Araştırma Makalesi

X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ

Cilt: 28 Sayı: 2 31 Ağustos 2023
PDF İndir
EN TR

X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ

Öz

2019 yılında dünya çapında pandemi ilan edilmesine sebep olan COVİD-19 virüsü, bulaştığı bazı kişilerde hastalığın çok hızlı ilerlemesi sebebi ile çok ciddi sağlık problemlerine, hatta ölümlere neden olmuştur. Hastalığın hızlı teşhisi bu olumsuz durumların ortaya çıkmasını engellemek için büyük önem arz etmiştir. X-Ray göğüs görüntüleri, Bilgisayarlı Tomografi (BT) vb. gibi tıbbi görüntüleme yöntemleri covid-19 un tespit edilmesinde önemli rol oynamıştır. Derin öğrenme yöntemleri, insan faktörünü ve insandan kaynaklı hata payını minimuma indirerek üstün görüntü analizi yeteneğini kanıtlamıştır. Bu çalışmada, son dönemlerde bilgisayarlı görü uygulamalarında öne çıkan görüntü dönüştürücülerin (Vision Transformers, VIT) X-ray göğüs görüntüleri üzerinde Covid-19 tespiti için kullanılması önerilmiştir. Önerilen sistemin eğitim ve test performansı literatürde yaygın kullanılan bir Konvolüsyonel Sinir Ağı, Resnet50, ile ayrıntılı olarak karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Ayrıca VİT mimarisinin etkinliği doğruluk, kesinlik, hassasiyet ve F1 skoru kriterleri aracılığı ile Resnet50’nin yanı sıra COVİD-19’un çok sınıflı veri kümelerinde başarı gösterdiği kaydedilen VGG16 ve InceptionV3 mimarileri ile de karşılaştırılmıştır. Deneyler sonucunda VİT mimarisinin öğrenme aktarımı yöntemi ile eğitilen Resnet50 ve VGG16 mimarilerinden daha iyi performans gösterdiği ve InceptionV3 ile başa baş sonuçlar elde ettiği gözlemlenmiş ve COVİD-19 tespitinde alternatif bir karar destek sistemi olarak kullanılabileceği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Amyar, A., Modzelewski, R., Li, H., ve Ruan, S. (2020) Multi-task deep learning based CT imaging analysis for COVID-19 pneumonia: Classification and segmentation, Computers in Biology and Medicine, 126, 104037.
  2. 2. Ardakani, A. A., Kanafi, A. R., Acharya, U. R., Khadem, N., ve Mohammadi, A. (2020) Application of deep learning technique to manage COVID-19 in routine clinical practice using CT images: Results of 10 convolutional neural networks, Computers In Biology And Medicine, 121, 103795.
  3. 3. Bercovich, E. ve Javitt, M.C. (2018) Medical Imaging: From Roentgen to the Digital Revolution, and Beyond, Rambam Maimonides Medical Journal, 9(4):e0034. https://doi.org/10.5041/RMMJ.10355
  4. 4. Bozkurt, F., ve Yağanoğlu, M. (2021) Derin Evrişimli Sinir Ağları Kullanarak Akciğer X-Ray Görüntülerinden COVID-19 Tespiti, Veri Bilimi , 4(2), 1-8.
  5. 5. Calderon-Ramirez, S., Yang, S., Moemeni, A., Colreavy-Donnelly, S., Elizondo, D. A., Oala, L., ... ve Molina-Cabello, M. A. (2021) Improving uncertainty estimation with semi-supervised deep learning for covid-19 detection using chest x-ray images, IEEE Access, 9,85442-85454. doi:10.1109/ACCESS.2021.3085418
  6. 6. Demir, F.B., ve Yılmaz, E. (2021) X-Ray Görüntülerinden COVID-19 Tespiti için Derin Öğrenme Temelli Bir Yaklaşım, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (32), 627-632. doi: 10.31590/ejosat.1039522
  7. 7. Dosovitskiy, A., Beyer, L., Kolesnikov, A., Weissenborn, D., Zhai, X., Unterthiner, T., ... ve Houlsby, N. (2020) An image is worth 16x16 words: Transformers for image recognition at scale, ArXiv Preprint, arXiv:2010.11929.
  8. 8. Güngör, S., Kaya,M. ve Alhajj, R. (2021) Görüntülerinden Covid-19 Tespiti İçin Derin Öğrenmeye Dayalı Bir Yöntem, Computer Science, Special: 391-399.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapay Zeka

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

18 Ağustos 2023

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2022

Kabul Tarihi

27 Mayıs 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 28 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Civil, D., & Oztimur Karadag, O. (2023). X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 28(2), 349-364. https://doi.org/10.17482/uumfd.1179180
AMA
1.Civil D, Oztimur Karadag O. X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ. UUJFE. 2023;28(2):349-364. doi:10.17482/uumfd.1179180
Chicago
Civil, Dilek, ve Ozge Oztimur Karadag. 2023. “X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 28 (2): 349-64. https://doi.org/10.17482/uumfd.1179180.
EndNote
Civil D, Oztimur Karadag O (01 Ağustos 2023) X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 28 2 349–364.
IEEE
[1]D. Civil ve O. Oztimur Karadag, “X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ”, UUJFE, c. 28, sy 2, ss. 349–364, Ağu. 2023, doi: 10.17482/uumfd.1179180.
ISNAD
Civil, Dilek - Oztimur Karadag, Ozge. “X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 28/2 (01 Ağustos 2023): 349-364. https://doi.org/10.17482/uumfd.1179180.
JAMA
1.Civil D, Oztimur Karadag O. X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ. UUJFE. 2023;28:349–364.
MLA
Civil, Dilek, ve Ozge Oztimur Karadag. “X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 28, sy 2, Ağustos 2023, ss. 349-64, doi:10.17482/uumfd.1179180.
Vancouver
1.Dilek Civil, Ozge Oztimur Karadag. X-RAY GÖĞÜS GÖRÜNTÜLERİNİN GÖRÜNTÜ DÖNÜŞTÜRÜCÜLER İLE SINIFLANDIRILMASI VE COVİD-19 TESPİTİ. UUJFE. 01 Ağustos 2023;28(2):349-64. doi:10.17482/uumfd.1179180

DUYURU:

30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir).  Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.

Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr