENMİŞLİĞİN YORDAYICI ROLÜ

Öz

Bu araştırmanın amacı, KPSS’ye giren bireylerde psikolojik sağlamlık, umut ve tükenmişlik arasındaki ilişkileri incelemek ve cinsiyet, umut ve tükenmişliğin psikolojik sağlamlığı yordayıcı rolünü belirlemektir. Nicel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024 yılı Kamu Personeli Seçme Sınavı’na giren 210 gönüllü birey oluşturmuştur. Katılımcıların 164’ü kadın (%78,1), 46’sı erkektir (%21,9). Veriler Kişisel Bilgi Formu, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Sürekli Umut Ölçeği ve Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi, bağımsız örneklemler t-testi ve MANOVA kullanılmıştır. Bulgular, psikolojik sağlamlık ile umut arasında pozitif yönde, psikolojik sağlamlık ile tükenmişlik arasında ise negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Regresyon analizi sonucunda umut ve tükenmişliğin psikolojik sağlamlığın anlamlı yordayıcıları olduğu, cinsiyetin ise anlamlı bir yordayıcı olmadığı belirlenmiştir. Modelin psikolojik sağlamlıktaki toplam varyansın %19’unu açıkladığı görülmüştür. Sosyo-ekonomik düzeye ilişkin bulgular, algılanan sosyo-ekonomik düzey yükseldikçe psikolojik sağlamlık ve umut düzeylerinin arttığını, tükenmişlik düzeyinin ise azaldığını göstermiştir. Araştırma sonuçları, KPSS sürecinde umut düzeyinin psikolojik sağlamlığı destekleyici, tükenmişliğin ise psikolojik sağlamlığı azaltıcı bir değişken olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• KPSS
• psikolojik sağlamlık
• umut
• tükenmişlik

Destekleyen Kurum

Yok

PSYCHOLOGICAL RESILIENCE IN THE KPSS PROCESS: THE PREDICTIVE ROLE OF HOPE AND BURNOUT

Öz

The aim of this study is to examine the relationships among psychological resilience, hope, and burnout in individuals taking the KPSS and to determine the predictive role of gender, hope, and burnout in psychological resilience. The study was conducted using a quantitative research approach and employed a correlational survey model. The study group consisted of 210 volunteers who took the 2024 Public Personnel Selection Examination. Of the participants, 164 were female (78.1%) and 46 were male (21.9%). Data were collected using a Personal Information Form, the Brief Psychological Resilience Scale, the Trait Hope Scale, and the Burnout Measure–Short Form. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, multiple linear regression analysis, independent samples t-test, and MANOVA were used in the analysis of the data. The findings showed a positive relationship between psychological resilience and hope, and a negative relationship between psychological resilience and burnout. The results of the regression analysis indicated that hope and burnout were significant predictors of psychological resilience, whereas gender was not a significant predictor. The model explained 19% of the total variance in psychological resilience. Findings regarding socio-economic status showed that as perceived socio-economic status increased, psychological resilience and hope levels increased, while burnout levels decreased. The results of the study indicate that hope serves as a supportive variable for psychological resilience during the KPSS process, whereas burnout functions as a variable that reduces psychological resilience.

Anahtar Kelimeler

• KPSS
• psychological resilience
• hope
• burnout

Kaynakça

1. Akpolat, T. (2022). Öğretmen adaylarının umut düzeylerinin atanamama kaygısına etkisinde sosyal güven ve memnuniyetin aracı etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 5(1), 1–18.
2. Bahadır, E. (2009). Sağlıkla ilgili fakültelerde eğitime başlayan öğrencilerin psikolojik sağlamlık düzeyleri [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
3. Barlık, M. (2021). Kamu Personeli Seçme Sınavına (KPSS) hazırlanan üniversite öğrencilerinin sınav kaygıları ile okul tükenmişliklerinin ve psikolojik sağlamlıklarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Doğu Akdeniz Üniversitesi.
4. Block, J., ve Kremen, A. M. (1996). IQ and ego-resiliency: Conceptual and empirical connections and separateness. Journal of Personality and Social Psychology, 70(2), 349–361. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.2.349
5. Bonanno, G. A. (2004). Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events? American Psychologist, 59(1), 20–28. https://doi.org/10.1037/0003-066X.59.1.20
6. Connor, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76–82.
7. Erdem, S., Aygün, S., ve Muhafız, E. (2022). Atama bekleyen öğretmenlerin istihdam sorunları. SSD Journal, 7(33), 163–176.
8. Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn-out. Journal of Social Issues, 30(1), 159–165.

9. Greene, R. R., & Conrad, A. P. (2002). Basic assumptions and terms. In R. R. Greene (Ed.), Resiliency: An integrated approach to practice, policy, and research (pp. 29–62). NASW Press.
10. Hoşoğlu, R., Kodaz, A. F., Bingöl, T. Y., ve Batık, M. V. (2018). Öğretmen adaylarında psikolojik sağlamlık. OPUS International Journal of Society Researches, 8(14), 217–239.
11. Kaplan, E. (2023). Kamu Personeli Seçme Sınavına hazırlanan öğretmen adaylarının sınav kaygıları ile geleceğe yönelik umut düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
12. Karaırmak, Ö. (2006). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 26(3), 129–142.
13. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (35. baskı). Atlas Akademik Basın Dağıtım.
14. Karataş, Z. (2016). Özel eğitim okullarında çalışan öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeyleri ve başa çıkma stratejilerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
15. Kaya, Z., Kaval, A., ve Bedir, G. (2019). KPSS’ye hazırlanan öğretmen adaylarının algılanan sosyal destek ile sürekli umut düzeylerinin incelenmesi. EJERCongress 2019 Bildiri Kitabı, 1331–1343.
16. Malach-Pines, A. (2005). The burnout measure, short version. International Journal of Stress Management, 12(1), 78–88. https://doi.org/10.1037/1072-5245.12.1.78
17. Mamak, H., ve Temel, A. (2021). Beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının tükenmişlik ve KPSS kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(51), 2771–2774.
18. Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behavior, 2(2), 99–113.
19. Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227–238.
20. Özbağır, T. (2019). Öğretmenlerde psikolojik dayanıklılığın duygusal zekâyla, pozitif öğretmen özellikleriyle ve demografik değişkenlerle ilişkisi [Yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
21. Özer, E. (2013). Üniversite öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin duygusal zeka ve beş faktör kişilik özellikleri açısından incelenmesi [Doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
22. Özgüray, Ö., Özgüray, A., Uysal, M., Solak, B., Çövüt, R., ve Uludağ, C. A. (2023). Öğretmenlerin psikolojik sağlamlık düzeyleri. International Journal of Social Humanities Sciences Research, 10(93), 616–627.
23. Özkan, M. (2017). Öğretmen adaylarının psikolojik sağlamlık, duygusal zekâ özellikleri ve kariyer geleceği algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
24. Polat, G. (2022). Umut, psikolojik sağlamlık ve öz-yeterlik arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 26(3), 145–162.
25. Rutter, M. (1987). Psychosocial resilience and protective mechanisms. American Journal of Orthopsychiatry, 57(3), 316–331.
26. Rutter, M. (2012). Resilience as a dynamic concept. Development and Psychopathology, 24(2), 335–344. https://doi.org/10.1017/S0954579412000028
27. Seligman, M. E. P., & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5–14.
28. Snyder, C. R. (1994). The psychology of hope: You can get there from here. Free Press.
29. Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249–275. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1304_01
30. Snyder, C. R., & Lopez, S. J. (2007). Positive psychology: The scientific and practical explorations of human strengths. Sage Publications.
31. Snyder, C. R., Lopez, S. J., & Pedrotti, J. T. (2010). Positive psychology: The scientific and practical explorations of human strengths. SAGE Publications.
32. Süner, Z., ve Eskici, M. (2020). Öğretmen adaylarının atanamama kaygılarının umutsuzluk düzeyleri açısından incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 113–128.
33. Şenyer, D., ve Üstün, A. (2023). Ataması yapılmayan öğretmen adaylarının hissettikleri umutsuzluk ve tükenmişlik duygusuna ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(66), 3205–3210.
34. Uz Baş, A., ve Kabasakal, Z. (2013). Öğretmen adaylarında umutsuzluk ve algılanan sosyal destek. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 19–26.
35. Yalçıner, B., ve Şimşir, Z. (2024). Eğitim fakültesi mezunlarında umut ve yaşamda anlam arasındaki ilişki: Azmin aracı rolü. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 14(1), 55–65.
36. Yavuz, B. (2019). Öğretmen adaylarında psikolojik dayanıklılık ve bilinçli farkındalık arasındaki ilişki: Manevi iyi oluşun rolü [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
37. Yılmazer, F. (2017). Kamu Personeli Seçme Sınavına hazırlanan öğretmen adaylarının sınav kaygısına bağlı olarak tükenmişlik düzeyi ve psikolojik dayanıklılıkları [Yüksek lisans tezi]. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.